V SA/Wa 1465/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... sierpnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie pozbawienia uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi J. Z. złożyła wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż jest osobą w podeszłym wieku – lat ... . Otrzymuje comiesięcznie emeryturę w wysokości ... zł, a jej wydatki wynoszą: czynsz za mieszkanie – ... zł, opłata za telefon – ... zł, opłata za energię elektryczną – ... zł. Ponadto z racji wieku i złego stanu zdrowia ponosi co miesiąc wydatki na opiekę lekarską i zakup lekarstw w wysokości ok. ... zł. Pozostałą po tych wydatkach kwotę przeznacza na swoje utrzymanie. Ponadto skarżąca wskazała, iż nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż obecnie mieszka w miejscu zameldowania tj. w lokalu mieszkalnym znajdującym się w P. . Z uwagi na wiek i stan zdrowia przebywa również, jeżeli wymagają tego okoliczności zdrowotne, u syna w M. . Niemniej jednak jako miejsce zamieszkania traktuje P., gdzie przebywa przez większość każdego miesiąca. Jako adres do korespondencji wskazała M., z uwagi na fakt, iż często nie jest w stanie swobodnie się poruszać i odbierać poczty poleconej. Lokal, w którym obecnie zamieszkuje w P. stanowi własność synowej i został jej użyczony z zastrzeżeniem, iż pokrywa ona wszelkie koszty jego eksploatacji tj. czynsz, prąd i telefon. Ponadto skarżąca wskazała, iż nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz samodzielnie pokrywa wydatki na życie. Skarżąca nadesłała dokumenty potwierdzające wysokość opłat mieszkaniowych oraz otrzymywanego świadczenia emerytalnego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Ma ona na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą bowiem jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności wówczas gdy posiada stały miesięczny dochód. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskująca byłaby zobowiązana składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł (zgodnie z §2 ust.3 pkt 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193) Analiza podanych przez skarżącą okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć należy, iż skarżąca posiada stabilne źródło dochodów uzyskując świadczenie emerytalne w wysokości netto ... zł. Taka wysokość dochodów w jednoosobowym gospodarstwie domowym skarżącej, z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania (utrzymanie mieszkania –... zł i leczenie ... zł), nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskująca należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Co prawda – jak podniesiono we wniosku – skarżąca ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem, jednakże nie zmienia to faktu, iż uzyskuje stały dochód, stosunkowo wysoki jak dla jednej osoby i jej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty sądowe, które w niniejszej sprawie nie są wysokie. Na marginesie zauważyć należy, iż skarżąca pomimo wieku i uzyskiwaniu dochodów wyłącznie ze świadczenia emerytalnego nie jest osobą samotną, posiada rodzinę która ją wspiera i na której pomoc z pewnością również finansową może liczyć. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.