V SA/Wa 1527/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 20 października 2017 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia ... czerwca 2017 r. nr ... w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1527/17 i zwolnić stronę skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. R. Z. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że nie posiada jakiegokolwiek majątku oraz dochodów. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wskazał, że jego miesięczne wydatki wynoszą 1.000 zł. Do wniosku załączył kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego [...] z [...] grudnia 2016 r. o wpisaniu strony do rejestru dłużników niewypłacalnych wraz z zaświadczeniem z [...] grudnia 2016 r. o dokonaniu wpisu do ww. rejestru. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z [...] września 2017 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia dodatkowych dokumentów. Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów skarżący przedstawił zeznania podatkowe PIT-36 oraz informacje PIT/B za lata 2015-2016. W piśmie, które w imieniu skarżącego złożył jego pełnomocnik wskazano, że strona utrzymuje się wyłącznie z dorywczych prac sezonowych (np. na budowie) i nie posiada źródła stałego dochodu, mieszka w W., w mieszkaniu bratanka, gdzie nieodpłatnie zajmuje jeden pokój, nie korzysta z pomocy społecznej, nie posiada bliższej rodziny niż rodzeństwo i dzieci rodzeństwa i nie korzysta z ich pomocy, Skarżący nie jest zarejestrowanym bezrobotnym, nie korzysta z usług bankowych i według oświadczenia złożonego pełnomocnikowi nie posiada aktywnego konta bankowego. Miesięczne wydatki na utrzymanie są zróżnicowane w zależności od doraźnych wpływów i wynoszą średnio 500 zł miesięcznie. Adwokat prowadzi sprawy strony pro bono. Postanowieniem z dnia 20 października 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu ww. postanowienia referendarz podkreślił, iż wnioskodawca nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym wystąpiła w odniesieniu do jego osoby. W związku z brakiem udokumentowania wysokości uzyskiwanych dochodów oraz niewskazaniem konkretnych wydatków ponoszonych przez stronę, w ocenie referendarza, brak było możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi skarżący winien liczyć się w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Pismem z [...] listopada 2017 r. skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego. Podkreślił, iż zarzut referendarza dotyczący braku udokumentowania dochodów i wydatków skarżącego jest przejawem "zbytniego formalizmu i w oczywisty sposób abstrahuje od realiów życiowych". Wyjaśnił, że skarżący osiąga dochody w sposób nieregularny, dostępne mu prace mają charakter wyłącznie dorywczy i nie mają szans przekształcić się w jakąkolwiek stałą formułę. Zauważył, iż strona nie ma wpływu na powyższy fakt, bowiem uzależnione jest to np. od praktyki pracodawców działających na obszarze, w którym strona może być aktywna zawodowo. Dodał, iż z racji zamieszkiwania u rodziny skarżący nie ponosi stałych (wymuszających gromadzenie dokumentacji) wydatków. Jego jedynymi wydatkami są żywność i inne elementy osobiste oraz w miarę możliwości dokładanie się do kosztów mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a. Skarżący nie zgadza się z odmową przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że jest nią brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego a jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. W ocenie Sądu, sytuacja finansowa skarżącego, w odniesieniu do wysokości obciążeń z tytułu kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, uzasadniała zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, który na obecnym etapie jest jedynym kosztem sądowym, a przy tym takim, którego poniesienie warunkuje merytoryczne rozpoznanie skargi. Skarżący w sposób wystarczający wykazał bowiem, iż nie posiada obecnie środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Zgodne z jego oświadczeniem ponosi on jedynie niezbędne wydatki w kwocie ok. 500 zł (głównie na żywność), mieszka w udostępnionym mu nieodpłatnie pokoju w lokalu należącym do jego bratanka, natomiast utrzymuje się wyłącznie z prac dorywczych (np. na budowie). Powyższe oświadczenie, w zestawieniu z nadesłanymi do Sądu dokumentami, świadczą zaś niewątpliwie o trudnej sytuacji materialnej, w której obecnie znajduje się strona. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.