V SA/Wa 1515/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Daniel Zdzieszyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w pomniejszonej wysokości; oddala skargę Po rozpatrzeniu wniosku z ... maja 2005r. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) decyzją z ... czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał B. K. płatność ONW na rok 2005 w łącznej wysokości ... zł, po uwzględnieniu kwoty ... zł jako sankcji za nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. W wyniku złożonego odwołania, w którym wnioskodawca zarzucił organowi I instancji udzielenie błędnych informacji w zakresie uprawnień do ubiegania się przez rolnika o płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, decyzją z dnia ... czerwca 2007r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, iż w sprawie brak jest postępowania wyjaśniającego w zakresie podniesionych przez rolnika zarzutów, a błędne informacje, w wyniku których zainteresowany złożył wniosek o przyznanie płatności do działek rolnych, co do których nie był uprawniony do przyznania płatności, nie mogą mieć dla niego negatywnych konsekwencji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, po odebraniu od wnioskodawcy oświadczenia, iż faktycznie nie użytkował w 2005r. działki o nr ew. ..., której jest współwłaścicielem i złożeniu korekty wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARMiR w S. decyzją z dnia ... lipca 2007r. przyznał B. K. płatność ONW na 2005r. w wysokości ... zł, tj. po potrąceniu już kwoty ... zł. jako sankcji za stwierdzone nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. Po rozpatrzeniu odwołania, wniesionego w sprawie, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją z ... grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z ... lipca 2007 r. Orzekając w sprawie na skutek złożenia przez B. K. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 października 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 848/08 uchylił zaskarżoną decyzję z ... grudnia 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z ... lipca 2007 r. wskazując, iż uzasadnienie decyzji I instancji sprowadza się jedynie do wskazania sposobu obliczenia przyznanej pomocy, nie zawiera w ogóle podstaw faktycznych, nie rozstrzyga o istocie sporu tj. czy wnioskodawca został należycie i w pełni pouczony o przysługujących mu uprawnieniach do płatności i czy zadeklarowanie we wniosku spornej działki wynikało z błędnie udzielonej mu informacji. Decyzja organu odwoławczego zawierała, w ocenie Sądu, szersze uzasadnienie sprawy, jednakże nadal nie zawierała pełnego przedstawienia materiału dowodowego, na podstawie którego została wydana. Jak podniesiono w uzasadnieniu wyroku organ odwoławczy korzystając ze swoich uprawnień w trakcie ponownego rozpoznania sprawy - do przeprowadzenia postępowanie wyjaśniającego, oparł się w całości na notatce urzędowej sporządzonej przez z-cę kierownika Biura ustalając, iż strona została właściwie i rzetelnie pouczona o swoich uprawnieniach co do płatności obszarowych. W tym zakresie nie dał wiary twierdzeniom skarżącego przyjmując je jako linię obrony, bądź uznając, iż błędna ocena informacji mogła wynikać z niewłaściwej interpretacji uzyskanych informacji. Wobec powyższego, w ocenie Sądu obie ww. decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., a także tych przepisów postępowania administracyjnego, które zobowiązują organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. ponownie orzekając w sprawie decyzją z ... marca 2009 r. nr ... przyznał B. K. płatność ONW w łącznej wysokości ... zł, uwzględniającą sankcję powierzchniowe w wysokości ... zł. W uzasadnieniu decyzji organ analizując całość postępowania oraz złożone przez producenta oświadczenia wyjaśnił, iż zarówno na dokumencie wniosku z 2004 i 2005 roku w części IX Oświadczenia i Zobowiązania zawarty jest zapis "znane mi są zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych" pod którym wnioskodawca złożył czytelny podpis wobec czego świadomy był, iż płatności należą się użytkownikowi do powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zaskarżoną decyzją z ... lipca 2009 r. nr ... utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z ... marca 2009r. wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu z ... kwietnia 2009 r. Wyjaśnił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, iż skarżący na spornej działce nie prowadził działalności rolniczej, a tym samym nie nabył prawa do otrzymania płatności ONW. Odnosząc się do zarzutu błędnego poinformowania skarżącego w zakresie przyznawania płatności ONW oraz wpływu na podjęte przez stronę działania, organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący w toku postępowania deklarował we wniosku na 2005r. do objęcia płatnościami ONW grunty położone na spornej działce kierując się udzielonymi informacjami pomimo faktu, iż nie był ich użytkownikiem. W ocenie organu odwoławczego nie ma zastosowanie w sprawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 wprowadzający wyjątki od stosowania wyłączeń i obniżek bowiem wniosek B. K., w świetle obowiązujących przepisów, nie był poprawny, a strona nie wykazała braku winy co do zaistnienia wykrytych nieprawidłowości. Dyrektor M. Oddziału ARiMR w W. stwierdził również, iż w żaden sposób nie można wykazać aby strona została błędnie pouczona przez z-cę kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o warunkach przyznawania płatności obszarowych bowiem udzielone informacje były prawidłowe, a ich treść wynikała z zadawanych pracownikowi ARiMR pytań. Nadto organ odwoławczy wyjaśniając termin "posiadanie" i powołując szereg przepisów normujących zasady przyznawania producentowi rolnemu płatności ONW wyjaśnił, iż termin ten odczytywać należy przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów płatności ONW i niewystarczające jest posiadanie gruntów jedynie w ujęciu cywilistycznym. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach ONW, nie stanowi przesłanki ubiegania się o przyznanie wnioskowanej płatności. Celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawniają grunty rolne. Powołując orzeczenia sądów administracyjnych Dyrektor M. Oddziału ARiMR w W. stanął na stanowisku, zgodnie z którym brak stosownej wiedzy skarżącego przy jednoczesnej powszechnej dostępności zasad regulujących warunki przyznawania płatności obszarowych nie mogą stanowić o braku winy skarżącego w zakresie nieprawidłowej deklaracji. Pismem z ... sierpnia 2009r. B. K. złożył skargę na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z ... lipca 2009r. nr ... wnosząc o jej uchylenie, ustalenie braku winy w nieprawidłowości złożonego wniosku oraz o przyznanie płatności do faktycznej powierzchni gruntów z uwzględnieniem art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W uzasadnieniu skargi B. K. zarzucił organowi, iż w toku postępowania administracyjnego nie pouczył go o obowiązku użytkowania gruntów rolnych, tj. wymogu niezbędnym do otrzymania płatności. Nadto ,w ocenie skarżącego, organy administracji publicznej I i II instancji nie zastosowały się do wskazań i uwag zawartych w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i ponownie naruszyły art. 7, art. 10, art. 80, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Przywołując art. 9 k.p.a. B. K. stwierdził, iż organy administracji publicznej mają obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o jej oddalenie ponownie podkreślając, iż w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wprowadzającego wyjątki do stosowania wyłączeń i obniżek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej – p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z ... lipca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z ... marca 2009 r. o przyznaniu B. K. płatności ONW na rok 2005 w pomniejszonej wysokości. Z akt sprawy wynika, iż w dniu ... maja 2005r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S., B. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2005 r. Przedmiotowy wniosek obejmował działki rolne zgłoszone do płatności ONW o łącznej powierzchni ... ha, jednak w wyniku kontroli wniosku oraz wykrytych nieścisłości dotyczących kontroli krzyżowej polegających na tym, iż dwóch wnioskodawców ubiegało się o przyznanie płatności na tę samą działkę (nr ... położoną w woj. m., powiat s., gm. M.), zwrócono się do B. K. o wyjaśnienia, w odpowiedzi na które wnioskodawca przedłożył korekty do wniosku oraz oświadczenia z treści których wynikało, że jest współwłaścicielem spornej działki jednak zgłoszonego we wniosku udziału w roku 2005 nie użytkował (k-... akt administracyjnych). Powyższy fakt znalazł również potwierdzenie w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2008r. o sygn. akt V SA/Wa 848/08, w którym stwierdzono jako bezsporne, że strona konfliktowej działki o nr ew. ... w 2005 r. nie użytkowała, a zatem prawa do otrzymania wnioskowanych płatności na tę działkę nie nabyła. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach ONW, nie stanowi przesłanki do ubiegania się o przyznanie płatności ONW. Za takim rozumieniem przepisów niewątpliwie przemawia fakt, iż celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy rzeczywiście użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów co do których wnioskują o dopłaty. Tym samym istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organ administracji publicznej udzielił rolnikowi rzetelnych informacji, czy wprowadził w błąd, co do warunków przyznawania płatności oraz czy wnioskodawca wykazał w świetle swoich twierdzeń, iż nie jest winny nieprawidłowości wniosku, co mogłoby uzasadniać zastosowanie w sprawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wprowadzającego wyjątki do stosowania wyłączeń i obniżek. Przepis ten stanowi, iż obniżki i wyłączenia, o których mowa w art. 51 Tytułu IV, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż złożony przez B. K. wniosek z ... maja 2005r. o przyznanie pomocy finansowej nie był poprawny pod względem faktycznym, o czym świadczą złożone w sprawie korekty wniosku m.in. z ... lutego 2006r. oraz z ... czerwca 2007r. (k-... akt adm.). Istotne zatem w sprawie było rozważenie, czy druga część w/w przepisu, wskazującego na brak winy wnioskodawcy w zakresie wykrytych nieprawidłowości, miała w sprawie zastosowanie. Przeprowadzona pod tym kątem analiza zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie Sądu wykazała, iż powołany artykuł 68 rozporządzenia nie miał zastosowania w sprawie, również w powołanej powyżej części drugiej. Świadczy o tym m.in. fakt, iż B. K. poza powołaniem się na okoliczności udzielenia błędnych informacji nie podjął żadnych czynności dowodowych mogących potwierdzić podnoszone zarzuty, nie przedłożył żadnego materiału dowodowego ani też nie wnioskował o przesłuchanie świadków na tę okoliczność. Przeprowadzone natomiast przez organ postępowanie wyjaśniające wykazało, iż udzielone skarżącemu informacje były prawidłowe, a ich treść wynikała z zadawanych pracownikowi ARiMR pytań. Zgodzić się w tym miejscu należy ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji z ... lipca 2009 r., iż nieprawidłowa deklaracja wynikała z błędnej interpretacji przez skarżącego udzielonej odpowiedzi, gdzie jako obowiązek posiadania deklarowanych gruntów skarżący potraktował przysługujące mu prawo współwłasności na spornej działce. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż złożony przez B. K. wniosek z ... maja 2005r. zawierał w sekcji IX (Oświadczenia i Zobowiązania) własnoręczny podpis wnioskodawcy świadczący m.in. o tym, że znane mu są zobowiązania oraz zasady udzielania pomocy. Tym samym błędna interpretacja udzielonej skarżącemu odpowiedzi mogła wynikać jedynie z faktu zaniedbania strony w zakresie zapoznania się z warunkami na jakich przyznawane są płatności ONW. Powyższą prawidłowość potwierdzać może również fakt, iż osoba udzielająca odpowiedzi posiadała niezbędne kwalifikacje potwierdzone odbytymi szkoleniami i zdanymi egzaminami w zakresie płatności bezpośrednich. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej orzekając w sprawie prawidłowo przyjęły i odniosły się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wydając decyzje o przyznaniu B. K. płatność ONW na rok 2005 w łącznej wysokości ... zł po potrąceniu kwoty ... zł podnosząc, że zastosowana sankcja jest wynikiem ustalenia nieprawidłowości w deklaracji działek rolnych. Prawidłowo wskazano, iż sankcja powierzchniowa została zastosowana na podstawie art. 70 i art 71 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (EFOGR). Nie można tym samym stwierdzić, aby w toku postępowania wyjaśniającego (dowodowego) doszło do naruszenia podstawowych jego zasad określonych w art. 7, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni zarzut naruszenia powyższych przepisów nieuzasadnionym. W zaskarżonych decyzjach odniesiono się również do wytycznych zawartych w wydanym w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2008 r. o sygn. akt V SA/Wa 848/08 i rozważono zastosowanie w sprawie art. 68 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wprowadzającego wyjątki do stosowania wyłączeń i obniżek. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego, którą było cyt. "przyznanie płatności do faktycznej powierzchni gruntów", wyjaśnić należy, że o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracji publicznej. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Oznacza to, że Sąd nie mógł uwzględnić w/w żądania zawartego w skardze. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie. Stwierdzając zaś, iż decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. jest zgodna z prawem orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej. Reasumując Sąd wyjaśnia również, iż w niniejszej sprawie na mocy ustawy przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej B. K. nie był uprawniony do otrzymania dopłat z tytułu wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania do całości zadeklarowanych we wniosku działek, z uwagi na to, iż nie był on faktycznym użytkownikiem spornej nieruchomości o identyfikatorze ..., jednakże jako osoba bezprawnie pozbawiona prawa używania i pobierania pożytków z przysługującego mu gruntu rolnego, może wystąpić na drogę cywilnoprawną z pozwem o zapłatę odszkodowania od A. C. za straty, które poniósł w skutek utrudniania i uniemożliwiania użytkowania spornego gruntu. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji