V SA/Wa 1475/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty abonamentowej oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. H. (dalej jako: "skarżąca" lub "strona") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej jako: "KRRiT" lub "organ") z [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty abonamentowej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Pismem z 17 stycznia 2018 r. skarżąca wniosła o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 grudnia 2012 r. do 31 stycznia 2018 r, - zgodnie z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Wskazała, że od 1 stycznia 2012 r. nie zamieszkuje w nieruchomości położonej w [...], ul. [...], w której jest użytkowany i zarejestrowany odbiornik. Skarżąca podniosła, że wyrokiem z dnia [...] stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w [...] rozwiązał małżeństwo strony zawarte z T. F., a wskutek podziału majątku mieszkanie przyznano byłemu mężowi, który opłaca abonament za użytkowanie odbiorników RTV w ww. mieszkaniu. Do pisma załączyła odpis zupełny aktu małżeństwa. Jednocześnie poinformowała, że w dniu [...] stycznia 2018 r. wyrejestrowała wszystkie odbiorniki figurujące na jej nazwisko pod wskazanym adresem. Z uwagi na podnoszone przez stronę okoliczności, KRRiT w wezwaniu z [...] kwietnia 2018 r. zwróciła się do skarżącej o uzupełnienie przedmiotowego wniosku o dodatkowe dowody poświadczające, że w jej przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, a w szczególności zaświadczenie o dochodach brutto, dokument poświadczający rejestrację i wnoszenie opłat w aktualnym miejscu zamieszkania, inne dokumenty potwierdzające szczególne względy społeczne lub przypadku losowe. Jednocześnie organ pouczył stronę, iż nieuzupełnienie wniosku o ww. dokumenty będzie skutkować wydaniem decyzji w oparciu o zebrany dotychczas materiał dowodowy. Strona nie podjęła w terminie wezwania, które uznano za doręczone w dniu 9 maja 2018 r. na podstawie art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a."). Decyzją z [...] czerwca 2018 r. KRRiT w pkt 1 umorzyła postępowanie administracyjne w części dotyczącej okresu od 12/2012 do 12/2012, a w pkt 2 odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2013 r. do 16 stycznia 2018 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wobec braku inicjatywy strony w przedmiocie wykazania okoliczności żądania umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych KRRiT rozpatrzyła wniosek w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci wniosku strony, stwierdzając, że nie wykazano przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm., dalej jako: "u.o.a."). Wyjaśniono również, że z treści informacji otrzymanych [...] czerwca 2018 r. z Poczty Polskiej S.A. (Dział Obsługi Abonamentu RTV w [...]) wynika, że na indywidualnym numerze identyfikacyjnym skarżącej - [...] figurują objęte żądaniem wniosku zaległości w płatności opłat abonamentowych rtv za okres/y/ od 1 stycznia 2013 r. do 16 stycznia 2018 r. Z uzyskanych informacji wynika również, że zaległości objęte wnioskiem o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę w ich uiszczaniu, za okres od 12/2012 do 12/2012 uległy przedawnieniu, co uczyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym w części, w której zobowiązanie wygasło. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem organu i pismem z 1 sierpnia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję KRRiT z [...] czerwca 2018 r. wnosząc o jej uchylenie w całości. Organowi zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, poprzez zaniechanie ustalenia czy opłaty poczynione za odbiornik znajdujący się w lokalu przy ul. [...] w [...] generuje zaległości w opłacie oraz czy egzekucja należności od skarżącej nie doprowadzi do podwójnego naliczania opłat a ponadto nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania T. F. na okoliczność faktycznego opuszczenia przez skarżącą lokalu przy ul. [...], w [...] dnia 1 stycznia 2012 r.; w konsekwencji: 2) naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 k.p.a. naruszając tym samym zasadę prawdy obiektywnej przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; na skutek powyższych uchybień: 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art, 80 k.p.a. przez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego. Ponadto: 4) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 5 pkt 1 u.o.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo uznania, ze skarżąca zamieszkiwała w tym samym gospodarstwie domowym razem z T. F., przy. ul. [...] w C.. W uzasadnieniu skargi wskazano, że okoliczności sprawy wskazują na fakt, że organ miał wyraźny sygnał, że doszło do zmiany osoby użytkującej odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne, co zostało całkowicie pominięte przez organ przy załatwianiu sprawy. W ocenie strony KRRiT powinna była przeprowadzić postępowanie sprawdzające polegające na przesłuchaniu T. F., aby zasadnie wywodzić, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w zupełności, ewentualnie zobowiązać go do przedłożenia dowodów zapłaty zobowiązania wynikającego z użytkowania odbiorników. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznawana sprawa zainicjowana została wnioskiem skarżącej o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę. Wobec tak sformułowanego żądania zastosowanie w sprawie miał art. 10 ust. 1 u.o.a. stanowiący, że KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Wobec treści skargi w pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącej, że w ramach postępowania o udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie bada się zasadności istnienia samej należności. Ubieganie się o umorzenie takich należności traktowane jest jako uznanie ich istnienia. Celem postępowania z wniosku o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań abonamentowych jest ocena, czy względem zobowiązanego istnieją przesłanki, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a. W ramach przedmiotowego postępowania badaniu podlega zatem, czy wnioskodawca znajduje się w wyjątkowej, szczególnej społecznie sytuacji życiowej bądź został dotknięty zdarzeniem losowym, co uzasadnia przyznanie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej. Podnoszone przez stronę argumenty (niezamieszkiwanie pod adresem rejestracji odbiornika i niekorzystanie z niego) zmierzają natomiast do zakwestionowania powstania zobowiązania z tytułu abonamentu. Z treści art. 10 ust. 1 u.s.o. wynika, że decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter decyzji uznaniowych. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Jednakże uprawnienie to aktualizuje się jedynie w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek umorzenia, co w rozpoznawanej sprawie było w przeważającej mierze uzależnione od materiału dowodowego dostarczonego przez skarżącej. Trzeba bowiem pamiętać, że w postępowaniu o udzielenie ulgi w spłacie należności Skarbu Państwa obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale przede wszystkim obarcza stronę. To strona w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość o przedstawienie odpowiednich środków dowodowych. Inicjatywa w tym zakresie musi być zasadniczo przejawiona przez wnioskodawcę. Podkreślenia wymaga, że, argumenty przedstawione we wniosku o umorzenie należności z 17 stycznia 2018 r. były niewystarczające do jego uwzględnienia. Skarżąca skupiła się bowiem na opisaniu faktu niezamieszkiwania od 1 stycznia 2012 r. w lokalu w którym był zarejestrowany i użytkowany odbiornik rtv, opłatami za który obciążono stronę, co nie świadczy o niemożności zapłaty zaległych opłat abonamentowych. W przypadku żądania umorzenia należności o charakterze pieniężnym zawsze bada się sytuację finansową wnioskodawcy. Dopiero rzetelne jej ustalenie i odniesienie do ogółu sytuacji życiowej strony pozwoliłoby na ocenę, czy za umorzeniem obciążających skarżącą zaległości przemawiają szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Niestety skarżąca pozbawiła organ możliwości dokonania takiej oceny całkowicie ignorując wezwanie KRRiT do nadesłania ww. dokumentów finansowych. W związku z brakiem podjęcia przez skarżącą kierowanej do niej korespondencji (na adres wskazany przez nią we wniosku o u morzenie należności) wezwanie zostało, zgodnie z treścią art. 44 § 4 k.p.a., uznane za doręczone w dniu 9 maja 2018 r. Termin zakreślony w wezwaniu upłynął zatem w dniu 8 czerwca 2018 r., a zaskarżona decyzja została wydana w dniu[...] czerwca 2018 r. Organ umożliwił zatem stronie udzielenie odpowiedzi na wezwanie w stosownym terminie. Wobec jej braku KRRiT zasadnie uznała, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek umorzenia z art. 10 ust. 1 u.o.a. Należy w tym miejscu jeszcze podkreślić, że poza kognicją KRRiT pozostają zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego. W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 u.o.a., kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczta Polska S.A. W myśl natomiast z art. 7 ust. 5 tej ustawy, uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązku uiszczania opłaty abonamentowe są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. KRRiT nie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Zakres kompetencji KRRiT odnośnie opłat abonamentowych dotyczy wyłącznie postępowań w przedmiocie umorzenia bądź rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłat abonamentowych oraz odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu. W toku postępowania skarżąca nie przedstawiła jednak dowodów na zaistnienie w stosunku do niej przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a., uniemożliwiając pozytywne rozpatrzenie jej wniosku przez KRRiT. Podkreślić również należy, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom wynikającym z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w zakresie inicjatywy dowodowej wskazując przykładowy katalog dowodów, którymi skarżąca mogła się posłużyć, uzasadniając swe żądanie. W ocenie Sądu prawidłowe było również umorzenie postępowania w części dotyczącej zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 12/2012 do 12/2012. Od organu uprawnionego do pobierania opłat KRRiT uzyskała informację, że należności za ten okres uległy przedawnieniu. Skoro zatem zobowiązanie z tego tytułu przestało istnieć, to nie było możliwości jego umorzenia. Postępowanie administracyjne w tej części stało się więc bezprzedmiotowe, a obowiązkiem organu było jego umorzenie. Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.