V SA/Wa 1478/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia .. . marca 2008 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; oddala skargę F. K. wystąpił w dniu 5 stycznia 2007 r. (data wpływu do organu: 11 stycznia 2007 r.) z wnioskiem do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników i wskazał, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej i finansowej oraz zdrowotnej. Dodał, że został pozbawiony możliwości uzyskania jakichkolwiek dochodów umożliwiających mu możliwość regulowania płatności i zapewnienie właściwej egzystencji dla pięcioosobowej rodziny. Podniósł, iż jego rodzina nie ma możliwości uzyskania pomocy lekarskiej i obecnie został zmuszony do wynajęcia lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia ... lutego 2007 r. znak: ... Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników [Dz.U. z 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.], dalej: u.s.r. po rozpoznaniu wniosku strony odmówił umorzenia zaległych składek wraz z odsetkami na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od ... 2004 r. w kwocie ... zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ w oparciu o analizę zgromadzonych dokumentów i wizytacji przeprowadzonej w gospodarstwie wyjaśnił, że zadłużenia strony nie wynikają ze zdarzeń losowych, które w znaczny sposób ograniczyłyby zdolności płatnicze rodziny, a powstały na skutek zaniedbania i nieterminowego zgłoszenia KRUS-owi wszystkich faktów mających wpływ na przebieg ubezpieczenia. Organ odniósł się do problemów zdrowotnych wnioskodawcy oraz jego córki i stwierdził, iż strona korzysta z publicznej służby zdrowia, co oznacza iż porady lekarskie i wizyty u specjalistów są bezpłatne, a więc nie wpływają na obniżenie dochodów z gospodarstwa i nie osłabiły znacząco zdolności płatniczych rodziny. Prezes KRUS wskazał, że rodzina zobowiązanego posiada stały pozarolniczy dochód w postaci świadczenia emerytalnego matki wnioskodawcy w kwocie ... zł miesięcznie oraz podkreślił, iż zobowiązany nie podjął próby spłaty należności w formie układu ratalnego, podczas gdy organ proponował takie rozwiązanie kilkakrotnie. Stwierdził, iż z faktu posiadania przez stronę dużego areału gruntów rolnych w okresie powstania zaległości wynika, że osiągała ona pożytki z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego czy to w postaci wymiernego dochodu, czy też płodów rolnych przeznaczonych na własne potrzeby. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego złożonym przez stronę wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ decyzją z ... czerwca 2007 r. znak ... na podstawie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.], dalej: k.p.a. i art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji wydanej w pierwszej instancji. Organ wskazał, iż w 2005 r. wnioskodawca otrzymał dopłaty jako producent rolny za 2004 r. w wysokości ... zł, co świadczy o prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach rolnych i stwierdził, że strona nie korzystała z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2007 r. strona wniosła o umorzenie w całość składek KRUS wraz z odsetkami od ich kwoty i wskazała, iż nie uprawiała pól w latach 2001-2004 z przyczyn od niego niezależnych, a w roku 2004 r. uprawiała je tylko częściowo - w okresie tym zaciągał długi u rodziny i znajomych na utrzymanie rodziny. Skarżący podniósł, iż nie osiąga dochodów, nie ma domu oraz mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2143/07 uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn proceduralnych, ponieważ decyzja z ... czerwca 2007 r. została podpisana przez pracownika podlegającego wyłączeniu na mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Decyzją wydaną w dniu ... marca 2008 r. nr ... na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 41 a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Prezes KRUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia ...... 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze zgromadzonych przezeń dokumentów i kontroli przeprowadzonej w dniu ...stycznia 2007 r. oraz ... lutego 2007 r. wynika, iż zadłużenie powstałe na koncie wnioskodawcy nie powstało z powodu zdarzeń losowych, które w znaczny sposób ograniczyłyby zdolności płatnicze rodziny, a powstały na skutek zaniedbania i nieterminowego zgłoszenia do KRUS wszystkich faktów mających wpływ na przebieg ubezpieczenia. Prezes KRUS dodał, że do chwili obecnej zobowiązany nie podjął próby spłaty należności w formie układu ratalnego, mimo iż kilkakrotnie proponowano mu taką ulgę. Stwierdził, że w okresie powstawania zaległości strona posiadała duży areał gruntów i osiągała pożytki z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w postaci wymiernego dochodu bądź w postaci płodów rolnych przeznaczonych na własne potrzeby. Ponadto, jak wskazał organ, w 2005 r. wnioskodawca otrzymał dopłaty jako producent rolny za 2004 r. w wysokości ... zł, co świadczy o prowadzeniu działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach rolnych. Nie korzystał z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w A.. Z zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.wynika pobranie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz finansowanie obiadów dla trójki dzieci w stołówkach szkolnych. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie F. K. wskazał, że w roku 2001 r. z niezależnych od niego przyczyn nie uprawiał pól do 2004 r., w roku 2004 tylko częściowo je uprawiał. Podniósł, że od 2000 do 2004 r. poważnie się zadłużył u rodziny i znajomych na utrzymanie rodziny, ponieważ zarówno wtedy, jak też obecnie nie posiada żadnych źródeł dochodów ani własnego dachu nad głową. Dodał, że nie ma również stałego miejsca zamieszkania i wyjaśnił, że Agencja Nieruchomości Rolnych przekazała mu majątek w stanie nie nadającym się do normalnego użytkowania, a następnie gospodarstwo to odebrano mu siłą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia Sądu określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że organ zastosował się do wytycznych Sądu zawartych w wyroku z 4 grudnia 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 2143/07, gdyż decyzja z ... marca 2008 r. podpisana została z zachowaniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 11 stycznia 2007 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek od ... kwartału 2001 r. do ... kwartału 2004 r. w kwocie ... zł. Wobec treści wniosku skarżącego, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w przepisie art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego - tak w pierwotnym wniosku, jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - żądanie w zakresie umorzenia zaległości uzasadniał problemami finansowymi oraz zdrowotnymi. Organ orzekający wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez stronę i dokonał ich oceny, co znalazło swoje odzwierciedlenie tak w materiale dowodowym sprawy jak również w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Pozwala to Sądowi na merytoryczną ocenę rozstrzygnięcia i stwierdzenie, iż w rozpoznawanej sprawie Prezes KRUS dokonał oceny całokształtu materiału dowodowego w granicach swobodnego uznania administracyjnego, zgodnie z art. 80 k.p.a. W toku postępowania wyjaśniającego organ przede wszystkim ustalił, że zadłużenie powstałe na koncie płatnika nie było wynikiem żadnych zdarzeń losowych ograniczających zdolności płatnicze rodziny, lecz powstało wskutek zaniedbania i nieterminowego zgłoszenia Kasie faktów mających wpływ na przebieg ubezpieczenia. Prezes KRUS słusznie wskazał, że mimo propozycji ze strony organu strona nie podjęła próby spłaty należności w formie układu ratalnego mimo, iż w okresie prowadzenia gospodarstwa osiągała z niego pożytki. Ustalił również, że wnioskodawca wykazał tylko otrzymanie zasiłku rodzinnego na jedno dziecko wraz z dodatkiem do tego zasiłku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej za jeden miesiąc - styczeń 2007 r. oraz finansowanie obiadów dla ... dzieci w stołówkach szkolnych. Mimo twierdzeń skarżącego, iż poza niedużym wyjątkiem nie prowadził działalności rolniczej od 2000 r., otrzymał on w 2005 r. jako producent rolny znaczną wysokość dopłaty za 2004 r. Dodatkowo podnieść należy, że skarżący ma ... lat. Z zaświadczeń lekarskich wynika, ze ma dolegliwości zdrowotne. Nie ma jednak żadnego stwierdzenia, aby dolegliwości te wpływały na jego możliwość zatrudnienia i zarobkowania. Sam skarżący nie mówi, dlaczego nie może podjąć żadnej pracy. Podnosi, że ma zadłużenie u innych, ale na tę okoliczność nie przedstawia żadnego dokumentu. Również jego twierdzenia - jedne, że wynajmuje mieszkanie, inne, że ma umowę użyczenia domu, nie zostały potwierdzone żadnym dokumentem. Z ustaleń organu i protokołu wizytacji wynika, że rodzina mieszka w dobrych warunkach mieszkaniowych, co kontrastuje z wypowiedziami skarżącego o nieposiadaniu żadnych środków majątkowych. Skarżący był wzywany przez organ do pełnego wykazania swojej sytuacji majątkowej. Nie przedstawił dowodów na znaczną część swoich twierdzeń. Wszystko to co było możliwe do ustalenia zostało przez organ dokonane. Organ poczynił samodzielne ustalenia co do warunków miejsca pobytu skarżącego. Były to stosowne wizytacje i protokoły z nich sporządzone. Materiał dowodowy, który został zebrany w sprawie, został rozpatrzony w sposób wyczerpujący w myśl art. 7 k.p.a. Postępowanie przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Skarżący miał możliwość brania udziału w postępowaniu. Był prawidłowo powiadamiany w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz swych żądań. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.