V SA/Wa 1488/10

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE; postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia części wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 350 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt złotych). A. K. wnosząc skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] kwietnia 2010r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i córką, utrzymują się ze świadczeń rentowych skarżącego w wysokości 585,46 złotych i żony wnioskodawcy w wysokości 706,82 złotych, wynagrodzenia za pracę córki w wysokości 1700 złotych brutto oraz dopłat do gruntów rolnych w wysokości 8.626,68 złotych. Oświadczył, iż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. ok. 10 ha fizycznych, domu o pow. 130 m2. Wskazał również, iż wspólnie z córką posiada samochód osobowy marki R. [...] z 1999r. Innych nieruchomości, ruchomości i przedmiotów wartościowych nie posiadają. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych, zarządzeniem z 30 sierpnia 2010 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 13 września 2010 r. (data nadania) skarżący nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym m.in. potwierdził powyższą wysokość dochodów rodziny i wskazał, iż dochody są w całości przeznaczane na bieżące utrzymanie rodziny i prowadzonego gospodarstwa. Wskazał, iż miesięczne wydatki kształtują się następująco: energia elektryczna – 200 złotych, leczenie – 250 złotych, gaz – 60 złotych, wyżywienie, ubranie, środki czystości – 1000 złotych oraz opał na zimę – 3000 złotych rocznie, koszty żniw – 3000 złotych rocznie, wynajęcie pracowników sezonowych 40 złotych dziennie. Oświadczył, że nie posiadają żadnych lokat, rachunek bankowy posiada m.in. córka skarżącego, którego stan oscyluje w granicach 500 złotych. Wyjaśnił także, iż rocznie uzyskuje dopłaty do gruntów w wysokości ok. 8500 złotych, posiada bydło hodowlane w ilości 7 krów, 3 jałówek i dwóch byków, które zdaniem skarżącego nie przynosi żadnych dochodów. Odnosząc się do pomocy prawnej udzielanej przez profesjonalnego pełnomocnika wyjaśnił, iż pomoc ta jest udzielana bezpłatnie. Do pisma załączył wyciąg ze swojego rachunku bankowego, dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, odcinki świadczeń rentowych, zeznania podatkowe, zaświadczenie z urzędu gminy wskazujące dochodowość gospodarstwa rolnego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). Literalna wykładnia omawianej regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składają się w przedmiotowej sprawie wpis od skargi w wysokości 702 złotych (stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Mając na uwadze, iż wysokość wpisu sądowego od skargi przewyższa możliwości finansowe wnioskodawcy, dokonano jego obniżenia odpowiednio do ustalonego w niniejszym postępowaniu stanu posiadania, tj. uznano, iż skarżący jest w stanie partycypować w kosztach sądowych uiszczając kwotę 350 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt złotych) tytułem wpisu sądowego od skargi. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia ta okoliczność, iż wnioskodawca i jego rodzina posiadają stałe źródło dochodów w postaci świadczeń rentowych i dochodów z wynagrodzenia za pracę córki w łącznej wysokości około 2500 złotych netto, ponadto skarżący uzyskuje dochody z 10 ha gospodarstwa rolnego i dopłaty do gruntów rolnych w wysokości ok. 8600 złotych rocznie (ok. 718 złotych miesięcznie). Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Gminy z 8 września 2010r. dochodowość roczna prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa rolnego wynosi 12365,80 złotych (6,0145 ha x 2056 złotych). Porównując powyższe dochody skarżącego i jego rodzin ze wskazanymi miesięcznymi wydatkami w wysokości ok. 2400 złotych [(200 złotych prąd, 500 złotych opał na zimę (3000 złotych rocznie – przyjęto 500 złotych, zamiast 250 złotych, która to kwota wynika z działania matematycznego 3000:12=250 złotych), 250 złotych leczenie, 1000 wyżywienie, 60 złotych gaz, 250 złotych koszty żniw (3000/12 =250 złotych), 120 złotych (3 dniówki pracowników sezonowych)] należy wskazać, iż skarżący jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego, z dochodów rodziny uiścić wpis od skargi w wysokości 350 złotych. Ponadto składając wcześniej skargę do sądu (data nadania skargi: 21 maja 2010 r.) winien uwzględnić swój udział w kosztach związanych z zainicjowanym w ten sposób postępowaniem sądowym oraz dokonać zabezpieczenia odpowiednich środków pieniężnych, w takim zakresie w jakim nie spowodowałoby to uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Zasadą bowiem postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje w całości na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.