V SA/Wa 145/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia; Oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z ... listopada 2008 r. nr ... Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej: Prezes ARiMR, odmówił A.K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z ... października 2008 r. nr ... prostujące z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu nr ... z dnia ... sierpnia 2008 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z ...czerwca 2008 r. nr ... . Powyższe postanowienie Prezes ARiMR wydał na podstawie stanu faktycznego ustalonego w następujący sposób. Decyzją z dnia ... czerwca 2008 r. nr ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. orzekł o uchyleniu decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nr ... z ... grudnia 2006 r. oraz przyznał po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, A. K. płatność na rok 2006 w łącznej wysokości ... zł. Następnie na skutek złożonego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wydał w dniu ...sierpnia 2008 r. postanowienie nr ..., którym stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowieniem z dnia ... października 2008 r. nr ... Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w postanowieniu własnym z dnia ... sierpnia 2008 r., polegającą na błędnym wpisaniu znaku sprawy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006, która to omyłka zdaniem organu pozostaje bez wpływu na charakter i treść orzeczenia. Postanowienie niniejsze doręczone zostało skarżącej w dniu 24 października 2008 r. W dniu 4 listopada 2008 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) A. K. wniosła zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia ... października 2008 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (7 dni) do jego wniesienia, powołując się na chorobę. Do niniejszego pisma załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia ... października 2008 r. Postanowieniem z ... listopada 2008 r. nr ..., wydanym na podstawie art. 59 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm), dalej: k.p.a., Prezes ARiMR odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, iż A. K. nie uprawdopodobniła braku winy oraz dołożenia należytej staranności w dopełnieniu czynności złożenia zażalenia. Przedstawione zaświadczenie lekarskie stanowi wyłącznie dowód tego, iż strona wymaga przyjmowania leków oraz opieki lekarskiej. Ponadto zaświadczenie wydane zostało ... października 2008 r., natomiast postanowienie, na które zostało złożone zażalenie doręczono skarżącej ... października 2008 r., a więc znacznie później niż wydane zaświadczenie lekarskie. W dniu ... grudnia 2008 r. A. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Prezesa ARiMR z ... listopada 2008 r. Do skargi załączyła zaświadczenie lekarskie z ... lipca 2008 r. oraz z ... października 2008 r. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ustawy p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie powyższych przepisów, Sąd uznał, iż orzeczenie to jest prawidłowe, a wobec tego skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie mogło być i było jedynie postanowienie Prezesa ARiMR z ... listopada 2008r. wydane w kwestii proceduralnej. To konkretne orzeczenie było przedmiotem skargi i tylko do zbadania zgodności z prawem tego postanowienia ograniczona była kontrola Sądu w rozpoznawanej sprawie. Wskazując na powyższe Sąd wyjaśnia zatem, iż nie może zajmować się w niniejszej sprawie analizą zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących kwestii związanych z przyznaniem skarżącej płatności do gruntów rolnych. Przechodząc do oceny zaskarżonego w sprawie postanowienia, Sąd przypomina, iż postanowieniem tym organ załatwił wniosek skarżącej z 4 listopada 2008 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Ocena legalności postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia opiera się przede wszystkim na zbadaniu czy prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 §1 k.p.a., a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż zastosowanie instytucji przywrócenia terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy zostanie bezspornie stwierdzone, iż termin został uchybiony. Tak też było w niniejszej sprawie. Postanowienie organu I instancji (... z ....10.2008 r.) doręczono Skarżącej w dniu 24 października 2008 r., co oznacza, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upływał 31 października 2008 r. Z kolei zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone 4 listopada 2008 r. Powyższe okoliczności nie były kwestionowane. W myśl art. 58 §1 i §2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Brak zatem którejkolwiek z tych przesłanek wyklucza przywrócenie terminu. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje występowanie trzech z ww. przesłanek, tj. złożenie wniosku o przywrócenie terminu, w przewidzianym przez prawo terminie, jak również to, że wraz z nim Skarżąca dopełniła czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Sporna pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uchybienie terminu może być przykładowo poczytane jako zawinione przez nią, "jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć" (v. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz wyd. 7, Wydawnictwo C.H. Beck., W-wa 2005, str. 334). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Jak podkreśla się w orzecznictwie, braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu nie potwierdza jednak np. zwolnienie lekarskie od pracy, bowiem nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Braku winy nie stanowi również nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu prawnego (v. wyrok NSA z 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97, wyrok NSA z 29 listopada 1997 r., sygn. akt III SA 101/96). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie wskazuje się, iż uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. Uprawdopodobnienie jest to zatem czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (v. Wróbel A. Komentarz do art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.). Dokonując oceny braku winy organ administracji publicznej przyjmuje obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy, gwarantując tym samym pewność stosunków procesowych. W ocenie Sądu, w świetle zaprezentowanego powyżej stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, podzielić należy stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia ...października 2008 r. Prawidłowo bowiem Prezes Agencji uznał, iż Zainteresowana nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego wniesienia zażalenia było w przypadku Skarżącej niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Z pewnością takiej przeszkody nie stanowi sam fakt, iż skarżąca jest przewlekle chora i wymaga stałego przyjmowania leków i opieki lekarskiej. Z uwagi na treść przedstawionego przez stronę zaświadczenia lekarskiego jak i datę jego wystawienia, zasadnie -zdaniem Sądu - organ orzekając w sprawie przyjął, iż dokument ten stanowi dowód jedynie na to, że chora wymaga stałej opieki lekarza i przyjmowania leków. Skarżąca nie wykazała za pomocą tego dowodu, aby charakter jej choroby uniemożliwiał jej terminowe nadanie na poczcie pisma procesowego (zażalenia). Analizując powyższe, słusznie organ podniósł, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wskazane zaświadczenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej osobiście lub przez domownika. W tym miejscu należy bowiem zaznaczyć, iż do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą - a więc nie każdą chorobę (v. B. Adamek, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wydawnictwo H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 335). Choroba strony mogłaby być więc uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona niemiałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. Okoliczności te winny być zaś uprawdopodobnione jakimkolwiek dokumentem. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.