V SA/Wa 1465/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA - Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. B.o na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... kwietnia 2011 r. nr ... w przedmiocie uchylenia decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004; postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia z dnia 29 maja 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K. B. (zwanemu dalej: skarżącym) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27.02.2013 r. WSA w Warszawie odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 20.11.2012 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Na postanowienie to skarżący wniósł zażalenie, od którego zarządzeniem z dnia 03.04.2013 r. wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący pismem z dnia 17.04.2013 r. wniósł "zażalenie", w którym jednocześnie wniósł o zwolnienie z żądanego wpisu podnosząc, iż jest w tragicznej sytuacji finansowej. Doprecyzowując, na wezwanie z dnia 24.04.2013 r. charakter prawny powyższego pisma, w nadesłanym w dniu 14.05.2013 r. kolejnym piśmie procesowym skarżący oświadczył, iż pismo to jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 21.05.2013 r. skarżący poinformowany został, iż złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy zakończony został prawomocnym postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 24.07.2012 r., co oznacza, że ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko na skutek zmiany okoliczności sprawy. Skarżący poinformowany został również o treści art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. W nadesłanym na urzędowym formularzu PPF wniosku o przyznanie prawa pomocy z 19.08.2013 r. skarżący wniósł o przyznanie mu radcy prawnego oraz oświadczył, iż pozostaje bez środków niezbędnych do utrzymania siebie i rodziny. Prowadzi gospodarstwo domowe z dwiema córkami, a jego miesięczny dochód wynosi brutto ... tys. zł miesięcznie. Mając na uwadze oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 17.04.2013 r. o zwolnieniu z wpisu sądowego oraz mając na uwadze żądanie skarżącego dotyczące ustanowienia radcy prawnego zawarte w nadesłanym wniosku PPF z dnia 19.08.2013 r., zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 28.08.2013 r. przyjęto, iż wniosek skarżącego obejmuje przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W tym miejscu Sąd zauważa, iż wydane w sprawie rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych jest orzeczeniem prawomocnym wobec czego zarządzeniem z dnia 21.05.2013 r. skarżący został pouczony, w trybie art. 165 p.p.s.a., że ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko na skutek zmiany okoliczności sprawy. Wyjaśnienia wymaga, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Podkreślić należy, że chociaż przepisy powołanej ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dla zmiany stanowiska Sądu konieczna jest jednak zmiana okoliczności na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania przedmiotowego prawa, a zmiana tych okoliczności w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W ocenie Sądu brak jest zatem okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 165 p.p.s.a., w świetle którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazano wyżej przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwalają na zmianę wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia, ale tylko w razie zmiany okoliczności sprawy. Strona – jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie – może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Natomiast Sąd, rozpoznając ponowny wniosek ocenia, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Bez zmiany okoliczności brak jest jednakże podstaw do jakiejkolwiek modyfikacji wcześniej wydanego postanowienia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 24 lipca 2012 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia, nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 24 lipca 2012 r. W ocenie Sądu sytuacja majątkowa skarżącego została rozpoznana wskazanym prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 24 lipca 2012 r. i sytuacja ta nie uległa pogorszeniu, co oznacza że w niniejszej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej. Biorąc tym samym powyższe pod uwagę, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a, Sąd postanowił o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czym dał wyraz w pkt 1 sentencji postanowienia. Analizując natomiast sprawę w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, Sąd zwraca uwagę, iż złożone w toku sprawy oświadczenia skarżącego również nie dają podstaw do jego uwzględnienia. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o ustanowienie radcy prawnego, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. W piśmie procesowym z dnia 15.02.2012 r. (data nadania) skarżący odpowiedział na część postawionych pytań oraz nie nadesłał wszystkich wskazanych dokumentów, np. wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia o dochodach oraz nie udokumentował ponoszonych wydatków. Skarżący nie nadesłał także zaświadczenia o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego. Skarżący nie wykonał również wezwania w zakresie żądania wykazania wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. W toku poprzednio prowadzonego postępowania w zakresie prawa pomocy skarżący wskazał jedynie, że koszty utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego wynoszą ... zł, a koszt wynajmu mieszkania to miesięczny wydatek w wysokości ... zł. Z kolei we wniosku PPF z dnia 19.08.2013 r. wyjaśnił, iż jego miesięczny dochód brutto to kwota rzędu ... tys. zł miesięcznie. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego jest fakt posiadania dużego gospodarstwa rolnego (około ... ha) oraz otrzymywanie przez skarżącego dopłat rolniczych w formie świadczeń pieniężnych w wysokości około ... zł. Powyższe oznacza, że skarżący posiada znaczny majątek ( w formie gospodarstwa) oraz środki pieniężne. Wskazywana okoliczność, że gospodarstwo rolne jest zadłużone, w żaden sposób nie została udowodniona. Podobnie skarżący nie wykazał, iż pozostał cyt: "..." – oświadczenie zawarte we wniosku PPF z dnia 19.08.2013 r. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie przyznania radcy prawnego. Podkreślenia również wymaga, iż skarżący znał przyczyny odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym, które wykazane zostały w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 16.03.2012 r. oraz w postanowieniu Sądu z dnia 29 maja 2012 r. i pomimo tego do dnia dzisiejszego nie uzupełnił w powyższym zakresie swojego wniosku o prawo pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 postanowiono jak w pkt 2 sentencji postanowienia.