V SA/Wa 1438/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-07

Skład orzekający: Andrzej Kania, Irena Jakubiec-Kudiura, Mirosława Pindelska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego stwierdzająca niedopuszczalność odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, wydanej z naruszeniem przepisów o doręczeniach (pominięcie pełnomocnika), jest prawidłowa, a w konsekwencji, czy ponowne wydanie decyzji merytorycznej przez organ pierwszej instancji jest dopuszczalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji, nawet jeśli doręczona z naruszeniem przepisów o doręczeniach (pominięcie pełnomocnika), wchodzi do obrotu prawnego i wywołuje skutki prawne. W związku z tym, stwierdzenie niedopuszczalności odwołania przez organ odwoławczy było bezpodstawne. Ponowne wydanie decyzji merytorycznej przez organ pierwszej instancji, rozstrzygającej sprawę już wcześniej rozstrzygniętą, stanowi rażące naruszenie prawa i prowadzi do nieważności tej decyzji oraz decyzji organu odwoławczego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich. Organ pierwszej instancji wydał decyzję ustalającą te płatności. Organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania od tej decyzji, uznając, że nie weszła ona do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia (pominięcie pełnomocnika). Następnie organ pierwszej instancji wydał kolejną decyzję w tej samej sprawie, a organ odwoławczy uchylił ją i ustalił nienależnie pobrane płatności. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące jego niewinności w pobraniu płatności oraz złego stanu zdrowia.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a także postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. Sąd uchylił również decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant st. spec. - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lutego 2015r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] stycznia 2014r. o nr [...]; 2. stwierdza nieważność postanowienia Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] listopada 2013r. nr [...]; 3. uchyla decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., z dnia [...] października 2013r., nr [...]; Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału, organ odwoławczy) z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] uchylająca w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: Kierownik Biura, organ pierwszej instancji) z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] o ustaleniu M. K. (dalej: skarżący) kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oraz orzekająca o wysokości nienależnie pobranych płatności na kwotę [...] zł. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. W następstwie rozpatrzenia wniosków skarżącego o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007 - 2009 Kierownik Biura przyznał skarżącemu ostatecznymi decyzjami: • z [...] lutego 2008 r. nr [...] płatności na 2007 r. w łącznej wysokości [...] zł; • z [...] listopada 2008 r. nr [...] płatności na 2008 r. w łącznej wysokości [...] zł; • z [...] października 2009 r. nr [...] płatności na 2009 r. w łącznej wysokości [...] zł. Płatności przekazane zostały skarżącemu na rachunek bankowy wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Następnie, po wznowieniu postępowań o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009, Kierownik Biura decyzjami z [...] kwietnia 2011 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności na 2007 r. - 2009 r. Jednocześnie organ pierwszej instancji orzekł o nałożeniu na skarżącego sankcji wieloletnich. W następstwie rozpatrzenia odwołań wniesionych przez skarżącego Dyrektor Oddziału uchylił decyzje wydane po wznowieniu postępowań i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura. Ponownie orzekając w trybie wznowieniowym Kierownik Biura decyzjami z [...] sierpnia 2011 r. uchylił decyzje własne przyznające skarżącemu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009 i odmówił skarżącemu przyznania płatności za te okresy, nakładając jednocześnie sankcje wieloletnie. Po rozpatrzeniu odwołań od powyższych decyzji Dyrektor Oddziału decyzjami z [...] października 2011 r. uchylił decyzje dotyczące płatności na 2007 i 2009 r. i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, natomiast decyzją z [...] listopada 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura dotyczącą płatności na 2008 r. Na ostatnią z tych decyzji skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, który wyrokiem z 21 września 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 