V SA/Wa 1453/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Protokolant Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r.; 2. zasądza od Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego w W. na rzecz R. G. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienia nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z [...] października 2007 r. uznające za niezasadne zażalenie z dnia [...] sierpnia 2007 r. złożone przez R. G., na postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. i uznające za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego w sprawie [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] sierpnia 2003 r. R. G. nabył pojazd marki [...] nr rej. [...]. W wyniku kontroli drogowej w dniu [...] marca 2004 r. Komenda Powiatowa Policji w O., powiadomiła Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, że R. G. nie zawarł umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Skarżący po wezwaniu przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny do uiszczenia opłaty za nie posiadanie umowy OC bądź okazanie polisy ubezpieczeniowej za okres od dnia nabycia tj. od [...] sierpnia 2003 r. - okazał jedynie umowę ubezpieczenia OC nr [...] zawartą w dniu [...] marca 2004 r. na okres od [...] marca 2004 r. do [...] marca 2005 r. Za okres wcześniejszy skarżący nie okazał dokumentu ubezpieczeniowego. Zobowiązany nie wniósł w trybie dobrowolnym nałożonej opłaty w związku z powyższym dalsze jej dochodzenie skierowano na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2007 r. skierowanym do organu egzekucyjnego R.G. zgłosił zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1964 ze zm.). Wniósł o odstąpienie od postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie w sprawie. Wierzyciel – Zarząd Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r., wydanym na podstawie art. 34 § 1 w związku z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uznał za niezasadny zarzut z dnia [...] kwietnia 2007 r. złożony przez R. G. i uznał za zasadne kontynuowanie postępowania egzekucyjnego w sprawie nr [...]. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie R. G. podtrzymał swoje stanowisko. Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego postanowieniem z [...] października 2007 r. uznała za niezasadne zażalenie z dnia [...] sierpnia 2008 r. złożone na postanowienie Zarządu Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] sierpnia 2007 r. i uznała za zasadne kontynuowania postępowania egzekucyjnego w sprawie [...]. W uzasadnieniu ww. postanowienia Rada Funduszu podkreśliła, że z zebranej dokumentacji jednoznacznie wynika, że w dniu [...].08.2003 r. R. G. nabył zarejestrowany i nieubezpieczony pojazd marki [...] o nr rej. [...], natomiast umowę ubezpieczenia OC zawarł dopiero w dniu [...].03.2004 r. Wskazał, iż w zażaleniu R. G. stwierdził, że nie miał obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w dniu nabycia pojazdu, gdyż przepisy ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124 póz. 1152 ze zm.) zaczęły obowiązywać dopiero od dnia 01.01.2004 r. Rada Funduszu wskazała, iż przepisy obowiązujące do dnia 31.12.2003 r. również nakładały na posiadacza pojazdu mechanicznego obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC w dniu nabycia pojazdu, jeżeli zbywca wbrew obowiązkowi nie posiadał takiej umowy. Ponadto Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego poinformowała, iż zaspokajanie roszczeń z tytułu ubezpieczeń obowiązkowych jest jednym z zadań Funduszu, innym natomiast jest kontrola spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (art. 84 ww. ustawy). Odnośnie przedawnienia wierzytelności Rada Funduszu stwierdziła, że bieg przedawnienia został przerwany w dn. [...] .07.2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie, zgodnie z art. 26 § 5 i art. 59 § 1 pkt 2-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Zgodnie natomiast z art. 92 ust.1 ustawy z dnia 22.05.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, zobowiązania ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat. Skarżący podkreślił, że tytuł wykonawczy został doręczony po upływie terminu przedawnienia, licząc od dnia kontroli, której dokonano w dniu [...].03.2004 r. Wskazał, że poborca skarbowy dokonał czynności egzekucyjnej, doręczenia tytułu wykonawczego w dniu [...].04.2007 r. to jest po upływie 3 lat. W odpowiedzi na skargę Rada Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji lub postanowienia z punktu widzenia ich legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela zostały wydane z naruszeniem prawa, w związku z tym podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Podkreślić należy, że na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi. Oznacza to, że wniosek skarżącego wyznaczający zakres zaskarżenia nie pokrywa się z granicami rozpoznania przez sąd. Nie będąc związany granicami skargi sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu (zasada oficjalności) wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto na podstawie art. 135 ww. ustawy sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych), przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Na wstępie Sąd zaznacza, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej, tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie zgodnie z wnioskiem skarżącego zawartym w skardze. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu- w przedmiotowej sprawie postanowienia Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego z [.....] października 2007 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając stronie określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków. Wszelka zatem argumentacja skarżącego nie mogła spowodować umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Wymieniony wyżej przepis określa więc enumeratywnie zarzuty, jakie przysługują zobowiązanemu. Jednym z tych zarzutów jest "przedawnienie" (art. 33 § 1 pkt 1), na który to głównie zarzut powołuje się strona skarżąca w swojej skardze do Sądu. W myśl art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej u.p.e.a.), organ egzekucyjny prowadzi egzekucję administracyjną na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego. W tytule tym, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wierzyciel wpisuje treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Postępowanie egzekucyjne jest, więc prowadzone w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego właśnie w tym tytule. Na podstawie § 5 art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Z ww. przepisu wynika, że zasadą jest, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a wskazany obowiązek może być podstawą formułowania zarzutów, w tym badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych roszczenia z tytułu opłaty ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia dokonania kontroli, nie później jednak niż z upływem 3 lat od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym nie spełniono obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego. Z ust. 2 art. 92 ww. ustawy wynika, że bieg przedawnienia przerywa: 1) każda czynność organu egzekucyjnego podjęta w celu wyegzekwowania opłaty; 2) uznanie przez zobowiązanego niespełnienia obowiązku ubezpieczenia i dochodzonej w związku z tym opłaty; 3) wszczęcie postępowania przed sądem powszechnym w sprawach określonych w art. 10 ust. 2; 4) zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd zauważa, iż przesądzające dla oceny zaskarżonego postanowienia ma ustalenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz czy w niniejszej sprawie miała miejsce przerwa biegu przedawnienia. Podkreślić należy, że co do zasady można wyróżnić trzy stadia postępowania egzekucyjnego: 1) stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, 2) stadium stosowania egzekucji, 3) stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji. Nie zawsze postępowanie egzekucyjne przebiega przez wszystkie trzy stadia. Może ono zakończyć się na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji, albo też może przebiegać tylko przez dwa pierwsze stadia i zakończyć się wraz z zakończeniem egzekucji administracyjnej. Sąd w tut. składzie podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 22 kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Gd 1103/07, zgodnie z którym ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza z kolei stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania, nie może się odbyć inaczej niż w tym postępowaniu. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2007 r. Zdaniem Sądu za nietrafne należy uznać stanowisko Rady Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, że przepis art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy z 22 maja 2003 r. jako lex specialis daje podstawę do przyjęcia, iż czynności wykonane przez organ egzekucyjny do momentu doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego przerwały bieg przedawnienia. Wskazać należy, iż czynność organu egzekucyjnego podjęta w celu wyegzekwowania opłaty odbywa się w ramach postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że owa czynność nie może odbyć się inaczej niż w toku postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został doręczony po upływie terminu przedawnienia, a zatem zarzut przedawnienia jest w pełni zasadny. Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a w zw. z art. 135 oraz art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.