V SA/Wa 1483/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW); oddala skargę. Pismem z dnia ... czerwca 2004 roku J. D. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w P. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu W-1/01, który w części X pkt 15 ppkt 4) zawiera zobowiązanie wnioskodawcy do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w posiadaniu wnioskodawcy i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (BP ARiMR) w P. decyzją z dnia ... grudnia 2004 roku nr ... przyznał J. D. płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 do powierzchni deklarowanej we wniosku: ... ha, w łącznej kwocie ... zł . W dniu ... lutego 2005 r. ww. płatność za rok 2004 z tytułu ONW przekazana została na rachunek bankowy wnioskodawcy. Kierownik BP ARiMR w P. rozpoznając kolejny wniosek J. D. na rok 2005, w dniu ... kwietnia 2006 r. wydał tożsamą decyzję (nr ...) przyznając wparcie w wysokości ... zł. Następnie w latach 2006-2008 Kierownik BP ARiMR w P. rozpoznając składane wnioski przyznawał każdorazowo płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej ONW do wnioskowanej powierzchni w wysokości ... zł (rocznie) do powierzchni ... ha. W dniu ... kwietnia 2008 r. do P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G. wpłynęła informacja z KRUS Oddział Regionalny w G., z której wynikało, iż J. D. i jego żona K. D. w latach 2004-2007 nie użytkowali własnych gruntów rolnych, bowiem umową dzierżawy z dnia ... grudnia 2004 r. wydzierżawili gospodarstwo rolne na okres 10 lat R. G. Do pisma dołączono oświadczenie z dnia ...lutego 2008 r. J. D. i R. G., wskazujące, że ww. umowa dzierżawy była i jest nadal wykonywana. Ponadto składając wyjaśnienia w sprawie w dniu ... marca 2009 r. J. D. zeznał, iż od momentu zawarcia umowy dzierżawy (...12.2004r.) nie prowadził działalności rolniczej. W związku z powyższą informacją po uprzednim wznowieniu postępowań administracyjnych dotyczących wydanych w sprawach J. D. decyzji przyznających płatności w latach 2004-2008, organ administracyjny ponownie rozstrzygał w przedmiotowych sprawach. Decyzją z dnia ... marca 2010 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia ... listopada 2008 r. przyznającej płatność na rok 2008. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane przez organ II instancji a po zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011 r. oddalono skargę złożoną w tej sprawie. Decyzją z dnia ... czerwca 2010 r. organ administracyjny stwierdził wydanie decyzji z dnia ... grudnia 2004 r. z naruszeniem prawa. Następnie decyzją z dnia ... czerwca 2010 r. ten sam organ uchylił decyzję z dnia ... listopada 2006 r. uwzględniającą wniosek J, D. o wnioskowane płatności, oraz odmówił przyznania płatności na rok 2006. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR rozpoznając odwołanie od ponownej decyzji w sprawie przyznanych płatności na rok 2006 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Decyzją z dnia ... września 2010 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji o uchyleniu decyzji uwzględniającej złożony wniosek i odmowie przyznania płatności na rok 2007. Skargę na decyzję z dnia ... września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wyrokiem z dnia 25 stycznia 2011 r. (Sygn. akt SA/Gd 1274). Decyzją z dnia ... lutego 2011 r. Kierownik BP ARiMR w P. uchylił decyzję z dnia ... kwietnia 2006 r. w całości oraz odmówił stronie przyznania wnioskowanych płatności na rok 2005. Decyzją z dnia ... września 2011 r. Kierownik BP ARiMR w P. odmówił przyznania płatności ONW na rok 2008. W dniu ... września 2009 r. J. D. wpłacił na rachunek bankowy ARiMR kwotę ... zł tytułem zaniechania prowadzenia działalności rolniczej z tytułu ONW na powierzchni ... ha za rok 2004 i 2005. Kierownik BP ARiMR w P. ... marca 2012 r. działając w imieniu Prezesa ARiMR decyzją nr ... ustalił J. D. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w wysokości ... zł. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało następnie decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... kwietnia 2012r. nr ... o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organ II instancji w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa. Wyjaśniając motywy podjętej decyzji organ wskazał, iż J. D. od dnia ... grudnia 2004 r. nie prowadził działalności rolniczej, podczas gdy podstawowymi przesłankami uzyskania wnioskowanego wsparcia jest właśnie wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych. Podkreślono, iż działalność rolnicza winna być prowadzona przez posiadacza zadeklarowanych działek co potwierdza także § 6 rozporządzenia ONW. Organ administracyjny po uzyskaniu informacji o dzierżawie gruntów stanowiących podstawę przyznanej J. D. płatności po ustaleniu braku przeszkód w postaci przedawnienia, uznał wypłacone kwoty płatności za nienależne. W skardze z dnia ... maja 2012 r. na ww. decyzję z dnia ... kwietnia 2012 r. J. D. zwrócił się o pozytywne rozpatrzenie skargi. W uzasadnieniu skargi zarzucono pominięcie przez organy administracyjne orzekające w sprawie okoliczności posiadania wiedzy przez organ o umowie dzierżawy już w roku 2004 i w latach kolejnych. Skarżący bowiem za każdym razem przy składaniu wniosków informował o tym fakcie organ administracyjny. Nadto powołując się na treść art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 wskazano, iż okres przedawnienia w sprawach o zwrot płatności uznanej za nienależną ulega skróceniu do czterech lat o ile beneficjent działał w dobrej wierze. Zdaniem skarżącego działał on w dobrej wierze o czym świadczy fakt, iż otrzymywane płatności przekazywał R. G., który środki inwestował w dzierżawione gospodarstwo. W ocenie skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia wszystkich okoliczności sprawy, stanowiąc naruszenie art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiadając na skargę, Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi podtrzymując motywy przedstawiane w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 . Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji wydanej przez Prezesa ARiMR w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi, jak i z normami prawa materialnego, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz, że przy jej wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik postępowania. Uzasadniając wydane w tej sprawie orzeczenie przede wszystkim wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy w zasadniczych kwestiach pozostaje pomiędzy stronami niesporny. Nie budzi bowiem wątpliwości stron, iż skarżący nie dotrzymał złożonego przez siebie zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres pięciu lat od pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności ONW. Istotnym jest tutaj, iż strony zgadzają się także co do wysokości przyznanych i wypłaconych kwot. Kwestię sporną stanowiącą zasadniczy zarzut skargi stanowi natomiast termin (okres) przedawnienia roszczeń organu w przedmiotowym zakresie. Skarżący prezentuje bowiem stanowisko, iż w sprawie doszło do przedawnienia zgłoszonego roszczenia z uwagi na upływ 4 lat licząc od dnia płatności pomocy do dnia pierwszego powiadomienia skarżącego (który działał w dobrej wierze) o nieuzasadnionym charakterze płatności. Mając na uwadze wyżej przedstawione stanowiska stron celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy należało zatem wyjaśnić czy niesporny stan faktyczny, ustalony został na skutek prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, oraz dokonać oceny zasadności przyjętej przez organy administracyjne podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, wskazać należy, iż w ocenie sądu organy administracyjne podjęły wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wskazać tutaj należy, iż niezwłocznie po uzyskaniu informacji w kwietniu 2008 r. o zaniechaniu działalności rolniczej przez skarżącego na wnioskowanych działkach z uwagi na ich wydzierżawienie w latach 2004-2007, organy administracyjne podjęły szereg czynności wyjaśniających zmierzających do ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie (wezwanie strony do zajęcia stanowiska w sprawie, odebranie składanych wyjaśnień, zebranie dokumentacji potwierdzającej umowę dzierżawy). Z uwagi na nie budzącą wątpliwości treść oświadczenia skarżącego o zaprzestaniu działalności rolniczej na przedmiotowych działkach zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowań administracyjnych w przedmiocie wznowienia zakończonych postępowań. W toku postępowania informowano skarżącego również o prawach wynikających z treści art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Wszystkie decyzje wydane w sprawie skutecznie doręczane były skarżącemu. W zakresie ustaleń faktycznych wskazać również należy, iż w ocenie sądu nie wymagała potwierdzenia dokumentem okoliczność przekazania środków z tytułu dopłat ONW za wnioskowane lata na rachunek bankowy skarżącego. Okoliczność ta była pomiędzy stronami niesporna a ponadto brak innych podstaw do kwestionowania wysokości kwoty łącznej podlegającej zwrotowi z tytułu wypłaconych płatności. Organy administracyjne podejmowały zatem wszystkie prawem przewidziane czynności zmierzające do prawidłowego wyjaśnienia sprawy. Organ działał na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa); podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dokonał oceny w oparciu o cały materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7 kpa, 77 § 1 i 80 kpa). W ocenie sądu także uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Organ odniósł się bowiem do zasadniczych powodów podjętego rozstrzygnięcia obszernie przedstawiając stan faktyczny sprawy, treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa oraz motywy podjętej oceny sprawy. W świetle powyższego zdaniem sądu ustalony stan faktyczny sprawy stanowi wynik prawidło przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Dokonując natomiast oceny przyjętej przez orany administracyjne podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż zdaniem sądu stan prawny przyjęty w sprawie określony i zastosowany został w sposób prawidłowy. Zgodnie z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L nr 153 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 30, ze zm.) w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001. Jak wynika z powyższego, zasadą jest, że nienależne płatności m.in. z tytułu dopłat ONW podlegają zwrotowi. Warunki zwrotu określa art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001. Rozporządzenie nr 2419/2001 - mimo uchylenia przez art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniem Rady (WE) 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) 479/2008 (Dz. Urz. UE L nr 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., str. 18) - nadal obowiązuje co do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. W sprawie niniejszej okres pomocowy rozpoczął się w 2004 r., zatem warunki zwrotu nienależnej pomocy reguluje art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001. Dokonując wykładni art. 49 rozporządzenia nr 2419/2001 należy mieć na względzie, że zasadą jest zwrot nienależnie pobranych płatności. Dla powstania obowiązku zwrotu nienależnej płatności nie jest jednak potrzebne wykazywanie przez organ, że płatność została uzyskana w złej wierze, konieczne jest natomiast wykazanie, że płatność była nienależna, bowiem warunki do jej uzyskania nie zostały zachowane. Na gruncie prawa krajowego zwrot nienależnie pobranych płatności dokonuje się co do zasady w oparciu o art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którym, Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1. pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2. krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Jak wskazywano wyżej niesporne w sprawie jest to, iż skarżący składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (na rok 2004) zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za jaką otrzymał pierwszą płatność z tytułu ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej pomocy. Z akt sprawy wynika, iż środki finansowe z tytułu ONW na lata 2004-2008 przekazywane były na rachunek bankowy skarżącego w dniu ... lutego 2005 r., ... maja 2006 r., ... grudnia 2006 r., ... lutego 2008 r. oraz ... grudnia 2008 r. Zatem 5-letni okres zobowiązania trwał do ... lutego 2010 r. Niesporne jest również to, że już od ... grudnia 2004 r. skarżący nie kontynuował zobowiązania ONW w zakresie przyjętego zobowiązania, gdyż na skutek umowy dzierżawy z R. G. utracił posiadanie działek objętych składanymi wnioskami o przyznanie płatności od dnia ... grudnia 2004 r. na okres 10 lat. Tym samym okoliczność zaniechania działalności rolniczej na całym obszarze ONW objętym składanymi wnioskami uznać należało za wystarczającą przesłankę do ustalenia, że pobrane płatności były nienależne. Wobec treści § 9 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. zasadne było również orzeczenia o zwrocie przyznanych płatności. Odnosząc się natomiast do powoływanych przez skarżącego okoliczności przedawnienia wypłaconych świadczeń przyznać należy rację prezentowanej w tym zakresie argumentacji organu. Wskazać tutaj należy, iż pierwsza płatność ONW miała miejsce ... lutego 2005 r., a decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności doręczona została skarżącemu w dniu ... marca 2012 r., a więc przed upływem 10 lat od daty płatności. Zgodnie zaś z art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 obowiązek zwrotu, nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jak słusznie dowodził skarżący okres przedawnienia w przedmiotowej sprawie ulega skróceniu do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W świetle ustalonego stanu faktycznego trudno jednak uznać, że skarżący działał w dobrej wierze. Wskazać tutaj należy, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na całości wnioskowanych działek już w grudniu 2004 r. skarżący nie powiadomił o tym fakcie organu i to mimo obowiązku przyjętego na siebie w pierwszym wniosku o płatności, oraz wbrew wymaganiom wynikającym ze stosowanego w sprawie rozporządzenia ONW. Dopiero z informacji KRUS OR w G. organ orzekający w sprawie uzyskał informację o przedmiotowej umowie dzierżawy i dopiero po wezwaniu do złożenia stosownych wyjaśnień skarżący przyznał okoliczność wydzierżawia działek objętych składanymi przez niego wnioskami. Wyjaśnić tutaj również należy, iż sąd ocenia każdą sprawę na podstawie akt administracyjnych, dlatego też twierdzeń skarżącego o rzekomym ustnym informowaniu organów o przedmiotowej dzierżawie, nie można uznać za wystarczających do uzasadnienia powoływanych w tym zakresie twierdzeń. Reasumując, skarżący pomimo zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej nie wypełnił zaakceptowanego warunku przyznania pomocy, dlatego też w oparci o wyżej przedstawione przepisy prawa zobowiązany został do zwrotu udzielonej pomocy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji orzeczenia.