V SA/Wa 1438/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie sprostowania zgłoszenia celnego oraz określenia kwoty należności celnych i kwoty podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. "A." Sp. z o.o. z siedzibą w S., dalej: "spółka" albo "skarżąca" wystąpiła z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr) o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite bądź częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że przyczyną złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych jest znaczna liczba spraw celnych czekających na rozpoznanie przez Sąd oraz obowiązek zapłaty zobowiązań publicznoprawnych określonych w decyzjach Urzędu Celnego. Dodatkowo podkreśliła, iż kosztów tych nie mogła przewidzieć wobec długotrwałości postępowania administracyjnego. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, natomiast w ostatnim roku obrotowym spółka uzyskała zysk w wysokości [...] zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe z następującymi stanami kont: [...]. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy zarządzeniem z 25 maja 2011 r. wezwał spółkę do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że zobowiązania wobec urzędu celnego wynosiły [...] zł oraz [...] zł i zostały uregulowane. Odnośnie zobowiązań wobec Sądu skarżąca wskazała, że zapłaciła [...] zł tytułem wpisów sądowych, natomiast wnioski o przyznanie prawa pomocy złożyła w sprawach, w których wpisy sądowe wynoszą łącznie [...] zł. Wydatki związane z funkcjonowaniem spółki (stałe i zmienne) stanowią kwotę [...] zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi bankowe z ostatnich 3 miesięcy. Postanowieniem z 13 lipca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia. Wskazała, że nie ma dostatecznych środków pieniężnych nawet na bieżącą działalność. Na skutek sytuacji w przetwórstwie kazeiny ma problemy z płynnością finansową i nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. W jej ocenie potwierdzeniem trudnej sytuacji finansowej są dane wynikające z załączonych do sprzeciwu dokumentów: bilansu i rachunku wyników, sprawozdania finansowego za 2010 r. oraz raportów kasowych. Do sprzeciwu nie załączyła jednak wskazanych dokumentów. Stwierdziła również, że oceniając jej sytuację finansową należy rozdzielić kwestię przychodów księgowych z rzeczywiście otrzymanymi środkami pieniężnymi, a zasady rachunkowości powodują zatarcie rzeczywistego obrazu finansowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie i pozostałych sprawach wszczętych przez skarżącą, w których nie uiszczono wpisu, wynoszą [...] zł (stan na 11.10.2011 r.) oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Analiza oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPPr oraz dodatkowo złożonych dokumentach prowadzi do stwierdzenia, że spółka na prawo pomocy nie zasługuje, bowiem nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionego sprawozdania finansowego za 2010 r. (złożonego na wezwanie Sądu w sprawie o sygn. V SA/Wa 572/11). wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach (uzyskała przychody w kwocie [...] zł). Koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł, a zysk netto - [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe (grunty, budynki, urządzenia techniczne, środki transportu) o wartości [...] zł, co stanowi znaczny majątek. Pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca uzyskała dochód z działalności gospodarczej w ostatnim roku i posiada majątek. Dysponuje więc możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami, co wynika choćby z przeprowadzanych doraźnie transakcji handlowych. Wysokość uzyskiwanych przychodów i wielkość posiadanego majątku jest nieproporcjonalna do wysokości wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Zauważyć również należy, że skarżąca posiada środki finansowe na rachunkach bankowych w łącznej kwocie [...] zł, a więc wyższej od łącznej kwoty wpisów do uiszczenia, których była wzywana i których nie uiściła ([...] zł). Nie można również uznać za zasadny argumentu, że zapłata wpisu sądowego może spowodować utratę przez spółkę płynności finansowej. Istotne jest, że spółka płynność finansową nadal posiada, a ewentualnej jej utraty, z uwagi na rozmiar spółki (kapitał zakładowy – [...] zł) i zakres prowadzonej przez nią działalności (przychody – [...] zł), nie można łączyć bezpośrednio z koniecznością zapłaty wpisu sądowego, nawet w pełnej kwocie we wszystkich sprawach wszczętych przez skarżącą. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącą, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Dokonanej wyżej oceny w żaden sposób nie może zmienić to, że spółka jako podmiot uczestniczący w obrocie gospodarczym jest zobowiązana z innych tytułów, jak na przykład z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać trzeba, iż konieczność spłacania kredytu bankowego nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.