V SA/Wa 1495/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2014r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2014r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę Z. W. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2014 r., nr [...], mocą której uchylił on w całości decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] listopada 2013 r., i rozłożył Skarżącemu na raty należności przypadające na rzecz agencji płatniczej, ustalone decyzją Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. zgodnie z harmonogramem spłat wskazanym w uzasadnieniu decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym. Decyzją Prezesa nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. ustalono Z. W. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 37 657,68 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Wnioskiem z dnia 13 maja 2013 r. Skarżący zwrócił się o rozłożenie obciążającej go należności na raty po 200 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR działając z upoważnienia Prezesa ARiMR rozłożył Z. W. spłatę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 69705,24 zł , na którą składała się należność główna i odsetki od tej należności liczone od daty doręczenia decyzji z dnia [...] marca 2009 r. na 76 miesięcznych rat zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik decyzji. Ustalone do spłaty raty wynosiły (poza ostatnią z nich) po 900 zł . Prezes wskazał, że zgodnie z § 7 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi właściwy organ agencji płatniczej na wniosek dłużnika może (...) rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Organ I instancji mając na uwadze okoliczności sprawy oraz wysokość kwoty zadłużenia wskazał, że zaproponowane przez skarżącego warunki spłaty zadłużenia w ratach miesięcznych w wysokości po 200 zł, nie mogą zostać przyjęte z uwagi na to, że nie zapewniłaby nawet spłaty odsetek. Tym niemniej organ uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego jest trudna i nie ma on możliwości jednorazowej spłaty obciążającej go należności, przy czym wykazał on, że jego wniosek o rozłożenie mu należności na raty uzasadnione jest względami społecznymi. W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę to, że Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1335, 90 zł miesięcznie możliwe było zdaniem organu rozłożenie istniejącej należności w sposób przez niego ustalony. Wynika to z faktu, że zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 poz. 1227 ze zm.) emerytury i renty są wolne od egzekucji i potrąceń w części odpowiadającej 50% najniższej emerytury lub renty pobieranej przez emeryta bądź rencistę świadczenia przy potrącaniu sumy egzekwowanej na mocy tytułów wykonawczych innych niż świadczenia alimentacyjne. Stosownie zaś do pkt 1lit A komunikatu Prezesa ZUS z 14 lutego 2013 roku w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P poz. 95) kwota najniższej emerytury wynosi 831,15 zł, co powoduje, ze kwota wolna od zajęcia odpowiadająca 50% najniższej emerytury wynosi ok. 415,52 zł. Biorąc to pod uwagę i mając na względzie wysokość emerytury otrzymywanej przez Skarżącego (1335,90 zł) świadczenie pobierane przez niego, może być egzekwowane w części nie przekraczającej 920 zł. Organ podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 32 ust. 5 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. UE L Nr 209, s.1 ze zm.), jeżeli odzyskanie kwoty nie nastąpiło w terminie czterech lat od daty pierwszego ustalenia administracyjnego lub sądowego lub w terminie ośmiu lat, w przypadku gdy odzyskanie jest przedmiotem postępowania przed sądami krajowymi, konsekwencje finansowe nieodzyskania ponosi w 50% zainteresowane Państwo Członkowskie oraz w 50% budżet wspólnotowy, co w sprawie jest istotne jako, że pierwsze ustalenie administracyjne należności nastąpiło 27 marca 2009 r., zatem odzyskanie jej powinno nastąpić w 2013 r. Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzję Prezesa ARiMR w całości i rozłożył Skarżącemu obciążającą go należność na 108 miesięcznych rat (9 lat) po 700 zł każda. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, ponownie analizując przesłanki określone w rozporządzeniu RM z 21 grudnia 2010 r., wskazał, że decyzja organu I instancji nie była prawidłowa w zakresie wysokości ustalonych kwot. Organ wskazał, że Skarżący jest żonaty ale od 2002 r. pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej. Jest emerytem, otrzymuje z ZUS kwotę 1335,90 zł. Ze względu na liczne schorzenia, które udokumentował wydaje na leki ok. 180 zł miesięcznie. Nie posiada na terenie Gminy [...] żadnej nieruchomości. Uiszczając raty w wysokości ustalonej przez organ I instancji, mógłby mieć problem z ich spłatą, ponieważ jakakolwiek zmiana w wysokości innych obciążających go płatności zagrażałby jego wypłacalności. Organ zwrócił uwagę na to, że rozkładając należności na raty należy brać pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika celem ustalenia optymalnej wysokości rat i terminu ich spłaty. Uznał, że kwota raty wynikająca z zaskarżonej decyzji i spłata należności do 26 marca 2023 r. spełnia te wymogi. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem w związku z czym wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wskazał, że rata miesięczna ustalona w zaskarżonej decyzji dwukrotnie przewyższa kwotę należności miesięcznej ściąganej od niego przez komornika, co pogorszyło jego sytuację zamiast ją polepszyć. Stwierdził, że zaniedbanie spraw związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego wynikało wyłącznie z nagłej choroby i tego, że niezależnie od innych chorób przeszedł dwa udary, co przyczyniło się do braku kontroli nad jego sytuacją życiową i doprowadziło do ustalenia mu nienależnych należności do zwrotu wraz z wysokimi odsetkami. Wskazał, że ma już 73 lata i trudno będzie mu przeżyć następne 108 miesięcy za kwotę 650 zł jaka mu pozostanie po spłaceniu ustalonej raty. Skarżący wskazał, że mógłby spłacać należność w kwocie po 400zł miesięcznie. Ustanowiony dla Skarżącego pełnomocnik z urzędu zarzucił decyzji naruszenie treści art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez brak dokonania wszechstronnej oceny całokształtu sprawy przy jej wydaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji i wskazując, że postępowanie egzekucyjne wszczęte przeciwko Skarżącemu zostało zawieszone, przy czym na poczet zaległości, nie wpłynęły na konto organu żadne inne należności poza tymi, które zostały określone jako raty, i które Skarżący dobrowolnie wpłaca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb rozkładania na raty przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm. Należy zauważyć, że zgodnie z § 7 rozporządzenia w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi prezes agencji płatniczej, na wniosek dłużnika, może odroczyć termin spłaty całości lub części należności lub rozłożyć płatność całości lub części należności na raty, biorąc pod uwagę możliwości płatnicze dłużnika. Biorąc pod uwagę to, że organ z racji trudnej sytuacji Skarżącego uznał, że ze względów społecznych oraz gospodarczych zasadne jest rozłożenie obciążającej go należności na raty, przedmiotem sporu między organem i Stroną jest jedynie wysokość rat, na które należność ta została rozłożona. Oceniając zatem zasadność skargi odnoszącej się do braku możliwości uiszczania rat w wysokości po 700 zł miesięcznie Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Należy zauważyć, że organ w zaskarżonej decyzji rozważył sytuację materialną i zdrowotną Skarżącego, okoliczność ponoszenia stałych kosztów leczenia, fakt, że nie posiada on żadnego majątku, jak również okoliczność związaną z potencjalną wysokością kwot, które zgodnie ze wskazanym przepisem art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 poz. 1227 ze zm.) i komunikatu Prezesa ZUS z 14 lutego 2013 roku w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P z 2013 r. poz. 95), byłyby wolne od egzekucji. Organ oceniając przedstawione okoliczności uznał, że sytuacja Skarżącego jest trudna ale umożliwi mu spłatę należności w wyznaczonych kwotach. Sąd uznał, że ocena organu została dokonana w sposób właściwy. Bez wątpienia po spłacie raty Skarżącemu pozostanie niewielka kwota na pokrycie pozostałych wydatków miesięcznych w tym leków, ale kwota ta wystarczy mu na bardzo skromne życie. Należy zauważyć, że Skarżący mieszka w małej miejscowości, zatem można przyjąć, że koszty utrzymania są w niej mniejsze niż w dużych ośrodkach, nadto Skarżący nadal pozostaje w związku małżeńskim a rozdzielność majątkowa nie wyklucza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Należy podkreślić, że Skarżący nigdy nie twierdził, że mieszka oddzielnie od żony, zatem należy przyjąć, że koszty związane z utrzymaniem domu ponoszone są przez oboje małżonków. Należy wskazać, że należność została Skarżącemu rozłożona na 108 rat (9 lat) po 700 zł miesięcznie i jest to kwota stała. Ma to znaczenie jeśli się zważy, że kwoty świadczeń z ubezpieczenia społecznego podlegają okresowej waloryzacji, zatem pozwala to na uznanie, że na przestrzeni tego okresu świadczenie Skarżącego ma szansę wzrosnąć. Podkreślić przy tym należy, że rozkładając należność na raty i dokonując tego z przyczyn społecznych czy też gospodarczych, organ ma obowiązek uwzględnić prawo dłużnika do zastosowania wobec niego ulgi mając na uwadze jego możliwości płatnicze, ale musi również mieć na względzie swój obowiązek dotyczący dążenia do odzyskania wspomnianej należności stanowiącej środki publiczne. Musi zatem wyważyć w sposób należyty wspomniane prawo i związany z tym obowiązek. W ocenie Sądu organ w sposób właściwy wywiązał się z tych powinności, nie naruszył przepisów k.p.a. związanych z oceną zebranego materiału dowodowego w związku z czym mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.