V SA/Wa 1452/11

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych M. D. (dalej: "skarżąca") złożyła wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. 36 m² oraz dom o powierzchni 55 m2. Ponadto posiada oszczędności pieniężne w wysokości 34.000 zł oraz samochód osobowy F. U., rok produkcji 1998. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej z tytułu otrzymywanego świadczenia rentowego wynoszą 2.139,13 zł, w tym dodatek pielęgnacyjny w kwocie 181,10 zł. Skarżąca wskazała, że ponosi wydatki na leczenie, środki czystości oraz za wykonanie koniecznych prac domowych, których ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie wykonywać samodzielnie. Skarżąca nadesłała do Sądu kserokopie zaświadczeń o stanie zdrowia oraz wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 200 zł (zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a uiszczenie kwoty 200 zł wpisu od skargi stanowi dla niej barierę w dostępie do Sądu. Zauważyć należy, iż skarżąca posiada stabilne źródło dochodów uzyskując rentę w wysokości 2.139,13 zł miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy, iż skarżąca w złożonym wniosku ograniczyła się do ogólnego wskazania, iż opłata wpisu od skargi to dla niej duży wydatek przy comiesięcznych koniecznych opłatach bytowych, wydatkach na zakup środków czystości oraz leków, nie podała natomiast żadnych informacji na temat ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem. Mając jednak na uwadze okoliczność, iż skarżąca posiada oszczędności pieniężne w kwocie 34.000 zł oraz uzyskuje regularnie dochody z tytułu świadczenia rentowego, należało uznać, iż posiada wystarczające środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. W sytuacji bowiem, gdy uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Wnioskująca nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.