7/12 uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpatrując odwołanie, po wydaniu wyroku przez WSA w Warszawie, Dyrektor Oddziału uchylił decyzję Kierownika Biura dotyczącą płatności na 2008 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Kierownik Biura, orzekając po uchyleniu wcześniejszych decyzji wydanych w trybie wznowieniowym, decyzjami z [...] marca 2013 r.: • uchylił decyzję własną z [...] lutego 2008 r. w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 i przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości [...] zł, odstępując od zastosowania sankcji; • uchylił decyzję własną z [...] listopada 2008 r. w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 i przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości [...] zł, odstępując od zastosowania sankcji; • uchylił decyzję własną z [...] października 2009 r. w sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 i przyznał skarżącemu płatności w łącznej wysokości [...] zł, odstępując od zastosowania sankcji; Decyzje Kierownika Biura z [...] marca 2013 r., wobec nie wniesienia od nich odwołań, stały się ostateczne. Następnie, zawiadomieniem z [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przyznanych skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z [...] lutego 2008 r., decyzji nr [...] z [...] listopada 2008 r. oraz decyzji nr [...] z [...] października 2009 r., wydanych przez Kierownika Biura. Po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie Kierownik Biura decyzją z [...] października 2013 r. nr [...] ustalił skarżącemu nienależnie pobraną płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007 – 2009 w łącznej wysokości [...] zł. Po wniesieniu przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że decyzja z [...] października 2013 r. nie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w związku z czym nie weszła do obrotu prawnego. Ponownie orzekając w kwestii ustalenia nienależnie pobranych płatności Kierownik Biura decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] ustalił skarżącemu nienależnie pobraną płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007 – 2009 w łącznej wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji skarżący wniósł w ustawowym terminie odwołanie. Przed jego rozpatrzeniem Dyrektor Oddziału stwierdził, iż zachodzą przesłanki do wzruszenia decyzji ostatecznej Kierownika Biura nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej oraz o przyznaniu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału zawiesił -postanowieniem z [...] maja 2014 r. – postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania w zakresie przyznania skarżącemu płatności do gruntów rolnych za rok 2007. Po stwierdzeniu przez Dyrektora Oddziału nieważności decyzji [...] z dnia [...] marca 2013 r., Kierownik Biura decyzją nr [...] z dnia [...] września 2014 r. stwierdził wydanie decyzji z [...] lutego 2008 r. w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r. z naruszeniem prawa. Od decyzji tej skarżący się nie odwołał. Następnie, po podjęciu postępowania odwoławczego, Dyrektor Oddziału zaskarżoną decyzją uchylił w całości decyzję Kierownika Biura z [...] stycznia 2014 r. nr [...] i ustalił skarżącemu nienależnie pobraną płatność z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] zł. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art.10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1438; dalej: ustawa o ARiMR). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, że na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się płatności w wysokości: [...] zł (2007 r.); [...] zł (2008 r.); [...] zł (2009 r). Stwierdził, że każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do przedmiotowych płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności – przewidziane w art. 28 a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173). Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.) obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007, 2008 i 2009 przekazane na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki ARiMR. W dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności za wskazane lata Kierownik Biura nie był w posiadaniu dowodów mogących mieć wpływ na odmienną ocenę stanu faktycznego w kwestii użytkowania działki ewidencyjnej nr [...]. Z dokumentacji sprawy nie wynika, by skarżący składał w Biurze Powiatowym ARiMR w S., przed wydaniem decyzji administracyjnych jakiekolwiek pisemne wyjaśnienia dotyczące kwestii przyznania płatności za lata 2007 - 2009 w związku wydzierżawieniem działki ewidencyjnej nr [...]. Dyrektor Oddziału powołał art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, który stanowi że zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W ocenie organu za pierwsze powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności należało uznać w odniesieniu do płatności za lata 2007 – 2009 daty doręczenia decyzji z [...] marca 2013 r. wydanych w trybie wznowieniowym, uchylających pierwotne decyzje o przyznaniu płatności za w/w okresy. Opierając się na powyższym organ stwierdził, że w odniesieniu do płatności za 2009 r. nie minęły cztery lata pomiędzy datą realizacji płatności a datą powiadomienia o nieuzasadnionym charakterze płatności, co oznacza, że obowiązek zwrotu istnieje nienależnie od oceny czy strona pozostawała w dobrej wierze. Natomiast w odniesieniu do płatności za lata 2007-2008 upłynęły cztery lata liczone od daty dokonania płatności do pierwszego powiadomienia skarżącego o nieuzasadnionym charakterze płatności bezpośrednich, przy czym skarżący nie był winny powstałych nieprawidłowości. W tej sytuacji w odniesieniu do nienależnie pobranych płatności za lata 2007-2008 spełnione zostały przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w S. polecili by złożył wnioski o dopłaty również do działki nr [...], której umowa dzierżawy sporządzona została na terenie biura ARiMR. Z tego względu nie czuje się winnym pobrania nienależnych płatności. Wyjaśnił, że pobrane pieniądze przeznaczył na prowadzenie produkcji oraz spłatę zadłużenia w B. w S. Skarżący powołał się również na zły stan zdrowia spowodowany licznymi schorzeniami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał za zasadne uwzględnienie skargi chociaż z innych względów niż w niej podniesione. Należy przypomnieć, że ostateczne zakończenie postępowań wznowieniowych, dotyczących przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2008-2009 nastąpiło decyzjami z [...] marca 2013 r. Natomiast ostateczną decyzją z [...] września 2014 r. Kierownik Biura stwierdził wydanie decyzji o przyznaniu płatności za 2007 r. z naruszeniem prawa. Kierownik Biura wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007-2009. Stosowne zawiadomienie w tym zakresie (pismo z [...] lipca 2013 r.) doręczone zostało skarżącemu w dniu [...] lipca 2013 r. Postępowanie to zakończone zostało decyzją Kierownika Biura z [...] października 2013 r. nr [...] ustalającą skarżącemu nienależnie pobrane płatności w wysokości [...] zł. Decyzja ta doręczona została skarżącemu w dniu [...] października 2013 r. Rozpatrując odwołanie skarżącego, wniesione od powyższej decyzji w ustawowym terminie, Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy zanegował bowiem prawidłowość doręczenia decyzji Kierownika Biura przyjmując, że doręczenie decyzji bezpośrednio skarżącemu z pominięciem pełnomocnika skarżącego jest nieskuteczne. W tej sytuacji Dyrektor Oddziału przyjął, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego a wniesione odwołanie jest niedopuszczalne. Konsekwencją powyższego stanowiska organu odwoławczego było ponowne rozstrzygnięcie przez Kierownika Biura - decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], doręczoną skarżącemu w dniu [...] stycznia 2014 r. – kwestii nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009 w wysokości [...] zł, następnie zaś rozpatrzenie odwołania skarżącego wniesionego od powyższej decyzji, co nastąpiło zaskarżoną decyzją Dyrektora Oddziału z [...] lutego 2015 r. Wobec powyższego w pierwszej kolejności należało ocenić, czy w rozpatrywanej sprawie dopuszczalne było merytoryczne rozpatrzenie odwołania od decyzji doręczonej stronie z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. Chodzi zatem o ustalenie czy decyzja Kierownika Biura z [...] października 2013 r. nr [...] została doręczona skarżącemu oraz czy rozpoczął się bieg terminu do wniesienia od niej odwołania. Przepis zawarty w art. 40 § 2 k.p.a. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zgodnie natomiast z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Oddziału, że decyzja organu I instancji doręczona stronie w dniu [...] października 2013 r. z pominięciem ustanowionego pełnomocnika nie weszła do obrotu prawnego. Sąd podziela poglądy prezentowane w tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjne wskazujące, że na gruncie przepisów k.p.a. nie można przyjąć, że decyzja organu I instancji doręczona stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a w szczególności że tak doręczona decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego. W orzecznictwie tym wskazuje się, że koncepcja ,,wejścia decyzji do obrotu prawnego’’ nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji. Wydanie decyzji i jej doręczenie powoduje związanie organu, o którym mowa w art. 110 k.p.a. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem pełnomocników (por. wyroki NSA: z dnia 20 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2259/12; z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 453/08; z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 718/12 – dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl). Za oceną Sądu przemawia również okoliczność, że skarżący działał w zaufaniu do organów administracji publicznej, zastosował się do pouczenia zawartego w przesłanej mu bezpośrednio decyzji i wniósł w ustawowym terminie odwołanie. W tej sytuacji strona postępowania nie powinna być obciążana skutkami błędnego działania organu. Bezpodstawnie zatem i z rażącym naruszeniem powyższego przepisu k.p.a. Dyrektor Oddziału postanowieniem z [...] listopada 2013 r. nr [...] uznał niedopuszczalność wniesionego przez skarżącego odwołania od decyzji Kierownika Biura z [...] października 2013 r. nr [...], doręczonej skarżącemu w dniu [...] października 2013 r., ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009. W świetle poczynionych rozważań Sądu niedopuszczalne było również ponowne wydanie przez Kierownika Biura decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009. Decyzja ta doręczona została skarżącemu w dniu [...] stycznia 2014 r. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (§ 2 art. 104 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Związanie organu administracji publicznej własną decyzją ustaje wyłącznie w przypadkach, w których przepisy dopuszczają odwołalność od decyzji (wzruszalność decyzji) w trybie zwyczajnych środków odwoławczych lub w trybach nadzwyczajnych. W rozpatrywanej sprawie nie doszło do zwolnienia Kierownika Biura od związania własną decyzją z [...] października 2013 r. Oznacza to zdaniem Sądu, że ponowna decyzja Kierownika Biura z [...] stycznia 2014 r. ustalająca skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2007-2009 - tj., rozstrzygająca sprawę co do istoty uprzednio już rozstrzygniętą decyzją Kierownika Biura z [...] października 2013 r. - wydana został z rażącym naruszeniem prawa (przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a konkretnie powołanych powyżej przepisów art. 104 § 1 i § 2 oraz art. 110 k.p.a. Analogiczną wadą nieważności dotknięta jest również zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału z [...] lutego 2015 r., który orzekając w drugiej instancji nie dostrzegł powyższych nieprawidłowości. Oceniając decyzję Kierownika Biura z [...] października 2013 r. nr [...] Sąd stwierdził, że organ w sposób nieprawidłowy przyjął, że pierwsze powiadomienie skarżącego przez władze o nieuzasadnionej płatności za lata 2007-2009 nastąpiło z dniem [...] kwietnia 2011 r., tj. w dacie doręczenia pierwotnych decyzji wydanych przez Kierownika Biura po wznowieniu postępowań dotyczących płatności za lata 207-2009. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/200 obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres ten jest ograniczony do czterech lat. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie skarżący działał w dobrej wierze, na co słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Oddziału w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która nie mogła się jednak ostać w obrocie prawnym z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast pierwsze powiadomienie skarżącego o nieuzasadnionym charakterze spornych płatności nastąpiło z datą doręczenia skarżącemu zawiadomienia o wszczęciu postepowania w przedmiocie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za lata 2007-2009, tj. pisma z [...] lipca 2013 r. Zatem w ocenie Sądu decyzja Kierownika Biura z [...] października 2013 r. nr [...] wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy i z tego względu została uchylona przez Sąd. Reasumując Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału z [...] lutego 2015 r. Opierając się na treści art. 135 p.p.s.a. Sąd stwierdził również nieważność decyzji Kierownika Biura z [...] stycznia 2013 r. i postanowienia Dyrektora Oddziału z [...] listopada 2013 r. oraz uchylił decyzję Kierownika Biura z [...] października 2013 r. Ponownie orzekając w sprawie Dyrektor Oddziału zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a) a także art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło