V SA/Wa 1439/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-25
Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Blankiewicz-Wóltańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy udostępnienie przez grupę producentów kombajnu do zbioru cebuli do zbioru ziemniaków, w sytuacji gdy ziemniaki nie należą do grupy produktów "warzywa", dla której przyznano pomoc finansową, stanowi podstawę do żądania zwrotu 100% przyznanej pomocy finansowej wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek zastosować przepisy rozporządzenia z 2013 r. w sytuacji, gdy zdarzenie będące podstawą kontroli miało miejsce po wejściu w życie tego rozporządzenia. Nowe przepisy przewidują procentowy spadek kwot do zwrotu w zależności od roku wykorzystania inwestycji i są mniej restrykcyjne niż poprzednie. W związku z tym, zastosowanie przez organy przepisów rozporządzenia z 2009 r. i żądanie zwrotu 100% pomocy finansowej wraz z odsetkami stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Spółka F. Sp. z o.o. otrzymała pomoc finansową na zakup kombajnu do zbioru cebuli. Podczas kontroli stwierdzono, że kombajn ten był używany do zbioru ziemniaków, które nie należały do grupy produktów "warzywa", dla której przyznano pomoc. Organ I instancji ustalił kwotę nienależnie pobranych środków finansowych, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA oraz prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w M. na decyzję Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Przedmiotem skargi wniesionej przez grupę producentów F. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej jako Skarżąca, Spółka, Grupa) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] (znak [...]), utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
W dniu 24 marca 2011 r. Skarżąca złożyła w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR wniosek o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów związanych z utworzeniem grupy producentów i prowadzeniem działalności administracyjnej oraz o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania za okres od dnia 17 grudnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r.
W dniu [...] lipca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania Skarżącej pomocy finansowej dla wstępnie uznanych grup producentów owoców i warzyw w łącznej kwocie 1 699 616,06 zł, w tym 1 683 264,01 zł na pokrycie kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania.
W dniu 12 września 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu, w ramach której inspektorzy dokonali wizytacji na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...], gmina [...], użytkowanej przez członka Grupy H.F. Kontrolą zostały objęte dwa kombajny do zbioru cebuli będące w posiadaniu Grupy: [...] oraz [...]. W trakcie kontroli na miejscu inspektorzy terenowi zastali pracujący kombajn do cebuli [...] o numerze seryjnym [...], który wykonywał zbiór ziemniaków. W celu identyfikacji maszyny sporządzono dokumentację fotograficzną przedstawiającą zastany na miejscu stan faktyczny. W przypadku drugiego kombajnu znajdującego się w siedzibie Skarżącej nie stwierdzono nieprawidłowości. Protokół kontroli został przedstawiony przez inspektorów terenowych do zapoznania się i podpisania osobie reprezentującej Skarżącą tj. Prezesowi Zarządu J. B., w dniu 12 września 2013 r. w siedzibie Skarżącej.
W dniu 1 października 2013 r. Skarżąca złożyła wyjaśnienia do "Raportu/Protokołu z czynności kontrolnych nr [...]".
W dniu 3 października 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...]z dnia [...] lipca 2011 r., a następnie w dniu [...] stycznia 2014 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu Skarżącej kwoty nienależnie pobranych środków finansowych w wysokości 221 414,14.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ szeroko opisał przeprowadzone postępowanie kontrolne oraz postępowanie prowadzone po wszczęciu z urzędu postępowania dot. zwrotu. Nadto wskazał, że po ustaleniu korzystania przez Grupę kombajnu do cebuli w inny sposób, niż określony przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822), był zobowiązany na mocy § 1 ust. 4 pkt 2 tego rozporządzenia do ustalenia grupie producentów do zwrotu kwoty w wysokości 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycję, zwiększoną o odsetki ustawowe liczone od dnia udostępnienia tej inwestycji innemu podmiotowi do dnia zwrotu przyznanej pomocy finansowej.
W dniu 23 stycznia 2014 r. Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji do Prezesa ARiMR, podnosząc naruszenie:
art. 8 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do jego uczestników, w tym do osób kontrolujących. Świadczyć może o tym choćby to, że w uzasadnieniu decyzji znalazły się zupełnie inne stwierdzenia, niż wynikało to z ustalonych w sprawie faktów i zebranych dokumentów;
art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji uniemożliwienie zapoznanie się z aktami sprawy;
art. 10 § 2 K.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie i tym samym odstąpienie od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a., tj. niepoinformowanie Skarżącej o czynnościach kontrolnych dokonanych na polu należącym do H. F. w dniu 11 września 2013 r.;
art. 10 § 3 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i nie sporządzenie adnotacji urzędowej, z której wynikałyby przyczyny odstąpienia od zasady określonej w art. 10 § 1 K.p.a.;
art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności nie odniesienie się do dowodów wskazanych i przekazanych przez Skarżącą w sprawie, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż konieczny jest zwrot otrzymanej dotacji;
art. 80 K.p.a., poprzez uznanie, że przedstawione przez Stronę skarżącą dowody w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Dowody te w ocenie Strony mają istotne znaczenie dla ustalenia, czy Stronie można przypisać winę za naruszenie zobowiązań zaciągniętych wobec ARiMR;
art. 10 § 1, art. 73 oraz art. 81 K.p.a. poprzez niezapewnienie Stronie skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, nie okazanie dokumentacji przedmiotowej sprawy a jedynie przeprowadzenie rozmowy w której stwierdzono "Nic w tych aktach nie ma poza protokołem kontroli i dokumentami złożonymi przez stronę", co uniemożliwiło Stronie właściwe wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie materiałów oraz aktywny udział w postępowaniu;
art. 68 K.p.a., poprzez niewłaściwe sporządzenie protokołu z czynności kontrolnych. Zdaniem Strony skarżącej z protokołu nie wynika wprost, przy jakich czynnościach uczestniczył Prezes Spółki, J. B. Grupa wskazała również, iż nie miała zagwarantowanego udziału w postępowaniu;
art. 79, art. 79 a, art. 79 b, art. 80, art. 84 c i art. 84 d ustawy 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672), poprzez ich niezastosowanie i przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz art. 77 ust. 6 tej ustawy, poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli, która została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...]z dnia [...] stycznia 2014 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w całości przyjmuje ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a nadto wskazał, iż zgodnie z treścią § 1 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822) jeżeli inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych, aniżeli określone w ust. 3 tego paragrafu, Grupa zwraca kwotę w wysokości 100% pomocy finansowej przyznanej na inwestycję, zwiększoną o odsetki ustawowe liczone od dnia udostępnienia tej inwestycji innemu podmiotowi do dnia zwrotu przyznanej pomocy finansowej.
Wobec powyższego, z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w § 1 ust. 3, Grupa nie może wydzierżawić, wynająć lub użyczyć przedmiotu inwestycji objętej dofinansowaniem innemu podmiotowi, w tym swojemu członkowi, w okresie 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego oraz w okresie 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli.
W przedmiotowej sprawie, w związku z kategorią wstępnego uznania, Grupa w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania zaplanowała do realizacji inwestycje polegające na zakupie kombajnów wykorzystywanych do zbioru cebuli. Przeprowadzona jednakże w dniu 12 września 2013 r. kontrola na miejscu, potwierdziła anonimowe doniesienie o udostępnianiu na działce ewidencyjnej nr [...] obręb [...], gmina [...], użytkowanej przez członka Grupy H. F., zakupionego przez Grupę w ramach realizacji Planu Dochodzenia do Uznania kombajnu do zbioru cebuli [...] do zbioru ziemniaków. W celu identyfikacji maszyny sporządzono dokumentację fotograficzną przedstawiającą zastany na miejscu stan faktyczny a mianowicie, w pełni pracujący kombajn do cebuli [...], który wykonywał zbiór ziemniaków.
W przedmiotowej sprawie Grupie udzielono statusu wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw dla grupy produktów "warzywa". Mając na względzie fakt, iż zakupiony przez Grupę kombajn przeznaczony był do prac związanych ze zbiorem cebuli, która znajduje się w grupie produktów, dla której Marszałek Województwa [...] udzielił Stronie skarżącej wstępnego uznania, natomiast podczas kontroli przeprowadzonej przez inspektorów terenowych wykorzystywany był do zbioru ziemniaków, które nie znajdują się w grupie produktów "warzywa", należy stwierdzić, iż został udostępniony niezgodnie ze wskazanymi w rozporządzeniu warunkami. Uwzględniając powyższe, jak również fakt, iż załącznik do rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2008 r. (zastąpionego rozporządzeniem z dnia 19 września 2013 r.), w grupie produktów "warzywa", nie zawiera ziemniaków, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zasadnie – zdaniem Prezesa ARiMR - zobowiązał Grupę do zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu udzielonej na zakup kombajnu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw.
W dniu 12 maja 2014 r. do Prezesa ARiMR wpłynęła skarga F. Sp. z o.o. na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności nie odniesienie się do wszystkich dowodów wskazanych i przekazanych przez Skarżącą w sprawie, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż konieczny jest zwrot otrzymanej dotacji, brak uzasadnienia w stosunku do dowodów, którym organ nie przyznał mocy dowodowej, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji;
- naruszenie przepisu art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że przedstawione przez Stronę skarżącą dowody w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Dowody te w ocenie Strony mają istotne znaczenie dla ustalenia czy Stronie można przypisać winę za naruszenie zobowiązań zaciągniętych wobec Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
- naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie tj. prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do jego uczestników, w tym do osób kontrolujących. Świadczyć może o tym choćby to, że w uzasadnieniu decyzji znalazły się zupełnie inne twierdzenia, iż to wynikało z ustalonych w sprawie faktów i zebranych dokumentów;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków przyznania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych (Dz. U. nr 98, poz. 822) poprzez jego nieprawidłowe stosowanie, polegające na uznaniu, że działanie pracownika F. sp. z o. o. niezgodnie z prawidłowo wydanym poleceniem stanowi udostępnienie inwestycji w sposób niezgodny z przepisami tegoż rozporządzenia;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 148 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UF) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw oraz art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia bezpośredniego dla rolników poprzez uznanie, że zaistniała i udokumentowana sytuacja F. nie stanowi siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności powodujących wycofanie sankcji nałożonej przez organ.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z p. zm. dalej: k.p.a.), jak i z normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to uzasadniło jej uchylenie w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
W pierwszej kolejności należy wymienić, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowią przepisy krajowe: ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. z 2011, Nr 145, poz. 868 z p. zm., zwana dalej ustawą), Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. Nr 98, poz. 822 z p. zm., zwane dalej rozporządzeniem z 2009 r.), które zostało następnie zastąpione Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania pomocy finansowej wstępnie uznanej grupie producentów owoców i warzyw oraz wykazu kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania (Dz. U. z 2013 r. poz. 872, zwane dalej rozporządzeniem z 2013 r.) a także przepisy prawa wspólnotowego tj. Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) NR 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. U. UE L z 2011 r., Nr 157, str. 1) i Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. UE L z 2009 r., Nr 30 str. 16).
Zgodnie z treścią § 1 ust. 3 rozporządzenia z 2009 r. grupa może udostępnić inwestycję:
1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania inwestycji przez ten podmiot, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw (Dz. U. Nr 27, poz. 166), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d;
2) członkom tej grupy, jeżeli ta inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru.
Natomiast w myśl ust. 4, jeżeli:
1) zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych nastąpi przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, lub
2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3
- grupa zwraca kwotę w wysokości 100 % pomocy finansowej przyznanej na inwestycję, zwiększoną o odsetki ustawowe liczone od dnia zbycia tej inwestycji lub udostępnienia jej innemu podmiotowi do dnia zwrotu przyznanej pomocy finansowej.
Natomiast zgodnie z treścią § 1 ust. 3 nowego rozporządzenia z 2013 r., które – zgodnie z § 11 - weszło w życie po upływie 3 dni od dnia ogłoszenia tj. od 1 sierpnia 2013 r., grupa może udostępnić inwestycję:
1) innemu podmiotowi na podstawie umowy określającej okres i warunki wykorzystywania przez ten podmiot inwestycji, jeżeli w wyniku wystąpienia zjawisk atmosferycznych, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie określenia przypadków, w których spadek wartości produkcji sprzedanej wystąpił z przyczyn niezależnych od wstępnie uznanej grupy producentów owoców i warzyw lub organizacji producentów owoców i warzyw, oraz sposobu potwierdzenia tego spadku (Dz. U. Nr 130, poz. 758), wystąpił okresowy brak możliwości pełnego wykorzystania inwestycji w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d;
2) członkom tej grupy, jeżeli inwestycja jest związana ze zbiorem owoców i warzyw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, w celu dokonania ich zbioru i transportu do magazynów grupy.
Jednocześnie – zgodnie z treścią § 1 ust. 4 tego rozporządzenia - jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3:
1) nastąpi zbycie budynków, budowli, narzędzi, maszyn, urządzeń lub samochodów ciężarowych, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości 100% tej pomocy zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw (Dz. Urz. UE L 157 z 15.06.2011, str. 1, z późn. zm.), lub
2) inwestycja zostanie udostępniona w przypadkach innych niż określone w ust. 3 lub inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości:
a) 100%, 80%, 60%o, 40% i 20% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym i piątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem,
b) 100%, 90%, 80%, 70%, 60%, 50%, 40%, 30%, 20% i 10% tej pomocy odpowiednio w pierwszym, drugim, trzecim, czwartym, piątym, szóstym, siódmym, ósmym, dziewiątym i dziesiątym roku okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b i c, w którym stwierdzono naruszenie warunku nieudostępnienia inwestycji lub jej wykorzystywanie niezgodnie z przeznaczeniem
- zwiększoną o odsetki, o których mowa w art. 123 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw.
Podkreślić należy, że z treści § 7 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. wynika, że do przyznawania pomocy finansowej na inwestycje lub ich etapy ujęte w zatwierdzonym planie dochodzenia do uznania w okresach rozliczeniowych kończących się dnia 30 czerwca 2013 r. - dla grup rozliczających się w okresach półrocznych albo dnia 31 grudnia 2013 r. - dla grup rozliczających się w okresach rocznych stosuje się przepisy dotychczasowe oraz warunek wykorzystywania inwestycji przez grupę zgodnie z przeznaczeniem, jakim jest przygotowanie owoców i warzyw do sprzedaży zgodnie z zatwierdzoną grupą produktów, przez okres:
1) 5 lat od dnia nabycia narzędzia, maszyny, urządzenia lub samochodu ciężarowego;
2) 10 lat od dnia nabycia lub oddania do użytku budynku lub budowli;
3) 10 lat od dnia nabycia gruntu.
Z kolei z ust. 2 tego paragrafu wynika, że jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, inwestycja będzie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, grupa zwraca kwotę pomocy finansowej przyznanej na inwestycję w wysokości określonej w § 1 ust. 4 pkt 2, chyba że udostępnienie / wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia.
Z brzmienia cytowanych powyżej przepisów – zdaniem Sądu – wynika, że organy nakładające obowiązek zwrotu pobranej pomocy finansowej są zobowiązane do zastosowania znowelizowanych przepisów w sytuacjach, gdy udostępnienie / wykorzystanie inwestycji niezgodnie z przeznaczeniem nastąpiło po dniu wejścia w życie znowelizowanego rozporządzenia.
W rozpatrywanej sprawie niewątpliwie taka sytuacja zachodzi, albowiem zajście, które stało się podstawą przeprowadzenia kontroli i zakwestionowania wykorzystania inwestycji zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej Grupie, nastąpiło we wrześniu 2013 r., a więc po wejściu w życie zmienionych rozporządzeniem z 2013 r. przepisów, które odnosiły się do wysokości zwrotu, zawartych w § 1 ust. 4 pkt 2. Należy też wskazać, że znowelizowane przepisy uwzględniają procentowy spadek kwot naliczanych do zwrotu w zależności od roku wykorzystania inwestycji i nie są tak restrykcyjne, jak uprzednio obowiązujące regulacje rozporządzenia z 2009 r.
Tym samym Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę, badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych powołanych wyżej przepisami prawa wspólnotowego i krajowego, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd – rozpoznając podniesione w skardze zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – wskazuje, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Nie można w świetle zgromadzonego materiału dowodowego stwierdzić, że organy działały z naruszeniem wskazywanych przez Skarżącą art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego, w szczególności brak uzasadnienia w stosunku do dowodów, którym organ nie przyznał mocy dowodowej, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów wskazanych w odwołaniu od decyzji, albowiem w zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji znalazły się wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej.
Nie można też mówić o naruszeniu przepisu określonego w art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, że przedstawione przez Stronę skarżącą dowody w przedmiotowej sprawie nie mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu dowody przedłożone przez Skarżącą nie mogły wpłynąć na ocenę organu, albowiem udostępnienie / wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem przez Grupę inwestycji nastąpiło, zaś dowody przedstawione przez Grupę wskazują jedynie, że udostępnienie / wykorzystanie mogło mieć charakter niezawiniony, jednakże ta przesłanka nie może z uwagi na treść przepisów obydwu rozporządzeń mieć wpływu na ocenę zaistnienia samego faktu udostępnienia. Z treści cyt. przepisów wynika bowiem, że każde udostępnienie / wykorzystanie, które nie spełnia wymogów zakreślonych decyzją w sprawie przyznania pomocy i przepisów rozporządzenia, nawet jeśli będzie miało charakter incydentalny i niezawiniony, będzie skutkowało obowiązkiem orzeczenia o zwrocie przyznanych środków.
Z tego też powodu nie można mówić o dokonaniu przez organy naruszenia art. 8 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie tj. prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do jego uczestników, w tym do osób kontrolujących.
Zdaniem Sądu dokumenty zgromadzone w aktach sprawy administracyjnej ponadto nie wskazują na to, by organy działały z naruszeniem procedur odnoszących się do kontroli na miejscu, zakreślonych przepisami cyt. rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 543/2011, a w szczególności art. 101 – 107.
Sąd nie stwierdził ponadto zaistnienia wskazywanego przez Skarżącą naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 148 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UF) nr 543/2011 oraz art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 poprzez uznanie, że zaistniała i udokumentowana sytuacja F. nie stanowi siły wyższej ani nadzwyczajnych okoliczności powodujących wycofanie sankcji nałożonej przez organ, albowiem w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności, która jest wskazywana jako siła wyższa w cyt. przepisie.
Odnośnie zaś wskazywanego naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 czerwca 2009 r. poprzez jego nieprawidłowe stosowanie, polegające na uznaniu, że działanie pracownika F. sp. z o. o. niezgodnie z prawidłowo wydanym poleceniem stanowi udostępnienie inwestycji w sposób niezgodny z przepisami tegoż rozporządzenia, należy wskazać, że – co zostało wykazane powyżej – po pierwsze zdaniem Sądu zastosowanie w sprawie mają przepisy rozporządzenia z 2013 r., po wtóre zaś organ nie może przy ocenie materiału dowodowego zebranego odnośnie udostępnienia inwestycji dokonywać analizy, czy doszło do niego w sposób niezawiniony ze strony grupy.
Z tych wszystkich przyczyn organ winien zatem dokonać ponownej oceny sprawy z uwzględnieniem wyżej wyrażonych poglądów w zakresie wykładni prawa materialnego, z zastosowaniem odpowiednich przepisów dotyczących postępowania.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocy art. 145 § 1 ust.1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło