V SA/Wa 1517/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2011r. Po rozpatrzeniu odwołania R. Z. od decyzji o odmowie przyznania renty strukturalnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: R. Z. w dniu 1 września 2010 r. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że wnioskodawca spełnia podstawowe warunki do przyznania renty strukturalnej, określone § 4 pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z § 19 ust 5 w/w rozporządzenia kierownik Biura Powiatowego ARiMR określił dla wniosku R. Z. zapotrzebowanie na środki oraz przyznał punkty wyliczone według kryteriów określonych w tym przepisie prawa. Stosownie do § 19 a ust 2 w/w rozporządzenia, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił kolejność przysługiwania renty strukturalnej w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR oraz dokonał określenia wniosków mieszczących się w wojewódzkim limicie środków. W kolejnym etapie weryfikacji wniosków informacje o kolejności przysługiwania renty strukturalnej w poszczególnych województwach zostały podane do publicznej wiadomości na stronie internetowej administrowanej przez Agencję. W myśl § 19 a ust 3 wymienionego rozporządzenia o kolejności przysługiwania rent strukturalnych decyduje suma uzyskanych punktów z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku, przyznanych na podstawie kryteriów o których mowa w § 19 ust 5 w/w rozporządzenia. Podkreślono, że wnioski o przyznanie renty strukturalnej mieszczące się w wojewódzkim limicie środków mają co najmniej 24,88 punktów natomiast wniosek R. Z. uzyskał 24,41 punktów. Organ II instancji po zapoznaniu się z całością materiału zgromadzonego w sprawie oraz z treścią odwołania uznał, że nie jest ono zasadne. Przypomniał, że renta strukturalna przyznawana jest w pierwszej kolejności tym wnioskodawcom, którzy spełnili określone warunki i uzyskali ilość punktów gwarantującą pozycję na liście przyznawania rent strukturalnych mieszczącą się w wojewódzkim limicie środków przeznaczonych na działanie "Renty strukturalne" określonym w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie podziału środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 388 z późn. zm.). Kryteriami do wyliczenia punktów są: 1. powierzchnia użytków rolnych, zadeklarowanych do przekazania, wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego – od 0 do 50 punktów, przy czym punkty naliczane są dla gospodarstw mających powierzchnię nie mniejszą od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie mazowieckim. Średnia powierzchnia dla gospodarstw rolnych w województwie mazowieckim w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej wynosi 8,44 ha i była wyznaczona na podstawie ogłoszenia Prezesa ARiMR z dnia 17 września 2009 r. w sprawie wielkości średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w 2009 r. (Dz. Urzędowy MRiRW, Nr 30 poz. 80). 2. powierzchnia nowo utworzonego gospodarstwa rolnego po powiększeniu lub zadeklarowanego do przekazania na rzecz następcy – od 1 do 40 punktów, przy czym minimalną ilość punktów można naliczyć do powierzchni utworzonego gospodarstwa nie mniejszej niż 1,5 krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie mazowieckim (12,66 ha), 3. przekazanie gospodarstwa rolnego na rzecz osoby fizycznej poniżej 40 roku życia – 5 punktów, 4. przekazanie gospodarstwa rolnego następcy o powierzchni użytków rolnych większej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju - 5 punktów. Zdaniem organu odwoławczego biorąc pod uwagę w/w kryteria, dla wniosku Ryszarda Zawalskiego można było naliczyć punkty z tytułu deklarowanej powierzchni użytków rolnych do przekazania wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa (14,41 punktów), z tytułu deklarowanego przekazania gospodarstwa na rzecz osoby fizycznej poniżej 40 roku życia (5 punktów) oraz z tytułu deklarowanego przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy o powierzchni użytków rolnych większej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju (5 punktów). Wniosek skarżącego uzyskał łącznie 24,41 punktów, która to ilość, wobec minimalnej wielkości 24,88 punktów, nie wystarczyła do zajęcia pozycji kwalifikującej do przyznania renty strukturalnej. W ocenie organu II instancji kwestionowany przez skarżącego w odwołaniu od decyzji sposób naliczenia punktów dla jego wniosku nie ma uzasadnienia. Zgodnie z przepisem § 19 ust 7 w/w rozporządzenia, punkty w ramach kryteriów o których mowa w ust 5, są przyznawane według stanu na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku R. Z. nie można bowiem było naliczyć punktów z tytułu powierzchni nowo utworzonego gospodarstwa rolnego po powiększeniu lub zadeklarowanego do przekazania na rzecz następcy, gdyż wnioskodawca na przejmującego gospodarstwo rolne deklarował następcę a powierzchnia przekazywanego gospodarstwa była mniejsza od 1,5 krotności średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju . Podkreślono, że przekazanie gospodarstwa i naliczenie punktów z tytułu nowo utworzonego gospodarstwa rolnego po jego powiększeniu nie może być zaakceptowane, bowiem nie jest to stan na dzień składania wniosku. Pomimo zatem spełniania warunków do przyznania renty strukturalnej, odmowa jej przyznania wynika z ograniczonej wielkości środków przeznaczonych na ten cel. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył R. Z.. W treści skargi nie sformułował konkretnych zarzutów. Oświadczył natomiast, że domaga się naliczenia należnych mu punktów za spełnienie drugiego kryterium związanego z powstaniem nowego gospodarstwa które po zadeklarowaniu do przekazania na rzecz tego samego następcy przez przyszłych dwóch rencistów w dniu złożenia wniosku wynosiło 25,07. Skarżący podkreślił, że następca z tytułu dzierżawy posiada jeszcze dodatkowo 4,74 ha które wcześniej dzierżawił jego ojciec. Umowa o której mowa (umowa dzierżawcy) została zawarta na czas nieokreślony. Poza tym nie jest winą skarżącego że na druku wniosku o rentę strukturalną brak jest zapisu o sumowaniu zadeklarowanych do przekazania powierzchni użytków rolnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Z § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 107 z 2007 r. poz. 750 z późn. zm.) wynika, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwanemu rolnikiem jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ukończył 55 lat lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty, 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników zwanemu ubezpieczeniem emerytalno-rentowym, 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a. podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, b. nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników, 4) został wpisany do ewidencji producentów stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. 5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 6 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim co najmniej 3 ha, 6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Ustawodawca uznał, iż warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka jak również przedmiotem ich współwłasności (§ 6 ust 1 pkt 1 rozporządzenia), Co istotne o ile rolnik pozostaje w związku małżeńskim a warunki do ubiegania się o przyznanie renty strukturalnej spełniają oboje małżonkowie rentę tą przyznaje się tylko jednemu z nich (§ 5 ust 1 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, że wniosek o przyznanie renty strukturalnej złożony przez skarżącego został zweryfikowany pozytywnie. Ustalono bowiem, że spełnia on warunki pozwalające na przyznanie tejże renty. Taki stan rzeczy obligował organ do określenia zapotrzebowania na środki wynikającego z wniosku a stanowiącego sumę środków jakie maksymalnie miałyby być wypłacone wnioskodawcy przez 52 miesiące, a nadto do przyznania dla tegoż wniosku punktów na podstawie kryteriów wymienionych w § 19 ust 5 pkt 1- 4 rozporządzenia. Kryteriami tymi są: 1) powierzchnia użytków zadeklarowanych do przekazania wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa rolnego, 2) powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu lub zadeklarowana do przekazania na rzecz następcy, Ad. 1 W ramach tego kryterium możliwe są następujące sytuacje: 1) powierzchnia użytków rolnych jest: a) nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju i nie większa niż 1,5 krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest większa od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, albo b) nie mniejsza niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie i nie większa niż 1,5 krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest mniejsza od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju. W obu w/w przypadkach przyznaje się nie mniej niż 0 i nie więcej niż 20 pkt. obliczonych wg. stosownego wzoru. 2) Powierzchnia użytków rolnych jest: a) większa niż 1,5 krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju i nie większa niż 3 krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest większa od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju albo, b) większa niż 1,5 krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie i nie większa niż 3 – krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest mniejsza od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju. W obu w/w przypadkach przyznaje się nie mniej niż 20 pkt i nie więcej niż 50 pkt obliczonych wg. stosownego wzoru. 3) Powierzchnia użytków rolnych jest większa niż 3 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju albo jest większa niż 3 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie. W tym przypadku przyznaje się 50 pkt. Jeżeli chodzi o drugie kryterium (powierzchnia użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego po powiększeniu lub zadeklarowana do przekazania na rzecz następcy) to w jego ramach ustawodawca przewidziały trzy sytuacje: 1) Powierzchnia użytków rolnych jest: a) nie mniejsza niż 1,5 krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju i nie większa niż 3-krotność tej średniej - w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych gospodarstwie rolnym w województwie jest większa od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, albo b) nie mniejsza niż 1,5 krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie i nie większa niż 3 – krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest mniejsza od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju. W obu w/w przypadkach przyznaje się nie mniej niż 10 pkt i nie więcej niż 20 pkt obliczanych wg. stosownego wzoru. 2) Powierzchnia użytków rolnych jest: a) większa niż 3 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju i nie większa niż 5 – krotność tej średniej – w przypadku województw w których średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest większa od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju, b) większa niż 3 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie i nie większa niż 5 – krotności tej średniej - w przypadku województw w którym średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie jest mniejsza od średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju. W obu w/w przypadkach przyznaje się nie mniej niż 20 pkt i nie więcej niż 40 pkt obliczonych wg. stosownego wzoru. 3) Powierzchnia użytków rolnych jest większa niż 5 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju albo jest większa niż 5 – krotność średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie. W tym przypadku przyznaje się 40 pkt. Kolejne dwa kryteria przewidziane w § 19 ust 5 rozporządzenia są następujące: - jeżeli przekazanie gospodarstwa rolnego następuje na rzecz osoby fizycznej poniżej 40 roku życia przyznaje się 5 pkt , - jeżeli następcy przekazywane jest gospodarstwo rolne o powierzchni użytków rolnych większe niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju przyznaje się 5 pkt. Niezmiernie istotne jest to, że punkty w ramach kryteriów o których wyżej mowa przyznawane są wg. stanu na dzień złożenia wniosku o przyznanie renty strukturalnej (§ 19 ust 7 rozporządzenia). Przypomnieć wypada, że ustalenie kolejności przysługiwania renty strukturalnej oraz określenie które spośród wniosków mieszczą się w odpowiednim limicie środków w danym województwie pozostawione zostało w gestii Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji. Z kolei o kolejności przysługiwania renty decyduje suma wskazanych punktów z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku przyznanych na podstawie kryteriów wskazanych wcześniej, przy czym w pierwszej kolejności renta przysługuje wnioskodawcom których wnioski o przyznanie renty otrzymały największą liczbę punktów. Nie budzi wątpliwości to, że średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w województwie mazowieckim wynosiła w roku 2009 (a więc w roku poprzedzającym rok złożenia wniosku przez skarżącego) 8,44 ha. Wynika to z ogłoszenia Prezesa ARiMR z dnia 17 września 2009 r. w sprawie wielkości średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w poszczególnych województwach oraz średniej powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju w 2009 roku (Dz. Urzędowy MRiRW 09.30.80 z dnia 29 września 2009 r.). Na powyższą średnią powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazuje jednocześnie, że wniosek skarżącego uzyskał łącznie 24,41 pkt co wobec minimalnej wielkości 24,88 pkt warunkującej przyznanie renty okazało się niewystarczające. W ocenie organu odwoławczego przyznane punkty były sumą punktów uzyskanych: - z tytułu deklarowanego przekazania gospodarstwa na rzecz osoby fizycznej poniżej 40 roku życia (5 pkt), - z tytułu deklarowanego przekazania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy o powierzchni użytków rolnych większej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju (5 pkt), - z tytułu deklarowanej powierzchni użytków rolnych do przekazania wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa (14,41 pkt), Zdaniem sądu ilość przyznanych punktów ostatnio wymieniona (tj. 14,41 pkt) nie jest możliwa do oceny z punktu widzenia jej poprawności. Organy obu instancji nie wskazały w jaki sposób doszło do jej określenia. Brak jest bowiem przedstawienia stosownego wyliczenia matematycznego z uwzględnieniem odpowiedniego wzoru przewidzianego w § 19 ust 5 rozporządzenia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109/2007 poz. 750 ze zm.). Należy zwrócić uwagę także na to, że organy nie wskazały nawet tego jaką powierzchnię gruntów rolnych uznały za zadeklarowaną do przekazania następcy. Wszystko to uzasadnia twierdzenie, iż niezależnie od treści skargi sprawa musi zostać uznana za niewyjaśnioną w sposób należyty tzn. w taki który uzasadniałby jej ostateczne rozstrzygnięcie. W ocenie sądu w postępowaniu przed organami doszło zatem do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu skutkującym konieczność uchylenia rozstrzygnąć wydanych w obu instancjach. Podstawą wyroku jest art. 145 §1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.