V SA/Wa 1507/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P.o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi G.P. – G. PPHU G. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W skardze z dnia 30 maja 2014 r. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym G. P. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i wydatków w całości. Do skargi załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu (PPF). W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Argumentował, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej. Prowadzona działalność gospodarcza – piekarnia i sprzedaż samochodów przynosi stratę. Skarżący wyjaśnił, że posiada majątek ruchomy, między innymi piece piekarnicze, samochody dostawcze, ale prowadzona działalność nie przynosi żadnych wymiernych dochodów. Równocześnie sprzedaż środków trwałych uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dzieckiem, małżonkowie spodziewają się narodzin drugiego dziecka. Żona skarżącego pracuje w szkole i zarabia około 2.200 zł netto. Ponieważ przebywa na zwolnieniach lekarskich, a po narodzeniu dziecka przejdzie na urlop macierzyński jej pobory zmniejszą się (nie będzie uzyskiwać dodatkowych dochodów z tytułu świadczenia pracy w godzinach nadliczbowych). Skarżący opisał dolegliwości zdrowotne: własne oraz żony. Podał, że małżonkowie ponoszą wysokie koszty leczenia, leków, porad lekarzy specjalistów i rehabilitacji. W powodu trudnej sytuacji finansowej rodzinę wspiera finansowo matka skarżącego. Opisując posiadany majątek wskazał dom (190 m.kw.) oraz budynek, w którym prowadzi piekarnię (250 m.kw.). Innego majątku, w tym oszczędności, skarżący nie wykazał. Podstawę utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę wykonywaną przez żonę skarżącego oraz prowadzona działalność gospodarcza, która przynosi stratę. Do wniosku załączył dokumentację medyczną, kserokopie zwolnień lekarskich, zeznania podatkowe PIT – 36 za lata 2012-2013, decyzję z 16.09.2013 r. ZUS Oddział w P. przyznającą świadczenie rehabilitacyjne oraz umowę o pracę potwierdzającą, że skarżący zatrudnił w prowadzonej piekarni kierownika. Ponieważ oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie skarżący nadesłał wyciągi z rachunków bankowych i dokumenty potwierdzające wydatki mieszkaniowe. Wyjaśnił, że nie posiada oszczędności pieniężnych, miesięczna pomoc od matki wynosi około 1000 zł, w okresie od stycznia do czerwca 2014 r. odnotował stratę w prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 48.533,27 zł, w związku z prowadzoną działalnością (piekarnia) posiada 6 samochodów dostawczych o łącznej wartości około 60.000 zł, a w związku z prowadzonym handlem samochodami posiada dwa samochody o łącznej wartości około 160.000 zł. Żona skarżącego posiada samochód "w kredycie"; miesięczna rata kredytu wynosi 680 zł. Opisując miesięczne wydatki wskazał gaz, wodę, prąd, tv, net, telefon w łącznej wysokości 1000 zł, jedzenie, leki – 1000 zł, ubrania – 300 zł, rata kredytu hipotecznego – 1.200 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący, w uzasadnieniu wniosku wskazał, że prosi o zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. Na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 541 zł. Ponadto na skarżącym ciąży obowiązek zapłaty wpisów sądowych od skarg w czterech innych zainicjowanych postępowaniach sądowych w łącznej wysokości 2.166 zł. Analizując złożone wyjaśnienia i przedstawione dokumenty wskazać należy, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która według skarżącego nie stanowi źródła dochodu, ponieważ generuje straty. Z załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy deklaracji podatkowych wynika, że w 2013 r. strata na działalności gospodarczej wyniosła (-)74.575,56 zł, a w 2012 r. skarżący osiągnął dochód z prowadzonej działalności w wysokości 30.010,91 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem za I półrocze 2014 r. strata wyniosła (-)48.533,27 zł. Ponadto w 2013 r. skarżący w 2013 r. uzyskał przychód z innych źródeł niż działalność gospodarcza (18.225,02 zł) oraz wykazał nadpłatę w podatku za ten rok w wysokości 12.349 zł. Odnosząc się do złożonego oświadczenia, że skarżący prowadzi działalność przynoszącą stratę, wskazać należy, że ujemny bilans za ostatni rok podatkowy oraz I półrocze roku bieżącego nie może zostać przełożony wprost na ocenę zasadności zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych. Istotne jest, że skarżący uzyskuje wysokie przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. W 2012 r. – osiągnął przychody w wysokości 1.939.052,16 zł, w 2013 r. – w wysokości 1.578.821,05 zł. Ponadto wykazywana strata (za rok podatkowy – 2013 oraz I półrocze 2014 ) nie musi oznaczać stałego trendu. Pamiętać również należy, że do kosztów uzyskania przychodów, które kształtują wysokość dochodu lub straty skarżący zalicza między innymi bieżące koszty prowadzonej działalności, a więc opłaty z tytułu zużycia mediów, paliwa do pojazdów, wynagrodzeń, usług księgowych, prawnych, należności publicznoprawnych (składek ubezpieczeniowych i podatków), również raty spłacanego kredytu, o ile jest związany z prowadzoną dzielnością gospodarczą. Skarżący, ponosząc w 2013 r. koszty przekraczające uzyskane przychody (1.653.396,61 zł) dysponował środkami finansowymi na ich poniesienie. Niezależnie od powyższego uzyskał dochód z innego źródła oraz wykazał nadpłatę w podatku. Zwrot podatku zasilił domowy budżet. Istotne jest także, że skarżący w istocie nie jest "jedynym żywicielem rodziny", ponieważ jego żona pracuje (zarabia około 2.500 zł miesięcznie), a okresowe zwolnienia od pracy oraz planowany urlop macierzyński są stanem przejściowym. Wypada zauważyć, że w okresach zwolnień lekarskich oraz urlopu macierzyńskiego jego żona będzie otrzymywała zasiłek. Ponadto w maju 2014 r., oprócz wynagrodzenia za pracę, na jej konto wpłynęła kwota 1.109 zł tytułem "zwrot podatku", w czerwcu 710 zł z funduszu socjalnego, a w lipcu 2014 r. odszkodowanie w wysokości 1.600 zł. Z nadesłanych wyciągów bankowych wynika, że w dniu 30 czerwca 2014 r. na koncie bankowym skarżący posiadał 2.087,52 zł. Analizując przedstawione wyciągi zauważyć należy, że skarżący jest dostawcą wyrobów piekarniczych do miejskich przedszkoli oraz żłobków oraz dużego sklepu sieciowego, co oznacza, że posiada stałych odbiorców produkowanych towarów. Wysokie obroty na koncie bankowym również wskazują, że skarżący prowadzi dynamiczną działalność gospodarczą. Wyciągi dokumentują w miesięcznym okresie rozliczeniowym ( w maju 2014 r.) wypłaty w wysokości 64.569,12 zł, wpływy w wysokości 63.769,28 zł. Rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy mieć również na uwadze, że skarżący posiada znaczny majątek. Skarżący wyjaśnił, że jest to majątek wykorzystywany w prowadzonej działalności gospodarczej, ale powyższe nie zmienia okoliczności, że przedstawia on realną wartość (6 samochodów dostawczych, dwa inne samochody o wartości około 160.000 zł). Przedstawiona dokumentacja medyczna potwierdza problemy zdrowotne skarżącego i jego żony, ale skarżący nie udokumentował wydatków na leczenie, ponadto przedstawione dokumenty wskazują, że skarżący korzysta także z usług publicznej służby zdrowia. O zwolnieniu od kosztów sądowych nie mogą również decydować zobowiązania prywatnoprawne np. spłata kredytu pobranego na zakup działki oraz samochodu. Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. Przedstawione przez skarżącego informacje dowodzą, że zarówno skarżący jak i jego żona posiadają źródła dochodu. Pomimo, że prowadzona działalność przyniosła stratę za 2013 r., skarżący nie decyduje się na jej zakończenie, a więc uzyskuje z tej działalności środki na utrzymanie własne oraz rodziny. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.