V SA/Wa 15/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. w W. na pismo Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2023 r. nr 993400/81/42/2022 w przedmiocie pisemnej informacji o podtrzymaniu stanowiska w sprawie wglądu do akt sprawy postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić M. w W. kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, wpisaną do rejestru opłat sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 listopada 2023 r. pod pozycją 36607; M. w W. (dalej jako skarżąca lub spółka) reprezentowana przez pełnomocnika pismem z 21 listopada 2023 r. wniosła skargę na pismo Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2023 r. nr 993400/81/42/2022 w przedmiocie informacji o podtrzymaniu wcześniejszego stanowiska z pism z 7 sierpnia 2023 r. i 6 września 2023 r. w sprawie odmowy wglądu do akt sprawy prowadzonej kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi, szczegółowo przedstawiając stan faktyczny sprawy oraz dotychczas wydane w sprawie pisma. Jak podkreślił, przeprowadzona przez organ kontrola przedsiębiorcy nie jest postępowaniem administracyjnym, a wgląd do akt kontroli przysługuje przedsiębiorcy po jej faktycznym zakończeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej "p.p.s.a"), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Zakres sądowej kontroli administracji określony został w art. 3 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej od aktu lub czynności objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w ograniczonym zakresie obejmującym orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Ze względu na to, każdą wniesioną skargę sąd administracyjny poddaje kontroli pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu niniejszej skargi, należy wskazać, że nie mieści się on w żadnej z wymienionych kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi spółki jest pismo, w którym organ ustosunkowuje się do wniosku o udostępnienie akt kontroli. Zgodnie z art. 92a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.). Kontrola płatnika składek nie jest prowadzona na podstawie przepisów k.p.a., lecz stanowi etap postępowania, który następnie prowadzić może do wszczęcia postępowania administracyjnego, do którego wówczas zastosowanie znajdą przepisy k.p.a. Kontrola płatnika składek regulowana jest zatem przepisami rozdziału 10 u.s.u.s. oraz przepisami rozdziału 5 Prawo przedsiębiorców. Uchwałą podjętą w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2014 r. II GPS 3/13 (na gruncie obowiązującej wówczas ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – Dz.U. z 2017 r. poz. 2168 z późn.zm., obecnie to ustawa – Prawo przedsiębiorców) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie, o którym mowa w art. 84c u.s.d.g., nie jest postępowaniem administracyjnym. Dokonana w ten sposób interpretacja przepisów prawa administracyjnego jest wiążąca zarówno dla składów zwykłych jak i rozszerzonych składów orzekających. Jest ona wiążąca w tym sensie, że składowi sądu administracyjnego, rozpoznającemu sprawę nie wolno samodzielnie podejmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (v: Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz). Tezy przedstawione w powyższej uchwale NSA pozostają w przedmiotowym zakresie aktualne po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2017 r. sygn. akt SK 37/15. W uzasadnieniu tego wyroku TK podkreślił, że postępowanie kontrolne z całą pewnością wpływa na określenie sytuacji prawnej kontrolowanego, jednakże należy je odróżnić od jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, będącego następstwem kontroli. Tym samym, Sąd nie ma możliwości zbadania przedmiotowej skargi. Sądowoadministracyjna kontrola przestrzegania prawa ma ograniczony charakter - są nią objęte jedynie działania administracji wskazane w ustawie, i to dopiero po dopełnieniu przez skarżącego określonych warunków. Charakter ten wynika przede wszystkim z przepisów wyznaczających zakres właściwości sądów administracyjnych, a także postanowień procesowych określających przesłanki dopuszczalności skargi oraz granice postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na pismo Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 16 października 2023 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.