V SA/Wa 1478/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] " [...]" z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez S. w W. od decyzji decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... czerwca 2015 r. znak: ... Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia ... kwietnia 2016 r. nr. ... utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i pewne: Decyzją z dnia ... czerwca 2015 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nakazał S. w W. zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Zdaniem skarżącego przedmiotowa decyzja jest błędna i stanowi naruszenie przepisów obowiązującego prawa. Strona wyjaśnia, iż nie przysługiwało jej uprawnienie do urzędowej weryfikacji złożonych przez pracowników oświadczeń w zakresie uprawnień emerytalnych, dlatego nie można uznać, że uchybiła normom prawnym. Ponadto skarżący zarzuca, że kwoty wskazane w sentencji nie odpowiadają kwotom wskazanym w uzasadnieniu. Strona podnosi też, iż zdarzenia kreujące obowiązek zwrotu dofinansowania miały miejsce w 2008 r., natomiast pierwsza decyzja ustalająca wysokość należności została doręczona stronie w dniu ... kwietnia 2013 r., czyli po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym wg organu miał powstać obowiązek zwrotu niesłusznie pobranego dofinansowania. W związku z powyższym, w ocenie strony, naruszony został art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Uznając bezzasadność wniesionego odwołania Minister zauważył, że zaskarżona decyzja została wydana w wykonaniu decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia ... listopada 2014 r. znak: ... uchylającej decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia ... kwietnia 2014 r. znak: ... i przekazującej sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji powinien rozważyć podstawę prawną wydania decyzji nakazującej zwrot dofinansowania biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny oraz orzecznictwo sądowe dotyczące powyższych kwestii. W jego ocenie organ pierwszej instancji wykonał zalecenia organu odwoławczego. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przywołał m.in. art. 26a ust. 10 i 11 ustawy o rehabilitacji. Przepis ten stanowi, że Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzać kontrolę pracodawcy w zakresie miesięcznego dofinansowania. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Organ II instancji wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych stanowi pomoc publiczną przekazaną pracodawcom wykonującym działalność gospodarczą, a dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat, co wynika z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. Postępowanie w sprawie nakazu zwrotu środków Funduszu wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, pobranych w nadmiernej wysokości lub ustalonych w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości prowadzone jest w oparciu o przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia ... sierpnia 2012 r. znak: ... "dochodzenie zwrotu pomocy możliwe jest w ciągu dziesięciu lat (od dnia, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi), przy czym z uwagi na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego przed prawem krajowym okres przedawnienia wynikający z prawa krajowego nie powinien być stosowany, jeżeli jest krótszy niż w/w dziesięcioletni termin wskazany w art. 15 rozporządzenia. W ocenie UOKiK, bez względu na rodzaj zastosowanej procedury (cywilnej czy administracyjnej), podmiotem uprawnionym do odzyskania podlegającej zwrotowi pomocy w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest organ udzielający pomocy - Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych." Minister podniósł, że Organ I instancji uzyskał (według stanu na dzień ... sierpnia 2011 r.) informacje z kompleksowego systemu informatycznego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż część pracowników zatrudnionych w S. posiadała w 2008 r. ustalone prawo do emerytury. W związku z powyższym pismem z dnia ... listopada 2011 r. strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Podkreślił, iż organ pierwszej instancji wskazał, którzy pracownicy posiadali w 2008 r. ustalone prawo do emerytury i od jakiego okresu, kwoty pobrane tytułem dofinansowania za poszczególne miesiące jak również dowody w postaci informacji z kompleksowego systemu informatycznego ZUS, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji (...) w brzmieniu obowiązującym do końca 2008 r. pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który nie ma ustalonego prawa do emerytury, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych. W sytuacji, gdy pracodawca, o którym mowa w art. 26a ust. 1 ustawy 6ie nie spełniał warunków określonych w tym przepisie, czyli zatrudniał osoby niepełnosprawne, które miały ustalone prawo do emerytury, nie mógł zrealizować uprawnień wynikających z ustawy w postaci pobierania dofinansowania do wynagrodzeń tych pracowników. Minister podkreślił jednocześnie, że to pracodawca pobiera dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych i to on ma ustalić, czy zatrudniony przez niego pracownik ma ustalone prawo do emerytury. Argumentu strony, iż nie weryfikowała urzędowo oświadczeń pracowników, nie można uznać jako okoliczności przemawiającej za odstąpieniem od żądania zwrotu środków. Brak oświadczeń również nie oznacza, iż pracownik nie ma ustalonego prawa do emerytury. Jest to bowiem zaniedbanie pracodawcy. Poza tym strona nie kwestionuje okoliczności ustalonych przez organ pierwszej instancji, iż poszczególni pracownicy niepełnosprawni zatrudnieni przez S. posiadali w 2008 r. ustalone prawo do emerytury, a mimo to pracodawca pobierał dofinansowanie do wynagrodzeń tych pracowników. Odnosząc się do zarzutu strony iż kwoty wskazane w sentencji decyzji organu I instancji nie odpowiadają kwotom wskazanym w jej uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, ze znajdujących się w aktach sprawy wydruków kompleksowego systemu informatycznego ZUS z systemu Finansowego SODiR wyraźnie wynika data nabycia uprawnienia emerytalnego poszczególnych pracowników wymienionych w zaskarżonej decyzji, kwoty wypłacone oraz kwota do zwrotu. W sentencji decyzji zostały określone kwoty, które strona nienależnie pobrała tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za poszczególne okresy sprawozdawcze od stycznia 2008 r. do grudnia 2008 r., których zwrotu należy dokonać. W uzasadnieniu decyzji wypisano natomiast kwoty dofinansowania do wynagrodzeń wypłacone na poszczególnych pracowników niepełnosprawnych, o wypłatę których strona się ubiegała. Decyzję organu odwoławczego zaskarżyła S. w W. zarzucając jej naruszenie: 1. art. 26a ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Organu I-instancji, co doprowadziło do rozstrzygnięcia, w postaci nakazania zwrotu przez Stronę otrzymanych świadczeń przewidzianych przepisami prawa; 2. art. 7, 8, 77 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), poprzez nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie dokonanie dostatecznego wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy sentencją, a uzasadnieniem decyzji Organu I-instancji, dotyczących opisu i wyliczenia świadczeń, nakazanych do zwrotu; 3. art. 49 Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) w zw. z art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), poprzez ich nieuwzględnienie i w konsekwencji brak uznania, iż decyzja Organu I-instancji ma charakter decyzji w myśl przepisów Ordynacji podatkowej; 4. art. 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), poprzez ich pominięcie i nieuwzględnienie w zaskarżonej decyzji zasady interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 26a ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( dz.u. 2016. 2046 tekst jedn., dalej; ustawa) w brzmieniu mającym znaczenie dla przedmiotowej sprawy pracodawcy przysługiwało ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, który nie ma ustalonego prawa do emerytury o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych o której mowa w art. 26b ust.1 (....) Z powyższego przepisu jasno więc wynikało, że jeśli pracodawca zatrudniał osoby niepełnosprawne które miały ustalone prawo do emerytury to nie mógł skorzystać z dofinansowania do wynagrodzenia takich pracowników . W sprawie niniejszej niesporne jest, że organ I instancji uzyskał informacje z systemu informatycznego ZUS, że niektórzy pracownicy zatrudnieni przez skarżącą posiadali w 2008r. ustalone prawo do emerytury. W toku postępowania administracyjnego wskazano ( zob. uzasadnienie decyzji organu I instancji) który z zatrudnionych pracowników oraz w jakim okresie posiadał, takie prawo, a nadto jakie kwoty dofinansowania pobrali za poszczególne okresy czasu. Poddano analizie także wnioski o wypłatę dofinansowania dla tych pracowników . Ustalenia w powyższym zakresie są prawidłowe, tak jak i ich ocena prawna przedstawiona przez organ. Co istotne skarżąca nie kwestionowała zarówno faktu jak i daty nabycia prawa do emerytury przez niektórych jej pracowników ( co ustalono w postępowaniu przed organami). Nie jest poza tym prawdą, że skarżąca nie mogła weryfikować oświadczeń swoich pracowników, bądź ich braku odnośnie pobierania świadczeń emerytalnych. Środki na dofinansowanie o które chodzi były bowiem środkami publicznymi i podlegały jako takie szczególnej ochronie. Jeśli więc skarżąca pobierała dofinansowanie do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych to ona, a nie jakikolwiek inny podmiot powinna ustalić czy zatrudnieni przez nią pracownicy mają ustalone prawo do emerytury, czy też nie. Bazowanie na treści oświadczeń pracowników składanych w tej materii, bądź ich braku było przejawem nieodpowiedzialności skarżącej i nieuzasadnionego zaufania do zatrudnionych przez nią osób. Podkreślić również należy, że dochodzenie zwrotu takiej pomocy możliwe było w okresie dłuższym niż wskazuje skarga (3 lata), a mianowicie w okresie lat 10 – u. Organ słusznie podnosi, iż wynika to z art 15 rozporządzenia Rady WE nr 659/1999 z dnia 22 czerwca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art 93 Traktatu WE. Przepis ten stanowi, że interpretacje w zakresie windykacji pomocy podlegają dziesięcioletniemu okresowi przedawnienia (ust.1). Natomiast okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w razie programu pomocowego (ust. 2 zd. 1). Oznacza to tym samym iż w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( dz.u. z 2005 . nr 8 poz. 60 z późn. zm., dalej; Op) w tym jej art. § 1 Op. Potwierdza to art. 49 ust. 1 ustawy z którego wynika iż do sytuacji określonej w jej art 26 a ust.1 nie stosuje się przepisów Op ( argumentem a contrario z art. 49 ust. 1 ustawy). Zarzuty skargi wskazujące na naruszenie obu w/w przepisów nie są więc zasadne. Sąd stoi na stanowisku iż sprawa w toku postępowania przed organami została wyjaśniona w sposób należyty. Nie sposób w związku z tym zarzucić organowi, iż naruszył art. 7,8, 77 i 107 upa, tym bardziej jeszcze że skarżąca nie przedstawiła w toku tegoż postępowania żadnych dowodów, i nie kwestionowała faktu oraz daty nabycia prawa do emerytury przez jej niektórych pracowników. W tym stanie rzeczy zastosowanie przez organ przywołanych w zaskarżonej decyzji przepisów prawa nie mogło budzić wątpliwości. Powyższe odnosi się także do zarzutu dotyczącego rozbieżności pomiędzy sentencją a uzasadnieniem decyzji organu I instancji. Otóż wbrew twierdzeniom skarżącego sprzeczność ta ma charakter pozorny. Skarżący nie dostrzega bowiem iż w sentencji tejże decyzji zostały wskazane kwoty stanowiące nienależnie pobrane środki PFRON w odniesieniu do poszczególnych okresów sprawozdawczych natomiast w jej uzasadnieniu nienależnie pobrane środki w odniesieniu do osób których nieprawidłowości dotyczyły ( zob. str. 10 uzasadnienia decyzji organu I instancji). Mając na względzie powyższe sąd skargą oddalił na podstawie art. 151 ppsa.