V SA/Wa 1501/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - spec. Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A.I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] obejmującą małoletnią córkę M.Z. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu z terytorium RP w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A.D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...].11.2007 r. obywatelka R. A. I. zwróciła się za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w T. z wnioskiem do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowym wnioskiem została objęta także małoletnia córka cudzoziemki – M. Z. Decyzją z dnia [...].06.2009 r., [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił wnioskodawczyni i jej córce nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany oraz orzekł o wydaleniu ww. z terytorium RP. W dniu [...].03.2011 r. cudzoziemka wystąpiła do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji ze względu na słuszny interes strony. Decyzją z [...].04.2011 r., ww. organ odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...].06.2009 r. W dniu [...].04.2011 r. cudzoziemka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją nr [...]z dnia [...].04.2011 r. odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...].06.2009 r. Uzasadniając decyzję organ zwrócił uwagę, na art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz.1472, z późn. zm.), wskazujący przesłanki, których łączne zaistnienie stanowi dla organu podstawę do wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu wydanej w stosunku do osoby, która po raz kolejny złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Szef Urzędu zauważył, że w powyższej sytuacji wstrzymanie wykonania decyzji o wydaleniu do dnia doręczenia wnioskodawcy decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, możliwe jest jeżeli przemawia za tym słuszny interes strony, nie jest to sprzeczne z interesem społecznym i złożenie kolejnego wniosku nie nastąpiło w celu opóźnienia wydania decyzji o wydaleniu lub opóźnienia lub zakłócenia wykonania takiej decyzji. Następnie Szef Urzędu wskazał, że z analizy wszystkich wniosków złożonych przez zainteresowaną, tj. z wniosku z dnia [...].11.2007 r., [...].03.2010 r. oraz z dnia [...].03.2011 r. wynika, że zostały one oparte na tych samych podstawach, a także są zbieżne zarówno pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, zatem - w ocenie organu - złożenie kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy nastąpiło wyłączenie w celu opóźnienia lub zakłócenia wykonania decyzji o wydaleniu z RP. Wobec powyższego, w sytuacji cudzoziemki, nie można mówić o istnieniu przesłanek wskazanych w ww. artykule, a skoro tak, to zasadnie odmówiono wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].04.2011 r. zarzuciła naruszenie art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedopełnienie obowiązków spoczywających na organie, a wynikających z art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 127 § 3 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że spełnia przesłanki określone w art. 33 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdzają okoliczności wskazane przez nią we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dokumenty dołączone do pisma z [...].04.2011 r. Zarzuciła, iż organ nie odniósł się do wskazanych przez nią argumentów, oraz nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie wskazywanych okoliczności. Następnie zaprzeczyła, jakoby wniosek o nadanie statusu uchodźcy z dnia [...].03.2011 r. oparty był na tych samych podstawach, co poprzednie wnioski. Podniosła, że od wydania decyzji o wydaleniu upłynęły dwa lata a obecnie w znacznie większym stopniu niż wówczas znaczenie ma konieczność zapewnienia ochrony praw jej córki, o których mowa w Konwencji o ochronie praw dziecka. Wskazała, iż córka większość swojego życia spędziła w Polsce, która jest dla niej jedynym domem jaki zna, a powrót do kraju pochodzenia byłby bardzo niekorzystny dla jej rozwoju. Podniosła, iż w jej ocenie córka spełnia przesłanki do uzyskania zgody na pobyt tolerowany określone w art. 97 ust. 1 pkt. 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a z uwagi na zasadę jedności rodziny oraz konieczność sprawowania opieki nad córką, skarżąca również spełnia przesłanki do uzyskania tej formy ochrony. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do argumentacji skargi organ zauważył, że skoro powody złożenia wszystkich wniosków skarżącej były tożsame, to należało odmówić wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu i uznać, że złożenie przez cudzoziemkę kolejnego wniosku miało jedynie na celu opóźnienie, bądź też zakłócenie wykonania orzeczonej decyzji o wydaleniu. Organ wyjaśnił, iż nie był zobligowany do ponownego zajęcia się sprawą, ponieważ wnioskodawczyni, nie powołała się na żadne nowe fakty czy okoliczności, które nie istniałyby w momencie składania przez nią pierwszego wniosku uchodźczego. Szef Urzędu zauważył, że zgodnie z art. 32 ust. 6 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich, państwo może zdecydować o dalszym rozpatrywaniu wniosku (na zasadach ogólnych) jedynie wtedy, gdy dany wnioskodawca bez własnej winy nie był w stanie uzyskać (bądź przedstawić) informacji, o sprawach mających istotne znaczenie dla postępowania uchodźczego. Tymczasem skarżąca nie wskazała na żadne przyczyny, dla których nie była w stanie uzyskać informacji bądź przedstawić wszystkich okoliczności uniemożliwiających jej powrót do kraju pochodzenia, co zgodnie z powyższym artykułem wyłącza możliwość wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu i rozpatrzenia jej sprawy na zasadach ogólnych. Odnosząc się do zarzutu, iż organ nie wyjaśnił okoliczności faktycznych i w decyzji z dnia [...].04.2011 r. nie odniósł się do wskazywanych przez stronę argumentów, zauważono, że skarżąca była przesłuchiwana dwukrotnie - podczas pierwszej i w trakcie drugiej procedury uchodźczej. Wówczas miała możliwość przytoczenia wszystkich faktów i okoliczności oraz przedstawienia dowodów uzasadniających podstawę swego działania. Mając powyższe na uwadze organ dołożył wszelkich starań aby możliwie jak najdokładniej odtworzyć stan faktyczny. W związku jednakże z tym, że złożenie kolejnego wniosku uchodźczego nie miało podstaw w żadnych nowych faktach, zasadnym było podjęcie decyzji o odmowie wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu i uznaniu, że złożenie przez zainteresowaną kolejnego wniosku miało jedynie na celu opóźnienie, bądź też zakłócenie wykonania orzeczonej decyzji o wydaleniu. Organ zauważył również, że nie ma znaczenia, że córka cudzoziemki asymiluje się w polskim społeczeństwie, ponieważ okoliczność ta nie ma związku z prześladowaniem i przesłankami uprawniającymi do udzielenia ochrony międzynarodowej. Odnosząc się do zarzutu, że Szef Urzędu nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, organ stwierdził, że przepis ten nie gwarantuje cudzoziemcom prawa do wjazdu lub pobytu na terytorium danego kraju i nie zapewnia ochrony przed wydaleniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.). Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w sprawie niniejszej w toku postępowania prowadzonego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały na tę ocenę wpływ. W tym zakresie wykraczając poza zarzuty skargi Sąd podnosi, iż przede wszystkim organ wydający decyzję na skutek prawidłowo złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, która już raz została rozstrzygnięta przez ten organ w ramach działania jako organu pierwszej instancji, przy zastosowaniu tylko i wyłącznie takich rozstrzygnięć, które zostały przewidziane w art. 138 § 1 k.p.a. Wskazany przepis zawiera wyczerpujące wyliczenie rozstrzygnięć, jakie mogą być wydane przez organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według dyspozycji art. 138 § 1 k.p.a. w przypadku rozstrzygnięć merytorycznych organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję (§ 1 pkt 1) – gdy w wyniku rozpoznania sprawy rozstrzygnięcie organu odwoławczego pokrywa się w całości z rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji, albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (§ 1 pkt 2) – gdy widzi potrzebę skorygowania wad prawnych decyzji pierwszej instancji, wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych, czy też w toku postępowania nastąpiła zmiana okoliczności, mająca wpływ na rozstrzygnięcie istoty sprawy. Organ odwoławczy (organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) w ramach art. 138 § 1 k.p.a. może także uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (§ 1 pkt 2 in fine) albo umorzyć postępowanie odwoławcze (§ 1 pkt 3). Każde inne rozstrzygnięcie, zapadłe w wyniku złożonego wniosku o ponowne rozstrzygniecie sprawy, jako nieprzewidziane w omawianym przepisie prowadzi do jego naruszenia. Tymczasem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w sentencji zaskarżonej decyzji z dnia [...]kwietnia 2011 r. postanowił "odmówić wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o wydaleniu z terytorium RP z dnia [...]czerwca 2009 r. do dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sprawie o nadanie statusu uchodźcy". Jest to rozstrzygnięcie, które nie jest przewidziane w katalogu enumeratywnie wymienionym w art. 138 § 1 k.p.a. W związku z tym należy podkreślić, iż w przedmiotowej sprawie sentencja decyzji nie odpowiada jej uzasadnieniu, gdyż sentencja odnosi się do rozstrzygnięcia, które może zostać podjęte w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, natomiast uzasadnienie wskazuje na to, iż decyzja została podjęta w wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ramach, której dokonano dodatkowych ustaleń. Sprzeczność ta prowadzi do wniosku, iż powyższe naruszenie można określić jako istotne, które miało wpływ na wynik sprawy, ale bez potrzeby stwierdzania nieważności zaskarżonej decyzji. Ponadto, za zasadny uznać należy zarzut braku odniesienia się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wnioskodawczyni złożyła bowiem w dniu [...]kwietnia 2011 r. wniosek dowodowy, w którym wniosła m.in. o przeprowadzenie dowodu z: opinii psychologicznej z [...]kwietnia 2011 r. dotyczącej jej córki M. Z., potwierdzającej występowanie zaburzeń lękowych, w tym silnego lęku separacyjnego spowodowanego obawą przed ojcem oraz opinii psychologicznej z [...]kwietnia 2011 r. potwierdzającej występowanie u skarżącej zespołu stresu pourazowego ([...]. [...]) spowodowanego przemocą w rodzinie, której doświadczała w kraju pochodzenia. Powyższe dokumenty, pomimo, iż mogą wskazywać na istnienie nowych okoliczności, istotnych na tle przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany, nie zostały poddane analizie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.