V SA/Wa 1502/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi T. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. Ś. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu odwołania T. A. od decyzji szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy w RP wobec stwierdzenia że wniosek jest niedopuszczalny Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne. T. A.– obywatel [...], w dniu [...] maja 2010 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową wskazał że przyjechał do Polski otrzymać status uchodźcy. Był prześladowany z powodu krewnych. Z wniosku wynikało ponadto, że Wnioskodawca nigdy nie był zatrzymywany, aresztowany, karany, skazany wyrokiem sądu, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie należał też do żadnej partii politycznej lub innej organizacji. Nie prowadzono wobec niego postępowania sądowego lub administracyjnego, ale stosowano wobec niego przemoc fizyczną lub psychiczną, co uzasadnił tym, że był pobity, grożono mu i szukano partyzantów. Kraj pochodzenia T. A. opuścił jednak legalnie, na podstawie paszportu wydanego przez władze i nie miał żadnych problemów z przekroczeniem granicy. W czasie wywiadu statusowego uzupełnił swoje zeznanie i wskazał, że przyczyną wyjazdu było to że 06.09.2009 r., jacyś ludzie w mundurach, krzyczący, że są z milicji, zabrali go, wypytywali o udział w mityngach w 1991 i 1992 r., a następnie dotkliwie pobili i zostawili przy drodze. Przypomniano że decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania T. A. statusu uchodźcy, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania Strony od tej decyzji, decyzją z dnia [...].10.2010 r. ([...]), utrzymała ją w mocy. W dniu [...].12.2010 r. (1,5 miesiąca po otrzymaniu decyzji Rady), T. A. złożył kolejny wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. W powyższym wniosku jako powód ubiegania się o ochronę międzynarodową wskazał że jest wykształconą osobą i to co obecnie się dzieje w [...] jest nie do przyjęcia, że nie walczył i nie zabijał tylko popierał [...]. Poza tym często występował na mityngach bo chciał żeby [...] została niezależnym krajem. Przez to, że występował w roli działacza politycznego był prześladowany od 2002 do 2009 r. We wrześniu przyszły do niego do domu osoby w maskach. Zabrały go z domu (przedtem przepytały gdzie są osoby z jego rodziny, które brały udział w działaniach wojennych). Niedaleko domu został brutalnie pobity przez te osoby. Oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych dowodów w swojej sprawie i nie żąda przesłuchania świadków. Wobec powyższego organ II instancji wskazał, że w związku z faktem, iż zeznania cudzoziemca zawarte w drugim wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wnoszą do sprawy żadnych nowych okoliczności, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...].03.2011 r. ([...]) zasadnie umorzył postępowanie w sprawie z powodu niedopuszczalności wniosku. Odnosząc się do odwołania od powyższej decyzji Rada uznała że jest ono bezzasadne. W ocenie Rady, w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy Cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek do nadania statusu uchodźcy Na podstawie oświadczeń złożonych w kolejnym wniosku jak też na podstawie wniesionego odwołania brak było bowiem jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, że drugi wniosek dawał podstawę do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy. Podkreślono że znowelizowana ustawa z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 70, poz. 416), która weszła w życie w dniu 29 maja 2008 r., na podstawie art. 40 ust.1 nakłada obowiązek wydania decyzji przez organ prowadzący postępowanie o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Wniosek zaś jest niedopuszczalny (art. 40 ust. 2 pkt 2), gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. W przedmiotowej sprawie T. A. nie przedstawił żadnych nowych podstaw wniosku . Jednocześnie wbrew jego twierdzeniom sytuacja w [...] nie zmieniła się od czasu wydania decyzji ostatecznej w pierwszym postępowaniu ([...].10.2010 r.) do dnia złożenia kolejnego wniosku ([...] grudnia 2010 r.) w taki sposób by można byłoby mówić o jej pogorszeniu. Nie wskazują bowiem na to żadne dostępne opracowania także te podnoszone przez cudzoziemca. Dodano również, że nie jest tak, iż organ odmawia Stronie w ogóle prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia w przypadku złożenia kolejnego wniosku. Organ będzie jednak rozstrzygał merytorycznie ale w nowej sprawie, gdy sprawa będzie nowa w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (tzn. gdy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji ostatecznej), a nowe okoliczności zostaną zadeklarowane we wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Odnosząc się natomiast do przedstawionych w uzasadnieniu odwołania ogólnych informacji na temat sytuacji w kraju pochodzenia Wnioskodawcy wskazano że winien wskazać w kolejnym wniosku jakie konkretnie, nowe okoliczności, dotyczące sytuacji w kraju pochodzenia mają wpływ na jego osobistą sytuację i stanowią podstawę złożenia nowego wniosku o nadanie statusu uchodźcy . Podkreślono również, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej. Rozstrzygnięcie musi być bowiem podejmowane na podstawie informacji zawartych w kolejnym wniosku i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Odnosząc się do zarzutu, że cudzoziemcowi nie udzielono ochrony międzynarodowej w żadnej formie Rada wyjaśniła, że wniosek o nadanie statusu uchodźcy jest jedynym wnioskiem inicjującym postępowanie w sprawie cudzoziemca, którego celem jest przyznanie mu ochrony. Dowodzi tego jasno treść art. 23 ust. 1 jak i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcowi ochrony na terytorium RP. Z zestawienia treści art. 15 i 23 ust. 2 ustawy należy wyprowadzić taki wniosek, że rozpatrywanie wniosku o nadanie statusu uchodźcy równocześnie jako wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej nakłada na organ konieczność rozpoznania takiego wniosku z urzędu, ale tylko w sytuacji, gdy istnieje podstawa rozpoznania wniosku o status uchodźcy. Treść art. 15 ustawy jednoznacznie wskazuje na pierwszeństwo rozstrzygania wniosku o nadanie statusu, a dopiero gdy okoliczności sprawy wskazują, że możliwość udzielenia statusu nie wchodzi w grę, w tym samym postępowaniu wniosek ten należy rozpoznać obligatoryjnie , w ramach już poczynionych pod tym względem ustaleń, jako wniosek o udzielenie ochrony uzupełniającej Konsekwencją takiego uregulowania jest brzmienie przepisu art. 48 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W decyzji o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku, wydanej na podstawie przepisu art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy, organy nie orzekają o odmowie nadania statusu uchodźcy, nie mogą zatem znaleźć się w niej rozstrzygnięcia w przedmiocie ochrony uzupełniającej, czy w przedmiocie pobytu tolerowanego, bo nie ma podstaw prawnych do samoistnego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył cudzoziemiec zarzucając jej naruszenie prawa materialnego oraz istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy a mianowicie: 1. art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec stwierdzenia, że złożony wniosek jest niedopuszczalny, gdyż został oparty na tych samych podstawach co poprzedni wniosek; 2. art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, iż postępowanie w przedmiocie nadania statusu uchodźcy stało się bezprzedmiotowe, tj. uznania, iż brak jest podstaw przedmiotowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co tym samym stanowi istotne naruszenie art. 13 ust.1, art. 19 ust.1 pkt1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praz człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec przyjęcia, że nie zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy oraz iż nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem; co również stanowi naruszenie art., 15, art. 20 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że skarżący spełnia przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, a także naruszenie art. 97 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, wobec przyjęcia, że spełnia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 3. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pominięcie okoliczności dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia, tj. faktu, iż wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu; 4. art. 68 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony poprzez jego niezastosowanie; 5. art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 86 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem słusznego interesu Strony, poczynienie ustaleń dotyczących sytuacji cudzoziemca z naruszeniem przepisów wymagających wszechstronnej oceny materiału dowodowego, niewyczerpujące zebranie dowodów umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie; 6. art. 80 ustawy kodeks postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in. iż jej autor jest zdania że poważnym naruszeniem prawa (art. 68 ustawy) ze strony organów było ignorowanie wnoszonych przez niego wniosków w przedmiocie przeprowadzenia ponownego przesłuchania go w obecności psychologa ze względu na kłopoty z pamięcią oraz faktem iż przeszedł on traumę psychiczną w kraju pochodzenia. Jako strona postępowania nie potrafił bowiem jasno i klarownie wyrażać swoich myśli. Obawiał się nadto otwarcie mówić o traumatycznych przeżyciach jakich dane było mu doświadczyć w kraju pochodzenia. Skarżący podniósł że niezmiernie trudno było mu wspominać przy zupełnie obcych osobach o problemach jakich doświadczył. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i jako taka została oddalona. Dokonując oceny przeprowadzonego przez organy obu instancji postępowania zauważyć należy iż przy rozpoznawaniu sprawy organy te obowiązane są z urzędu ustalić czy sprawa nie była już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania. Natomiast zgodnie a art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 189 z 2009 r., poz. 1472-tekst jedn.) jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi że wniosek jest niedopuszczalny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania właśnie z powodu niedopuszczalności wniosku. Z kolei stosownie do art. 40 ust. 2 w/w ustawy wniosek jest niedopuszczalny jeżeli: 1. wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim; 2. po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach; 3. małżonek który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu złożył odrębny wniosek podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Z akt sprawy wynika iż w przypadku skarżącego rozważenia wymagała jedynie sytuacja wskazana w pkt 2 w/w przepisu. W toku postępowania administracyjnego organy obu instancji uznały bowiem że skarżący złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy oparty na tych samych podstawach co wniosek poprzedni. Co istotne ten poprzedni wniosek zainicjował postępowanie które zakończyło się wydaniem decyzji (w obu instancjach) niekorzystnych dla cudzoziemca (decyzje: Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], oraz Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] października 2010 r. nr [...]). Zatem powtórzenie przez skarżącego na uzasadnieniu kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy tych wszystkich okoliczności które były już przedmiotem rozważań i oceny we wcześniejszym postępowaniu spotkało się z uzasadnioną reakcją organów w postaci umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy. Podkreślenia wymaga że organ odwoławczy trafnie uznał iż zeznania cudzoziemca zawarte w drugim wniosku statusowym nie wniosły do sprawy żadnych nowych istotnych treści. Zasadnie bowiem uznano że okoliczności o jakich mówił on w tymże wniosku były gołosłowne. Chodziło w szczególności o aktywne występowanie w mityngach, prześladowania ze względu na występowanie w roli działacza politycznego oraz brutalne pobicie w okolicach domu. Na żadną z powyższych okoliczności cudzoziemiec nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu oświadczając iż żadnych dowodów nie posiada ani też nie żąda ich przeprowadzenia. W związku z tym bezpodstawny jest zarzut skargi dotyczący rzekomego naruszenia przez organy art. 68 ustawy. Organy zasadnie podniosły także i to że brak było podstaw do uznania że sytuacja w kraju pochodzenia cudzoziemca zmieniła się od czasu rozpatrywania poprzedniego wniosku na tyle aby wymagało to czynienia nowych ustaleń i analiz. Wskazać w tym miejscu należy że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę statusu uchodźcy. W przedmiotowej sprawie sytuacja o której wyżej mowa nie miała jednak miejsca, zatem uznać należy iż organ słusznie zastosował się do regulacji określonej w art. 40 ust. 1 ustawy tzn. wydał decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Wobec powyższego sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania. Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie w imieniu której wnioskodawca występuje odmawia się nadania statusu uchodźcy w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn o których mowa w art. 15 jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 20, albo zgody na pobyt tolerowany. Zatem w pełni uzasadnione było uznanie przez organ iż wobec braku rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy (umorzono przecież postępowanie) nie było żadnych podstaw do rozstrzygnięcia z zakresie ochrony uzupełniającej czy w przedmiocie pobytu tolerowanego. Z racji złożenia kolejnego wniosku opartego na tych samych podstawach nie musi więc dojść do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia tegoż wniosku. W sytuacji takiej nadal mamy bowiem do czynienia z tożsamością strony, okoliczności faktycznych i zgłoszonych przez stronę żądań. Poza tym nie można uznać że organ pozbawia stronę prawa do merytorycznego rozpoznania nowej sprawy, bowiem sprawa jest nowa w rozumieniu przepisów kpa tylko wtedy kiedy nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych po wydaniu decyzji ostatecznej. Podstawą wyroku jest art. 151 ppsa.