V SA/Wa 144/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. H. na informację Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; A. H. wnosząc skargę na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2009r. wystąpił z wnioskiem na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dwójką małoletnich dzieci, utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 500 złotych. Skarżący oświadczył, iż posiada dom o powierzchni 150 m2, budynki inwentarskie, nieruchomości rolną o powierzchni 90 ha oraz samochód użytkowy. Wnioskodawca stwierdził, iż w ostatnim czasie poniósł znaczne koszty dotyczące przygotowania dokumentacji planowanej inwestycji oraz jej rozpoczęcie (zakup materiałów budowlanych, zapłata za kosztorys inwestorski, prace przygotowawcze). Wyjaśnił także, iż spłaca kredyt, który zaciągną na przebudowę stodoły w budynek agroturystyczny. Podał, iż w ostatnim okresie wzrosły koszty produkcji, co również wpłynęło na jego kondycję finansową. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 24 lutego 2010 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe, skarżący złożył pismo procesowe z 10 marca 2010r. (data nadania), w którym wyjaśnił, iż różnicę pomiędzy wnioskowaną pomocą, a rzeczywistymi wydatkami zamierzał pokryć z pożyczki zaciągniętej u jego siostry. Wskazał, iż prowadzi hodowlę bydła mięsnego i dochody z tego tytułu są jednorazowe w ciągu roku, ponadto prowadzi gospodarstwo agroturystyczne i przychody z tego tytułu ma w miesiącach letnich oraz weekendy majowe i czerwcowe (przychód za 2009r. wynosił 34.726,39 złotych – oświadczenie złożone w Urzędzie Skarbowym). Oświadczył, iż otrzymuje płatności do gruntów rolnych i za 2009 rok otrzymał kwotę łącznie 96.031,35 złotych. Wskazał, że posiada samochód osobowy marki [...] z 2001 roku oraz dostawczy [...] z 1999 roku. Do pisma załączył m.in.: umowę kredytu na kwotę [...] złotych, decyzję dotyczące przyznania płatności do gruntów rolnych, zaświadczenie dotyczące wielkości gospodarstwa rolnego (110,70 ha, 19,57 ha przeliczeniowych), wyciąg z rachunku bankowego za okres od 23 grudnia 2009r do 9 marca 2010r. z saldem w wysokości 45.938,53 złotych, listy płac, faktury dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi stanowi, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), kwotę 200 złotych. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków sądowych nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Dodać wypada, iż wielokrotnie już podniesiono w orzecznictwie, że strona, dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne na rachunku bankowy w kwocie ponad 45.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wpis sądowy od skargi, nie spowodowałoby uszczerbku dla koniecznego utrzymania, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ponadto skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci samochodów. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z eksploatacją samochodów tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. W podobny sposób również należy ocenić wydatki ponoszone przez skarżącego i ujawnione w wyciągu z rachunku bankowego np. na telewizję satelitarną w wysokości 75,80 złotych miesięcznie. Wniosku o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie uzasadnia również konieczność spłacania kredytu bankowego. Kredyt bankowy bowiem nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywato- prawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie również formę kredytu udzielonego ze Skarbu Państwa, poprzez rezygnację z należnych opłat sądowych w chwili złożenia skargi i wykładanie ze środków budżetowych wydatków w toku postępowania. Jest to przy tym kredyt udzielany na całkowicie odmiennych zasadach. Na koniec warto przypomnieć, jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.