V SA/Wa 1515/10
WyrokWSA w Warszawie2011-02-16
Skład orzekający: Barbara Mleczko - Jabłońska, Krystyna Madalińska – Urbaniak, Beata Krajewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o odmowie umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego została wydana z naruszeniem prawa, w szczególności czy organ prawidłowo ocenił przesłanki umorzenia należności oraz czy uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. i zasady przekonywania z art. 11 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że decyzja organu narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ nie odniósł się do wszystkich istotnych zarzutów strony, nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, w tym wysokości zadłużenia i okresu jego powstania, oraz nie ocenił przesłanek umorzenia należności zgodnie z art. 19a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i odpowiednimi przepisami rozporządzenia. Ponadto uzasadnienie decyzji było niewystarczające, co naruszało zasadę przekonywania i uniemożliwiało stronie skuteczną obronę swoich interesów.Stan faktyczny
M.H. złożył wnioski o umorzenie należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego oraz odsetek, argumentując ciężką sytuacją majątkową. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez M.H. renty inwalidzkiej oraz brak przesłanek do umorzenia. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące m.in. okresu powstania zadłużenia oraz braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia kwietnia 2010 r. oraz zasądził od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocników skarżących kwoty tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.A., M.B., M.C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich za lokal mieszkalny; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J.J., adw. M.L., r.pr. I.Z. kwoty po 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) na rzecz każdego z nich, w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzeń za udzieloną pomoc prawną świadczoną z urzędu.
Przedmiotem skarg A.B.C.H. jest decyzja Prezesa wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] kwietnia 2010 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. odmawiającej umorzenia należności z tytułu opłat czynszowych za lokal mieszkalny. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] lutego 2008 r. M.H. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dwoma wnioskami o umorzenie. Pierwszy z nich dotyczył należności głównej przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, wynikającej z użytkowania lokalu mieszkalnego numer [...] w budynku przy ul. [...] w S., zaś drugi dotyczył odsetek naliczonych od ww. należności głównej. Swój wniosek argumentował ciężką sytuacją majątkową. Wg wyliczeń WAM w tym momencie zadłużenie M.H. wobec Agencji wynosiło [...] zł, w tym należność główna [...] zł oraz [...] zł z tytułu odsetek. W dniu [...] maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności zameldowanego w lokalu mieszkalnym numer [...] przy ulicy [...] pełnoletniego syna M.H. – M.H.. W dniu [...] maja 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. wydał decyzję [...], odmawiającą umorzenia należności wymienionych w obu wnioskach złożonych przez M.H.. W dniu [...] lipca 2008 r. M.H. wysłał do Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. odwołanie od decyzji Dyrektora wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W dniu [...] lipca 2008 r. organ II instancji wydał postanowienie w którym, uwzględniając fakt przebywania M.H. na leczeniu szpitalnym, przywrócił termin do wniesienia odwołania.
Decyzją z [...] października 2008 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując błędy formalne popełnione w postępowaniu pierwszoinstanycyjnym - niewłaściwe zgromadzenie dokumentów w sprawie i przedwczesne wydanie decyzji, przez co uniemożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów.
Na powyższą decyzję M.H. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1694/08 ją oddalił.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ I instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie dowodowe i decyzją z [...] lutego 2010 r. ponownie odmówił umorzenia należności w kwocie [...] zł w tym: [...] zł należności głównej, [...] zł odsetek. Organ ustalił, iż M.H. zajmuje lokal mieszkalny położony w S. przy ul. [...] na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...].02.1986 roku, w przedmiotowym lokalu zamieszkują oprócz niego jego dwaj dorośli synowie M.H. urodz. [...].06.1989 r. i M.H. urodz. [...].02.1986 r. Stan techniczny lokalu oceniono jako dobry.
M.H. utrzymuje się z renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł brutto, jest całkowicie niezdolny do pracy (inwalidztwo I grupy z ogólnego stanu zdrowia). Powyższe świadczenie jest obciążone z tytułu alimentów ustalonych ugodami sądowymi – na rzecz matki M. i syna M. W związku z dokonanymi przez komornika sądowego zajęciami świadczenia rentowego na rzecz zaległości alimentacyjnych w kwocie [...] zł miesięcznie do wypłaty pozostaje kwota [...] zł. M.H. przyznano również prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz syna M. w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł (wpłata w styczniu 2010 r.). Oprócz egzekwowanych z renty alimentów M.H. posiada zadłużenie wobec innych wierzycieli na łączną kwotę około [...] tys. zł plus zaległe odsetki.
