V SA/Wa 1504/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. K. R. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote, osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł. (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł. (pięćdziesiąt dwa złote, osiemdziesiąt groszy); Przedmiotem skargi z 7 września 2009 r. wniesionej przez M. M. A. jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] sierpnia 2009 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2008 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Cudzoziemiec będący obywatelem S., w dniu 30 stycznia 2007 r. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wskazał, iż od 20 lat przebywał w Polsce. W końcu 2004 r. wyjechał do S. gdzie spotkał się z niechęcią władz, która przejawiała się m.in. odmową nostryfikacji zdobytych przez wnioskodawcę w Polsce dyplomów, nie zarejestrowano też jego małżeństwa zawartego w Polsce, nie mógł również znaleźć pracy odpowiadającej jego kwalifikacjom. W ocenie wnioskodawcy nieprzychylność władz s. była spowodowana tym, że jest on członkiem rodziny A. – s. klanu, z którego wywodziło się wiele nobilitowanych osób w tym były prezydent i premier S. We wniosku Cudzoziemiec wskazał również, że w kraju pochodzenia był prześladowany i poddawany przemocy psychicznej i fizycznej. W 2005 r. został zatrzymany na 6-7 tygodni celem wyjaśnienia przyczyn pobytu w Polsce. Podczas przesłuchania przeprowadzonego w dniu 29 czerwca 2007 r. Cudzoziemiec powtórzył argumentację zawartą we wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Dodatkowo stwierdził, że dotychczas nie odbywał służby wojskowej w S. oraz, że nie chce służyć w wojsku, ponieważ jest to sprzeczne z jego poglądami. Zapytany, w jaki sposób udało mu się uzyskać paszport w Ambasadzie S. w Warszawie, nie mając uregulowanej służby wojskowej w kraju odpowiedział: “Na moją prośbę zapisano mnie do A. w Polsce. W związku z tym mogłem powrócić do kraju na trzy miesiące bez konsekwencji niewypełnienia zobowiązań wobec kraju." Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Szf Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmowił M. M. A. nadania statusu uchodźcy, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej oraz orzekł o jego wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu stwierdzono, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań uzyskanych od wnioskodawcy oraz posiadanych informacji, wykazała, że powody, dla których obawia się powrotu do kraju pochodzenia, nie stanowią podstawy do nadania statusu uchodźcy. W szczególności organ wskazał, że zgodnie z materiałami dostarczonymi przez Ambasadę RP w D. brak jest informacji potwierdzających jakiekolwiek przypadki represji lub prześladowań ze strony władz s. wobec osób wywodzących się rodziny A. z powodu jej powiązań z poprzednim reżimem. W S. mieszka syn byłego prezydenta – M. A. A., którego działalność jest postrzegana jako opozycyjna (publikacje w prasie zagranicznej krytykujące obecny reżim. Z powodu swych przekonań M. A. A. nie był i nie jest represjonowany. Organ I instancji stwierdził również, że na podstawie uzyskanych informacji obywatele S., którzy unikają obowiązku służby wojskowej rzeczywiście są narażeni na nieprzyjemności ze strony władz kraju. Obawy wnioskodawcy przed konsekwencjami postępowania karnego w sprawie o dezercję, nie mogą jednak stanowić podstawy do nadania statusu uchodźcy w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców zwrócił uwagę na niewiarygodność zeznań Cudzoziemca dotyczących jego aresztowania. Wskazał także, iż M. M. A. złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy po ponad dwudziestu latach pobytu w Polsce, w chwili, gdy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił mu udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas określony. Co więcej, składając kolejne wnioski do Wojewody, Cudzoziemiec uzasadniał je względami osobistymi, nigdy natomiast nie powołał się na niebezpieczeństwo grożące mu w kraju pochodzenia. Oceniając zaistnienie w przedmiotowej sprawie przesłanek uzasadniających udzielenie wnioskodawcy ochrony uzupełniającej organ I instancji obszernie przedstawił sytuację wewnętrzną w S. Podkreślił, że w chwili obecnej w S. nie toczy się żaden wewnętrzny konflikt zbrojny. S. nie jest również stroną żadnego międzynarodowego konfliktu zbrojnego, który stanowiłby poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia wnioskodawcy. Następnie organ wskazał, że M. M. A. nie należał do żadnej organizacji politycznej w kraju pochodzenia i nie zajmował się także żadną działalnością opozycyjną, która narażałaby go na represje ze strony władz s. Na koniec organ I instancji – uzasadniając odmowę udzielenia wnioskodawcy zgody na pobyt tolerowany – stwierdził, że nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że w przypadku powrotu do S. prawo wnioskodawcy do życia mogłoby być zagrożone. Nic także nie wskazuje, aby groziły mu tortury czy nieludzkie traktowanie, zwłaszcza, że wnioskodawca nie wykazał, iż po powrocie do kraju pochodzenia byłby narażony na karę pozbawienia wolności, której wykonywanie mogłoby wiązać się z takimi zagrożeniami. Brak jest również podstaw do uznania, że Cudzoziemiec zostałby pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukarana bez podstawy prawnej. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania Cudzoziemca utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że nie można przyjąć, by przynależność do rodu A. mogła w dzisiejszej S. skutkować ryzykiem prześladowania. Po pierwsze możliwość prześladowania neguje Ambasada RP w S., podając przykład syna byłego prezydenta – M. A. A., który stale mieszkając w S. prowadzi działalność odbieraną jako opozycyjna wobec władzy. W opinii ambasady wspomniano także o aresztowaniu N. A W jej jednak przypadku rolę odegrała nie sama przynależność do tej rodziny, lecz aktywna działalność polityczna aresztowanej. Po drugie, rodzina A. zachowała znaczne wpływy w S. Świadczy o tym, adnotacja w piśmie B., wedle której Cudzoziemiec trafił na studia do Polski dzięki protekcji krewnego, pełniącego wpływową funkcję dyrektora Z. w Polsce. Zwrócić należy uwagę, że miało to miejsce już po obaleniu władzy N. E. A. (1970 r.). Sam Cudzoziemiec stwierdza, że po drugim zatrzymaniu został zwolniony na skutek interwencji swojej rodziny, co także potwierdza jej aktualne wpływy. Organ odwoławczy podniósł następnie, że faktu nieprzedłużania Cudzoziemcowi ważności paszportu nie można równać z negatywnym stosunkiem Ambasady S. do jego osoby. Świadczy o tym nota tej ambasady z dnia 29 lipca 1987 r., popierająca starania Cudzoziemca o legalizację pobytu. W roku 2003 wydano zaś Cudzoziemcowi nowy paszport, jako konsekwencję jego przystąpienia do Z. w Polsce. W ocenie Rady do Spraw Uchodźców władze s. nie traktują obecnie wnioskodawcy jako zagrożenia i nie wykazują zainteresowania jego osobą. Wnioskodawca przebywał w S. przez około 16 miesięcy. Taki okres pobytu nie potwierdza zeznań wnioskodawcy, który twierdził, że mógł powrócić do S. tylko na 3 miesiące, gdyż po tym okresie groziły mu konsekwencje ze względu na nieuregulowany stosunek do służby wojskowej. Skoro Cudzoziemiec zdecydował się zostać powyżej 3 miesięcy na terytorium S., to oznacza to, że musiał postrzegać swoją sytuację inaczej, nie odczuwać lęku przed wyciągnięciem wobec niego konsekwencji. Ponadto M. M. A. jako [...] - letnia osoba - wbrew swym twierdzeniom - nie jest już objęty obowiązkiem służby wojskowej. W maju 2007 r. górną granicę wieku poborowych obniżono do [...] lat, co eliminuje wnioskodawcę z kręgu poborowych. Następnie zauważył, że wnioskodawca po powrocie do Polski początkowo nie zamierzał ubiegać się o ochronę międzynarodową, lecz złożył wniosek dopiero po odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. W ocenie organu nieuzasadnione są również obawy Cudzoziemca dotyczące ewentualnych represji ze strony władz s. w przypadku podjęcia przez nie wiadomości o złożonym w Polsce wniosku o przyznanie statusu uchodźcy. Wiedza na temat postępowania zainicjowanego takim wnioskiem jest bowiem szczególnie chroniona i nie może być ujawniona władzom s. nawet w związku z wydaleniem Cudzoziemca. Podsumowując organ odwoławczy podzielił również pogląd Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o braku podstaw do udzielenia wnioskodawcy uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zawarł obszerną polemikę z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł w szczególności, że jest zasymilowany ze społecznością polską, posługuje się tylko językiem polskim. Podkreślił też, że w S.był poddany brutalnemu przesłuchaniu nie mógł zaś wrócić do Polski, ponieważ zatrzymano jego paszport. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie poprzedzające jej wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdza, iż skarga nie jest zasadna. Dotyczy ona wyłącznie rozstrzygnięcia organu w zakresie wydalenia Cudzoziemca z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany. Cudzoziemiec podzielił zatem stanowisko organów obu instancji, iż w jego przypadku brak jest podstaw do nadania mu statusu uchodźcy lub objęcia ochroną uzupełniającą. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy uwzględniając zdarzenia, które miały miejsce w czasie pobytu Cudzoziemca w kraju pochodzenia od końca 2004 r. do kwietnia 2006 r. i właściwie skonfrontowały je z przesłankami udzielania zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP zawartymi w art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z powołanym przepisem cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, jeżeli jego wydalenie mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. M. M. A. po 20 – letnim pobycie w Polsce spędził w S. 16 miesięcy. W tym czasie, jak podawał, był zatrzymany i brutalnie przesłuchiwany już na lotnisku. Po kolejnym zatrzymaniu skutecznie interweniowała matka powołując się na pochodzenie z otoczonej powszechnym szacunkiem rodziny A. W S. odmówiono Skarżącemu nostryfikacji polskich dyplomów, nie mógł znaleźć odpowiadającej jego wysokim kwalifikacjom pracy, odmówiono mu zarejestrowania aktów stanu cywilnego: zawarcia związku małżeńskiego, urodzenia dziecka. Skarżący powoływał się także na obawy związane z nieuregulowanym stosunkiem do służby wojskowej i możliwością wcielenia go do wojska lub zmuszenia do spłaty lub odpracowania tej służby. Przeprowadzona przez organy analiza zeznań Cudzoziemca, w ocenie Sądu, doprowadziła do prawidłowych ustaleń, iż problemy związane z podejmowanymi przez Skarżącego próbami zorganizowania życia rodzinnego i zawodowego w S. wynikały z wieloletniej jego nieobecności w kraju pochodzenia. Sam Skarżący we wniosku o nadanie statusu uchodźcy wyjaśniał, iż czuje się obco we własnym kraju, bo przez 20 lat spędzonych w Polsce nabrał innych przyzwyczajeń, inaczej myśli. W kraju pochodzenia nie starano mu się pomóc w powrocie a wręcz mu to utrudniano. W toku postępowania o nadanie statusu uchodźcy Cudzoziemiec rozbudowywał wypowiedzi dotyczące złego, brutalnego traktowania go w czasie przesłuchiwania na okoliczności związane z pobytem w Polsce. Jednakże poczucie zagrożenia nie było tak duże, by rodziło obawy o utratę wolności i bezpieczeństwa osobistego, strachu przed nieludzkim lub poniżającym traktowaniem, karaniem czy zmuszaniem do pracy. Zdaniem Sądu, przy ocenie rzeczywistych obaw Cudzoziemca przed powrotem do S. nie można bowiem pominąć faktu, iż pomimo wskazywanych przez niego trudności przebywał on w kraju pochodzenia przez kilkanaście miesięcy i powrócił do Polski dopiero w kwietniu 2006 r. na podstawie paszportu wydanego mu przez władze S. w marcu 2006 r. i ważnej wizy pobytowej – 90 dniowej. Zasadnie ocenił więc organ, iż powoływane przez Cudzoziemca zdarzenia i sytuacje nie spełniają przesłanek do wyrażenia zgody na pobyt tolerowany w oparciu o art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawą do udzielenia zgody na pobyt tolerowany nie może być także powoływana przez Skarżącego sytuacja w S. Organy odwołując się do polskich służb dyplomatycznych ustaliły bowiem, iż w S. nie występują potwierdzone przypadki represji lub prześladowań ze strony władz wobec osób wywodzących się z rodziny A. z powodu jej powiązań z poprzednim reżimem. Wyjaśniły również, iż obecnie obowiązek powszechnej służby wojskowej w S. obejmuje mężczyzn w wieku 18 – 44 lata, co nie obejmuje już Skarżącego. Wobec twierdzeń Cudzoziemca, iż do Polski przyjechał w 1985 r. prywatnie i nie był wysłany przez władze s. na stypendium (k-41 akt adm), bezpodstawna jest także jego obawa, że będzie zobowiązany lub zmuszony do "odpracowania" podwójnego okresu pobierania stypendium - jako rozliczenie nieodbytej służby wojskowej. Wobec treści art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli nie istnieją okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, w decyzji, w której odmawia się nadania statusu uchodźcy wnioskodawcy orzeka się o jego wydaleniu. Przepis ten obligował organ do orzeczenia o wydaleniu Cudzoziemca z terytorium Polski. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, iż organ nie naruszył, przy orzekaniu o braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu Cudzoziemca, ani przepisów prawa materialnego ani przepisów kpa w stopniu określonym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z mocy art. 151 ppsa skargę oddalił.