V SA/Wa 144/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. Z. wystąpił z wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 4 lutego 2008 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką i ojcem, zamieszkują w domu o pow. 80 m2, posiada mieszkanie o pow. 15 m2, nieruchomość rolną o pow. 3,5 ha. Rodzice skarżącego posiadają stałe źródło dochodu w wysokości 13,40 złotych. Wnioskodawca nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 7 lutego 2008 r. wezwano skarżącego do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 20 lutego 2008 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, iż dochodowość jego rodziny to renta ojca i mamy, natomiast dochodowość z gospodarstwa rolnego jest znikoma. Do pisma z dnia 31 stycznia 2008r. skarżący załączył kserokopię odcinków świadczeń, które otrzymują rodzice wnioskodawcy z KRUS w łącznej wysokości 1.414 złotych. Innych żądanych dokumentów i informacji nie przesłał. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał w sposób rzetelny, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Na obecnym etapie postępowania, zgodnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (stosownie do §2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż zwrócono się do skarżącego o złożenie dodatkowych oświadczeń m.in. odnośnie posiadanego rachunku bankowego, uzyskiwanych dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, wynajmu sprzętu, uzyskiwanych dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, ewentualnie innych formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zwrócono się o ustosunkowanie się do rozbieżności pomiędzy wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a danymi z akt administracyjnych dotyczących powierzchni nieruchomości rolnych (we wniosku skarżący podał wielkość nieruchomości rolnej w wysokości 3,5 ha, natomiast z akt administracyjnych wynika, iż wnioskodawca ubiegał się o dopłatę do gruntów rolnych za powierzchnię 11,65 ha). Ponadto zapytano się wnioskodawcę o zdarzenie jakiemu uległo gospodarstwo rolne skarżącego (wniosek w tym zakresie był nieczytelny). Dodatkowo zwrócono się do skarżącego o nadesłanie określonych dokumentów m.in. wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego bądź osoby będące ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, zaświadczenia z odpowiedniego urzędu gminy, wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący nie złożył dodatkowych wyjaśnień i nie nadesłał żądanych dokumentów tylko oświadczył, iż utrzymuje się wraz z rodzicami z ich renty, gospodarstwo rolne przynosi znikome dochody. Załączył również odcinek świadczenia, które otrzymują rodzice skarżącego z KRUS. W związku z powyższym należy uznać, iż skarżący nie dąży do wyjaśnienia w sposób rzetelny swojej sytuacji majątkowej. Skarżący był zobowiązany do nadesłania stosownych dokumentów (w tym zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego, wyciągów z posiadanych rachunków - rodzice skarżącego posiadają rachunek bankowy, co wynika z zapisów na przesłanych odcinkach uzyskiwanych świadczeń). Należy bowiem mieć na uwadze to, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w całości w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazał on, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.