M.H. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem M.. Ma on zasądzone alimenty od matki M.B.. Z powodu bezskuteczności egzekucji zaległe alimenty są wypłacane przez Fundusz Alimentacyjny. Uczęszcza do płatnej szkoły policealnej, opłacając czesne w wysokości [...] zł. Korzysta z pomocy społecznej.
M.H. mieszka w tym samym lokalu mieszkalnym, ale według oświadczeń stron postępowania o umorzenie należności prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jak wynika z zaświadczenia WBE w S. z dnia [...].11.2009 r. z renty ojca M.H. są potrącane alimenty na jego rzecz w wysokości [...] zł. M.H. jest wierzycielem z tytułu zasądzonych od jego matki M.B. świadczeń alimentacyjnych. Z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia [...].03.2009 r. wynika, że zaległość z tego tytułu wynosiła kwotę [...] zł. M.H. nie pracuje i korzysta z pomocy społecznej. Pomimo wykazanej ciężkiej sytuacji materialnej oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa domowego jest studentem studiów niestacjonarnych w prywatnej szkole wyższej - [...], opłaca czesne wynoszące [...] zł miesięcznie.
Organ I instancji wskazał, że z art. 19a ust 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) wynika, iż należności Agencji mogą być umarzane w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi. Wskazał też , że na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji na wniosek dłużnika będącego osobą fizyczną może nastąpić jedynie w oparciu o przepis § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, który stanowi, że należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części jeżeli dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, określone w art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Podniósł też, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydawana jest przez organy agencji w oparciu o uznanie administracyjne, po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Wyjaśnił też, że z uznaniem administracyjnym mamy do czynienia wtedy, gdy norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia w sposób wyraźny dokonanie takiego wyboru organowi administracyjnemu.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. przypomniał, że przesłanki umorzenia należności określone w § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia muszą zachodzić wobec wszystkich zobowiązanych. Stwierdził też, że M.H. posiadając stałe źródło dochodu w postaci renty inwalidzkiej nie spełnia przesłanki braku składników majątkowych które by podlegały egzekucji administracyjnej lub sądowej. W związku z tym pomimo tego, że M.H. i M.H. posiadają wyłącznie dochód postaci alimentów uznał, że w sprawie nie została spełniona przesłanka braku składników majątkowych podlegających egzekucji. Na podstawie ww. ustalonego stanu faktycznego organ I instancji stwierdził również, że niespełniona jest przesłanka zagrożenia egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny w przypadku dalszego prowadzenia egzekucji. Egzekucja należności prowadzona przeciwko M.H. na wniosek Wojskowej Agencji Mieszkaniowej jest bowiem nieskuteczna ze względu na dokonywane potrącenia na rzecz świadczeń alimentacyjnych, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia w postępowaniach egzekucyjnych. W związku z tym, podejmowanie działań windykacyjnych i egzekucyjnych przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. nie zagraża egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny. Przypomniał też, że M.H. jest zadłużony wobec innych wierzycieli i jego świadczenie rentowe jest zajęte na łączną kwotę ponad [...] tys. zł plus odsetki, w stosunku do niego jest prowadzonych 20 postępowań egzekucyjnych i odstąpienie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. od egzekucji długu nie spowoduje polepszenia sytuacji dłużnika. W ocenie organu I instancji otrzymywana przez strony postępowania pomoc społeczna zaspokaja podstawowe potrzeby bytowe dłużników. Dyrektor zwrócił też uwagę, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jak każdy podmiot publiczny ma obowiązek dbać przede wszystkim o to, aby spłacane zostały zobowiązania wobec niej, jako reprezentanta Skarbu Państwa. W wyjątkowych wypadkach, gdy słuszny, akceptowany społecznie interes strony na to pozwala organ powinien umorzyć należności. Tymczasem, w ocenie organu, taki słuszny interes strony uzasadniający umorzenie należności w sprawie nie wystąpił. Przypomniał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Obrony Narodowej umorzył M.H. część należności głównej w kwocie [...] zł. Pomimo zastosowania tej ulgi zadłużenie z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich wzrosło. W ocenie organu I instancji umorzenie należności przysługujących Agencji nie pogodziłoby interesu społecznego ze słusznym interesem strony, ponieważ Dyrektor OR WAM w S. zrezygnowałby z dochodzenia należności publicznoprawnych na rzecz roszczeń podmiotów prawa prywatnego. W przypadku zakończenia spłaty alimentów przez M.H. ze świadczenia rentowego dłużnika zaspokajani byliby pozostali wierzyciele z pominięciem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Od powyższego rozstrzygnięcia M.H., M.H. i M.H. wnieśli odwołania. M.H. podnosił, iż z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Wyraził też pogląd, iż jeśli WAM pomoże mu, to może zrobią to także inni wierzyciele. Podkreślił, iż zadłużenie nie wynikło z jego świadomego działania ale z choroby, do której przyczyniła się m.in. służba wojskowa.
M.H. i M.H. podnosili, iż zadłużenie powstało przed osiągnięciem przez nich pełnoletniości , więc powinni być z tej sprawy wyłączeni.
Decyzją [...] kwietnia 2010 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powołał się na ustalenia organu I instancji. Nadto wyraził pogląd, że postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie w dniu [...] lutego 2010 r. decyzji zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym dokumenty przedstawione przez strony postępowania, nie wskazują na spełnienie przez dłużników solidarnych przesłanek umorzenia wymienionych w § 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
Od powyższej decyzji strony wniosły skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powołały się w nich na te same okoliczności jak w odwołaniach od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, iż możliwość umorzenia należności z tytułu opłat za używanie lokalu mieszkalnego przewidział w art. 19a ust. 1 -3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej, zwanej dalej: ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Zgodnie z ich treścią w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Agencji mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty. Organami Agencji właściwymi do umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności pieniężnych są Prezes Agencji oraz właściwi miejscowo dyrektorzy oddziałów regionalnych Agencji.
Doprecyzowanie kryteriów na podstawie, których organ podejmuje decyzję w sprawie umorzenia należności, dotyczących dłużników będących osobą fizyczną, znajduje się w przepisach § 2 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 rozporządzenia w sprawie umarzania i tak, należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków:
1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.2)) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.3));
2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny;
5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne.
Zgodnie z § 2 ust. 2 umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia należności, zgodnie z treścią art. 19a ust. 3 ww. ustawy, ma formę decyzji właściwego organu Agencji. Decyzja wydana przez taki organ jest decyzją administracyjną, a zgodnie z § 6 rozporządzenia w sprawie umarzania, rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności pieniężnej przysługującej Agencji następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Przywołane w art. 19a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP kryterium "względów społecznych, gospodarczych lub finansowych", przy zaistnieniu którego organ może uwzględnić wniosek umorzeniowy wskazuje, iż wydana decyzja będzie w znacznym stopniu opierała się na uznaniu organu w granicach tzw. uznania administracyjnego. W danej sprawie organ będzie mógł, a nie musiał umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy, a w wyniku dokonanej oceny wybrać konsekwencje prawne swoich ustaleń.
Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności rozstrzygnięcia.
Przed wydaniem decyzji organ - zgodnie z art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 tej ustawy - ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Szczególnie istotnego charakteru w przypadku decyzji podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego nabiera zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Elementem decydującym o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia jest uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie to jeden ze wskazanych w art. 107 k.p.a. integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej. Na uzasadnienie decyzji składać się powinno uzasadnienie faktyczne i prawne. Rozwinięcie tych pojęć ustawodawca zawarł w § 3 cyt. przepisu, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma jak wspomniano ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Na tym tle warto przytoczyć pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 2479/94, LEX Nr 27106) doskonale obrazujący rolę uzasadnienia decyzji: "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych". Poza tym uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.
Dalej należy wskazać, że obowiązek powyższy spoczywa nie tylko na organie I-ej ale także drugiej instancji, gdyż postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była już przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ I instancji oraz na kontroli zasadności argumentów podniesionych przez stronę w stosunku do orzeczenia tego organu.
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd ocenił, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w ogóle nie przystaje do wskazanych wymagań. Organ podejmując decyzję w żaden sposób nie odniósł się przede wszystkim do zarzutów skarżących M.H. i M.H., dotyczących okresu powstania zadłużenia. Żądanie to pominął milczeniem mimo, że skarżący zgłaszali je już na etapie postępowania I-instancyjnego. Ponadto z akt administracyjnych nie wynika w jaki sposób została ustalona kwota zadłużenia. Mianowicie ze znajdującego się wydruku komputerowego i kartotek ( k 88 do 93) w żaden sposób nie da się stwierdzić, po pierwsze jaka jest kwota główna zadłużenia, następnie jaka jest wielkość odsetek oraz w jaki sposób zostały rozliczone wpłaty wnoszone z tytułu opłat eksploatacyjnych. Jednym słowem nie da się skontrolować czy kwotą podlegającą umorzeniu jest kwota wskazana w zaskarżonej decyzji i – co ważniejsze - jaka jej część obciąża dorosłych synów dłużnika głównego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika tylko, że przypisano M.H. kwotę [...] zł , zaś M. [...] zł. Nie wskazał za jaki konkretnie okres jest to zadłużenie naliczone ( poza tym, że od pełnoletniości). Organ nie odniósł się też w żaden sposób do twierdzeń obu dłużników solidarnych , że w pewnym – wykazanym dokładnie – okresie czasu nie zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu – M.H. z uwagi na wyjazd do W., M.H. z uwagi na naukę i zamieszkiwanie w internacie w K. Oczywiście nie każde czasowe niekorzystanie z mieszkania jest równoznaczne z niezamieszkiwaniem, które zwalniałoby ze współodpowiedzialności za ponoszenie opłat, ale organ winien do tego argumentu się odnieść i ocenić jego zasadność.
Organy obu instancji uznały, że mogą pominąć argumenty ponoszone przez synów dłużnika głównego, gdyż w stosunku do niego osobiście nie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości . Wskazały tu przede wszystkim na fakt, iż ma on rentę czyli składnik majątkowy z którego w przyszłości będzie możliwe prowadzenie egzekucji, Wskazały nadto, że umorzenie należności WAM-u nie polepszy sytuacji życiowej M.H., gdyż ma on także ogromne zadłużenie wobec wierzycieli prywatnych i zamiast należności publicznoprawnych z renty będzie prowadzona ich egzekucja – oczywiście po zakończeniu egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Należy przyznać, że stanowisku temu nie sposób odmówić słuszności. Jednak umknął organom z pola widzenia jeden fakt, który w ocenie Sądu zasadniczo rzutuje na sytuację życiową skarżącego. Otóż w aktach ( k 128 ) znajduje się informacja o prowadzeniu postępowania o wykwaterowanie w trybie art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Z akt nie wynika, że M.H. został uznany za osobę wymienioną w ust. 3 tegoż artykułu. A przecież nawet wówczas zmienia się jedynie tryb opróżnienia lokalu i powstaje prawo do otrzymania lokalu socjalnego, natomiast nadal istnieje realne zagrożenie utratą lokalu. Zdaniem Sądu, z powyższego wynika, iż organ nie rozważył sprawy według kryterium "względów społecznych, gospodarczych lub finansowych", o którym mowa w art. 19a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz § 2 rozporządzenia w sprawie umarzania.
. W tym miejscu jeszcze raz z całą mocą podkreślić trzeba, iż rolą uzasadnienia decyzji jest, aby skarżący na podstawie jego lektury mógł stwierdzić, jakie są w opinii organu okoliczności faktyczne jego sprawy i jakich ustaleń dokonał organ.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do wyjaśnienia powyższych kwestii, a następnie ponownie poddać dowody analizie i ocenie z uwzględnienie wskazań zawartych powyżej. Z tych właśnie względów wydane w sprawie rozstrzygnięcie naruszyło zarówno art. 107 § 3 k.p.a., jak i samą zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż stwierdzone naruszenia przepisów postępowania miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło