V SA/Wa 1526/18
WyrokWSA w Warszawie2019-12-13
Skład orzekający: Bożena Zwolenik, Beata Blankiewicz- Wóltańska, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek zwrotu przez beneficjenta środków z dofinansowania, wynikający z niezgodnego z umową wykorzystania tych środków, przedawnia się w określonym terminie, i czy okoliczności takie jak stopień realizacji projektu, jego unikalność, czy problemy zdrowotne beneficjenta mogą wpływać na zasadność tego obowiązku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek zwrotu środków dofinansowania, wynikający z naruszenia postanowień umowy o dofinansowanie, jest zasadny. Zastosowanie znalazł art. 66a ustawy o finansach publicznych, który wprowadził 5-letni termin przedawnienia, liczący się od dnia, w którym decyzja nakazująca zwrot stała się ostateczna. Sąd podkreślił, że okoliczności takie jak stopień realizacji projektu, jego unikalność, czy problemy zdrowotne beneficjenta nie mają wpływu na powstanie obowiązku zwrotu środków, gdyż naruszenie procedur stanowi nieprawidłowość w rozumieniu prawa unijnego, obligującą do odzyskania nienależnie wypłaconych środków.Stan faktyczny
Spółka zawarła umowę o dofinansowanie projektu ze środków unijnych. W trakcie realizacji projektu otrzymała zaliczkę w kwocie ponad 4 mln zł. Po zakończeniu okresu kwalifikowalności wydatków, w złożonym wniosku o płatność wykazała do rozliczenia wydatki na kwotę ok. 3 mln zł, co oznaczało, że pozostała niewykorzystana kwota zaliczki w wysokości ponad 1 mln zł. Spółka nie zwróciła tej kwoty, co skutkowało wydaniem decyzji nakazujących zwrot środków. Spółka wniosła skargę do sądu, zarzucając m.in. przedawnienie roszczenia oraz arbitralność organów w ocenie realizacji projektu. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz- Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. w O. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.
Przedmiotem skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżąca", "Beneficjent", "Spółka" lub "Strona") jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] czerwca 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP" lub "organ I instancji") z [...] lutego 2017 r., nr [...], znak: [...], określającą obowiązek zwrotu przez Stronę kwoty 1 070 533,35 zł wraz z odsetkami.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Spółka w dniu 6 lipca 2010 r. zawarła z PARP umowę o dofinansowanie nr [...], przedmiotem której było dofinansowanie realizacji projektu pn. "Opracowanie koncepcji i wdrożenie do produkcji technologii wytwarzania materiałów termokurczliwych dla ciepłownictwa - [...] i [...]". Projekt miał być realizowany ze środków publicznych w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013, Działanie 1.4 Wsparcie projektów celowych osi priorytetowej 1 Badania i rozwój nowoczesnych technologii Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. W toku realizacji projektu podpisano szereg aneksów do ww. umowy.
Na podstawie § 4 ust. 2 Umowy oraz podpisanych aneksów, PARP zobowiązana była udzielić Beneficjentowi dofinansowania w maksymalnej wysokości 4 125 338,50 zł. Okres realizacji Projektu rozpoczynał się w dniu 1 maja 2010 r., a kończył w dniu 30 czerwca 2016 r. Nadto umowa o dofinansowanie, w § 6 ust. 10a i 10b, zobowiązywała Beneficjenta do złożenia wniosku o płatność końcową, rozliczającego wydatki kwalifikujące się do objęcia wsparciem, w tym wydatki rozliczające zaliczkę, nie później niż do 31 grudnia 2015 r.
Na realizację projektu Beneficjent otrzymał dofinansowanie w formie zaliczki w łącznej wysokości 4 098 872,27 zł. W toku realizacji projektu Beneficjent dokonał zwrotu środków w wysokości 179 800,70 zł (zwrot z 4 stycznia 2013 r.) oraz w wysokości 103,02 zł (zwrot z 5 stycznia 2015 r.).
W dniu 31 grudnia 2015 r. Beneficjent złożył wniosek o płatność pośrednią nr [...], w którym wykazał do rozliczenia wydatki poniesione w ramach projektu. Przedmiotowy wniosek o płatność został zatwierdzony na kwotę wydatków kwalifikowanych w wysokości 5 323 068,58 zł, w tym na kwotę dofinansowania w wysokości 2 661 534,29 zł i przekazany do PARP, która wezwała Spółkę do zwrotu niewykorzystanych środków zaliczki, tj. do zwrotu kwoty 1 257 434,26 zł wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na wezwanie do zwrotu środków Beneficjent pismem z 26 kwietnia 2016 r. zwrócił się do PARP z prośbą o ponowną weryfikację wydatków ujętych do rozliczenia we wniosku o płatność w związku z wprowadzeniem zmian w harmonogramie rzeczowo-finansowym projektu.
Wskutek ponownej weryfikacji wydatków ujętych w tym wniosku PARP ostatecznie zatwierdziła ww. wniosek na kwotę wydatków kwalifikowanych w wysokości 3 028 338,92 zł, w tym na kwotę dofinansowania w wysokości 2 848 435,20 zł. Do rozliczenia zaliczki pozostała zatem kwota 1 070 533,35 zł. W związku z tym, PARP wezwała Beneficjenta do zwrotu ww. kwoty nierozliczonej zaliczki wraz z odsetkami.
W związku z brakiem uregulowania przez Beneficjenta całości należności wynikających z wezwania do zapłaty, PARP pismem z 27 grudnia 2016 r., zawiadomiła Stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu środków pochodzących z umowy o dofinansowanie.
Następnie decyzją z [...] lutego 2017 r. o numerze wskazanym wyżej, PARP określiła Beneficjentowi zobowiązanie do zwrotu środków w wysokości 1 070 533,35 zł wraz z odsetkami.
W odwołaniu Strona wniosła o całkowite umorzenie ww. należności, wskazując na przepisy dotyczące możliwości udzielania ulg w spłacie należności, określonych w art. 55 i nast. ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.), dalej: "u.f.p.", uzasadniając swoje stanowisko w kontekście przesłanek "ważnego interesu dłużnika" oraz "ważnego interesu publicznego".
W wyniku rozpoznania odwołania, Minister decyzją z [...] czerwca 2018 r. o numerze wskazanym wyżej, utrzymał w mocy decyzję PARP z [...] lutego 2017 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy potwierdził, że w niniejszym przypadku została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., bowiem doszło do wykorzystania przez Beneficjenta otrzymanego dofinansowania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p.
Jak wskazano, Strona otrzymała zaliczkę w kwocie wyższej, niż kwota wydatków, które wykazała do rozliczenia we wniosku o płatność. W związku z tym, zgodnie z § 13 ust. 6 umowy o dofinansowanie niewykorzystaną część zaliczki w wysokości 1 070 533,35 zł wraz z odsetkami Spółka była zobowiązana zwrócić. Beneficjent nie zwrócił ww. środków, co skutkowało naruszeniem § 13 ust. 6 umowy o dofinansowanie.
Jak ocenił Minister zaniechanie zwrotu przez Spółkę ww. środków doprowadziło również do naruszenia § 4 ust. 14 umowy. Skoro bowiem Beneficjent w dniu 31 grudnia 2015 r. złożył wniosek o płatność nr [...], w którym rozliczył tylko część otrzymanej zaliczki, zobowiązany był zgodnie z § 4 ust. 14 umowy w terminie do 10 stycznia następnego roku budżetowego zwrócić niewykorzystane środki zaliczki w zakresie środków pochodzących z dotacji celowej. Beneficjent jednakże tego nie uczynił i nie zwrócił tych środków.
Dodatkowo Minister podkreślił, że obowiązek odzyskiwania ww. środków wynika z rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1260/1999, dalej: "rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006", które w art. 2 pkt 7 definiuje m.in. pojęcie nieprawidłowości, rozumianej jako jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zatem stwierdzone w projekcie naruszenia wpisują się w powyższą definicję nieprawidłowości, co uzasadnia dochodzenie od Beneficjenta zwrotu wypłaconego dofinansowania w wysokości odpowiadającej nierozliczonej części zaliczki, tj. w kwocie 1 070 533,35 zł wraz z należnymi odsetkami.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, Minister wskazał, że dla powstania zobowiązania do zwrotu środków nie mają znaczenia wskazywane przez Beneficjenta okoliczności takie jak: stopień realizacji projektu, jego unikalność i rezultaty, stopień osiągnięcia założonych wskaźników, zatrudnienie w Spółce, liczba powstałych środków trwałych, liczba zgłoszonych i uzyskanych patentów czy inne okoliczności, jak np. aplikowanie o dofinansowanie w ramach innego działania POIG. Podobnie okoliczności związane z chorobą i pobytem Prezesa Zarządu Spółki w szpitalu w okresie od lutego do kwietnia 2015 r. nie stanowią zdarzeń, które uniemożliwiały Beneficjentowi dokonanie zwrotu tej części zaliczki, która nie została przez niego rozliczona we wniosku o płatność złożonym w dniu 31 grudnia 2015 r. czyli w okresie po chorobie. Organ odwoławczy dodał również, że w toku niniejszego postępowania nie jest zasadne rozpatrywanie sprawy w kontekście możliwości udzielenia Stronie ulgi w postaci umorzenia należności oraz analizowanie załączonych do odwołania dokumentów finansowych Spółki za 2016 r., bowiem kwestia ta nie mieści się w granicach niniejszego postępowania.
Pismem z 9 sierpnia 2018 r. Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub umorzenie postępowania organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania i wydanie decyzji zgodnej ze stanowiskiem Skarżącej. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie:
1. art. 105 K.p.a. w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieumorzenie postępowania, z uwagi na fakt jego przedawnienia;
2. art. 207 oraz 67 u.f.p. w zw. z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju poprzez naruszenie zasad zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów związanych z realizacją środków;
3. art. 8 i 107 § 3 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania strony do organu administracji i nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
4. art. 7, art. 31 § 3, art. 75, art. 77, art. 78 § 1 oraz art. 80 K.p.a. poprzez brak dostatecznie przeprowadzonego postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu skargi Strona wyjaśniła, że PARP wezwał Beneficjenta do zwrotu kwoty niewykorzystanej ze środków zaliczki, aczkolwiek Spółka dokonała zwrotu części środków w wysokości 179 800,70 zł, jednocześnie starając się o umorzenie w całości lub w części reszty płatności. Organ podszedł do sprawy arbitralnie powołując się na nieistotne uchybienia przy realizacji celów kluczowych takich jak stopień realizacji projektu, jego unikalność i rezultaty, stopień osiągnięcia założonych wskaźników itp. Faktycznie wszystkie te cele były realizowane, lecz z nieznacznymi odchyleniami.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu części pobranych przez Skarżącego na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 6 lipca 2010 r. środków na realizację projektu pn.: "Opracowanie koncepcji i wdrożenie do produkcji technologii wytwarzania materiałów termokurczliwych dla ciepłownictwa – [...] i [...]".
Sąd podziela ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ, uznaje je za prawidłowe i stanowiące uzasadnioną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organ zgromadził w sprawie pełny materiał dowodowy, dający podstawę do orzekania w sprawie. Ocena tego materiału została należycie przeprowadzona z uwzględnieniem logicznego i rzetelnego wnioskowania.
Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu przedawnienia Sąd stwierdza, że ustawą z 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 1475 ), która weszła w życie 2 września 2017 r., do ustawy o finansach publicznych dodano art. 66a, który wskazuje, że zobowiązanie do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od dnia:
w którym decyzja, o której mowa w art. 189 ust. 3b, albo decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9, stała się ostateczna, albo wypłaty salda końcowego, o którym mowa w:
- art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31.07.2006, str. 25, ze zm.) albo
- art. 86 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1, ze zm.), albo
- art. 141 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 320, ze zm.) - w zależności od tego, który z tych terminów nastąpi później."
Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania określonego decyzją nakazującą zwrot przedmiotowych środków, rozpoczął się w dniu kiedy decyzja Ministra z dnia [...] czerwca 2018 r. (doręczona w dniu 14 lipca 2018 r.) zobowiązująca do zwrotu przedmiotowej kwoty stała się ostateczna.
Wobec powyższego zarzut przedawnienia zobowiązania w niniejszej sprawie jest niezasadny.
Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi.
Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 ze zm.), dalej: "u.f.p.", wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 (środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – pkt 2 oraz środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi, inne niż wymienione w pkt 2 – pkt 3), są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Stosownie do treści art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 u.f.p., w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji przewidzianej w art. 207 ust. 9 u.f.p. – wydanej po bezskutecznym upływie terminu (zakreślonego w wezwaniu, w trybie określonym w ust. 8 tego przepisu) zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż procedurę, o której mowa w art. 184 u.f.p. stanowiły zapisy umowy o dofinansowanie przedmiotowego projektu, zawartej w dniu 6 lipca 2010 r.
Na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 ww. umowy, Skarżący zobowiązał się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 5 ust. 3 (tj. w pierwotnym brzmieniu - 31 grudnia 2012 r.), z należytą starannością, zgodnie z umową, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami.
Jak wynika z treści § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie, w brzmieniu nadanym aneksem nr [...], okres kwalifikowalności wydatków dla projektu rozpoczyna się w dniu 25 listopada 2009 i kończy się dla I Etapu Projektu w dniu 31 grudnia 2011, a dla II Etapu Projektu w dniu 31 grudnia 2015 r. Na podstawie § 6 ust. 10a i 10b umowy o dofinansowanie, Skarżący zobowiązał się do złożenia wniosku o płatność końcową, rozliczającego wydatki kwalifikujące się do objęcia wsparciem, w tym wydatki rozliczające zaliczkę, nie później niż do 31 grudnia 2015 r.
Przez okres kwalifikowalności wydatków rozumie się okres, w którym mogą być ponoszone wydatki kwalifikujące się do objęcia wsparciem i w którym realizowany jest zakres rzeczowy i finansowy projektu (§ 1 pkt 14 umowy o dofinansowanie).
Na realizację projektu Skarżący otrzymał dofinansowanie w formie zaliczki w łącznej wysokości 4.098.872,27 zł. W toku realizacji projektu Skarżący dokonał zwrotu środków w wysokości 179.800,70 zł (zwrot z dnia 4 stycznia 2013 r.) oraz w wysokości 103,02 zł (zwrot z dnia 5 stycznia 2015 r.).
Z akt sprawy wynika, że w dniu 31 grudnia 2015 r. Skarżący złożył w Regionalnej Instytucji Finansującej, wniosek o płatność pośrednią nr [...], w którym wykazał do rozliczenia wydatki poniesione w ramach projektu. Po ostatecznej weryfikacji wniosku o płatność zatwierdzono kwotę wydatków kwalifikowalnych w wysokości 3.028.338,92 zł, w tym na kwotę dofinansowania w wysokości 2.848.435,20 zł. Do rozliczenia zaliczki pozostała zatem kwota 1.070.533,35 zł. Skarżący nie zwrócił ww. środków.
W toku postępowania administracyjnego organ wykazał, że Skarżący otrzymał zaliczkę w kwocie wyższej niż kwota wydatków, które wykazał do rozliczenia we wniosku o płatność. Tych ustaleń Skarżący nie kwestionuje. Niewypełnienie przez Stronę postanowień umowy powoduje zatem konieczność odzyskania przez organ kwot podlegających zwrotowi.
Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 60 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006r., ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. U. UE. L. Nr 210, poz. 25 ze zm.), dalej: "rozporządzenie 1083/2006", instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi. Jak wynika z art. 70 tego rozporządzenia, państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań: a) zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 i że funkcjonują skutecznie; b) zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach.
Jak wynika z § 13 ust. 6 umowy, w przypadku, gdy z wniosku o płatność wynika, że część przekazanego dofinansowania nie została wydatkowana przez Beneficjenta, Beneficjent bez wezwania, wraz z wnioskiem o płatność końcową, zwraca na rachunki wskazane przez Instytucję udzielającą wsparcia niewykorzystaną kwotę dofinansowania wraz z odsetkami (...).
W razie niedokonania zwrotu kwoty, o której mowa w ust. 6, wraz z wnioskiem o płatność końcową bez wezwania lub nieprzedstawienia, pomimo wezwania, wyciągu z rachunku bankowego Beneficjenta, stosuje się art. 207 u.f.p. (§ 13 ust. 7 umowy).
Skarżący w toku postępowania podnosił, że głównym powodem nierozliczenia części zaliczki w terminie do 31 grudnia 2015 r. było opóźnienie powstałe w 2012 r. spowodowane m.in. wypłatą środków wykazanych w rozliczeniu I etapu projektu (złożonym w dniu 30 grudnia 2011 r.) w dniach 2-9 listopada 2012 r.
Sąd stwierdza, że takie uzasadnienie opóźnienia terminu realizacji projektu nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Z akt sprawy wynika, że umowa była wielokrotnie zmieniana (aneks nr 1 z dnia 16 sierpnia 2010 r., nr 2 z dnia 11 maja 2011 r., nr 3 z dnia 31 sierpnia 2011r., nr 4 z dnia 9 maja 2013 r. oraz nr 5 z dnia 11 lutego 2015 r.), w tym również w zakresie § 5 ust. 3 regulującym okres kwalifikowalności wydatków dla projektu.
Jak wynika z treści § 5 ust. 3 umowy o dofinansowanie w pierwotnym brzmieniu, okres kwalifikowalności wydatków dla projektu rozpoczyna się w dniu 1 maja 2010 r. i kończy się dla I Etapu Projektu w dniu 31 grudnia 2011, a dla II Etapu Projektu w dniu 31 grudnia 2012 r. Działając na wniosek Skarżącej PARP wyraził zgodę na podpisanie kolejnych pięciu aneksów do umowy, co m.in. przedłużyło czas trwania umowy i okres kwalifikowalności wydatków do dnia 31 grudnia 2015 r., tj. do czasu zakończenia Programu Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013. Realizacja programu, a tym samym okres kwalifikowalności wydatków, zostały zatem wydłużone o trzy lata w stosunku do pierwotnego brzmienia umowy.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości fakt, iż za kwalifikowalne mogły być uznane wyłącznie wydatki, poniesione i przedstawione do rozliczenia najpóźniej w terminie do dnia 31 grudnia 2015 r., co wynika z § 6 ust. 10a i 10b umowy. Strona złożyła wniosek o płatność końcową w dniu 31 grudnia 2015 r., tj. w ostatnim dniu dopuszczalnego terminu.
Sąd podziela stanowisko organu, iż na obowiązek zwrotu ww. kwoty nie mają wpływu wskazywane przez Skarżącego okoliczności, takie jak stopień realizacji projektu, jego unikalność i rezultaty, stopień osiągnięcia założonych wskaźników. Należy jeszcze raz podkreślić, że to Skarżący był zobowiązany do realizacji projektu i rozliczenia otrzymanych na ten cel środków w terminie zgodnie z postanowieniami umowy, tj. do 31 grudnia 2015 r. Terminu tego nie mogą zmienić ani współpraca z nierzetelnym wykonawcą, na co wskazuje Skarżący, ani nieobecność w pracy Prezesa Zarządu Spółki z przyczyn zdrowotnych.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, organy wydały prawidłowe rozstrzygnięcie, bowiem Skarżący, co nie jest w sprawie kwestionowane, nie rozliczył części pobranych transz zaliczkowych, czym naruszył § 4 ust. 14, § 6 ust. 10a i 10b umowy.
Wskazane wyżej nieprawidłowości doprowadziły do naruszenia przez Skarżącego postanowień umowy. Co istotne, realizując przedmiotowy projekt Skarżący korzystał z pieniędzy publicznych i w związku z tym był zobowiązany do przestrzegania określonych w umowie o dofinansowanie, warunków i procedur.
Ww. naruszenie wyczerpuje definicję nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006, oznaczające jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi sama ewentualność, czy też zagrożenie sfinansowaniem nieuzasadnionego wydatku nakłada na właściwe organy obowiązek podjęcia działań w celu poniesienia konsekwencji przez podmiot naruszający swoim działaniem procedury, których winien przestrzegać. Wydatkowanie środków z naruszeniem postanowień umowy o dofinansowanie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, powoduje nieuzasadniony wydatek dla budżetu Unii. Dla stwierdzenia nieprawidłowości nie jest zatem konieczne ustalenie powstania szkody. Wystarczające jest stwierdzenie, że naruszenie prawa wspólnotowego mogło spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. W niniejszej sprawie organy trafnie uznały, że do takiego przypadku doszło.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia w rozpoznawanej sprawie interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli, o którym mowa w art. 7 K.p.a., Sąd stwierdza, że zarzut ten nie znajduje uzasadnienia. Należy wskazać, że w przypadku stwierdzenia naruszenia procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków europejskich, w tym m.in. postanowień umowy o dofinansowanie projektu, organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej zwrot. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego.
Uzasadnienia nie znajdują również pozostałe zarzuty skargi bowiem w niniejszej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Dokonana przez Sąd w rozpatrywanej sprawie analiza akt administracyjnych oraz uzasadnienie zaskarżonych decyzji prowadzi do wniosku, że organy orzekające w niniejszej sprawie podjęły wszelkie niezbędne czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Rozstrzygnięcie organu stanowi wynik wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.).
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło