V SA/Wa 1529/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-27
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Jolanta Bożek, Barbara Mleczko - Jabłońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, biorąc pod uwagę sytuację materialną i rodzinną wnioskodawczyni oraz kwestię przedawnienia tych należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ZUS prawidłowo oceniły, iż sytuacja materialna i rodzinna skarżącej nie uzasadnia umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności ani sytuacji, która pociągałaby zbyt ciężkie skutki dla rodziny. Sąd uznał również, że zarzut przedawnienia jest bezzasadny, gdyż do należności za okres od 1999 r. zastosowanie mają przepisy wprowadzające 10-letni okres przedawnienia, który nie upłynął przed wejściem w życie nowelizacji.Stan faktyczny
Skarżąca G. K. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1999 r., powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną oraz zarzut przedawnienia. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na posiadanie przez skarżącą i jej męża majątku (mieszkanie, samochód) oraz dochody męża, które pozwalają na spłatę zadłużenia. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję o odmowie. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2008r. ze skargi G. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy -oddala skargę-
Przedmiotem skargi z [...] maja 2008r. wniesionej przez G. K. jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2008r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z [...] lutego 2008r. nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
G. K. pismem z [...] listopada 2007r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek. Wniosek ten skarżąca uzasadniła tym, że w okresie od [...] do [...] 1999r., prowadziła [...], który nie przynosił jej żadnych dochodów, a jedynym żywicielem rodziny był mąż, jednak i te dochody nie wystarczały na utrzymanie rodziny. Ponadto od tamtego czasu wnioskodawczyni jest zarejestrowana w [...] jako osoba poszukująca pracy.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z [...] lutego 2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił skarżącej umorzenia zaległych składek, odsetek i kosztów upomnienia. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność składek, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako usus). Zakład stwierdził, że zapłata zaległych składek nie spowoduje zbyt ciężkich skutków dla skarżącej i jej rodziny. Zakład wskazywał, że skarżąca posiada wraz z [...] mieszkanie o pow. [...] m- położone w miejscowości S. i nieruchomość stanowiącą ogródek przydomowy oraz [...] samochód [...] (o wartości szacunkowej ustalonej na ok. [...]. zł) z których można będzie zaspokoić należności Zakładu z tytułu zaległych składek.
Mąż wnioskodawczyni, pracuje w "P." sp. z o.o. z siedzibą w P. - B. W., na stanowisku [...], posiada umowę o pracę do [...] 2007r., uzyskując wynagrodzenie w kwocie ponad [...] brutto (na ich utrzymaniu nie pozostają inne osoby).
Od tej decyzji G. K. wniosła do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się na fakt, iż przedmiotowa zaległość powstała z chwilą uruchomienia konkurencyjnego punktu sprzedaży z rozszerzonym asortymentem. Według autorki odwołania, w okresie od [...] do [...] 1999r., zgodnie z art. 24 ust. 4 usus, okres ściągalności zaległości ZUS wynosił 5 lat od daty wymagalności, dopiero nowelą z 18 grudnia 2002r. nastąpiło przedłużenie terminu przedawnienia do lat 10, zatem obowiązuje ją 5-letni okres przedawnienia zaległości. Przyjęcie innej interpretacji, to jej zdaniem naruszenie konstytucyjnych praw, a także prawa do bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony praw słusznie nabytych.
Mając powyższe na uwadze G. K., wniosła o stwierdzenie przedawnienia zobowiązań i toczącej się sprawy, podkreśliła przy tym trudną sytuację materialną w jakiej znajdowała się jej rodzina w okresie od [...] do [...] 1999r.
Prezes ZUS po rozpoznaniu ww. wniosku decyzją z [...] marca 2008r. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z [...] lutego 2008r.
W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła całkowita nieściągalność zaległych składek w świetle przepisów art. 28 ust. 3 usus, wprawdzie działalność gospodarcza nie jest prowadzona i brak jest osób trzecich mogących odpowiadać za powstałe zadłużenie (w myśl art. 28 ust. 3 pkt 3), jednakże nie stwierdzono braku majątku, z którego można egzekwować należności (wnioskodawczyni jest współwłaścicielką [...] o powierzchni [...] ha - ogródek przydomowy).
Organ odwoławczy uznał, iż istnieje możliwość podjęcia egzekucji prowadzonej za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, nie można też przesądzić braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Prezes ZUS wskazał, iż zainteresowana pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z którego zarobków pokrywane są wszystkie koszty bieżącego utrzymania, a wysokość środków finansowych, którymi dysponuje [...] rodzina jest na tyle wysoka, że istnieje realna szansa spłaty długu wobec ZUS w systemie ratalnym, zwłaszcza gdy w [...] 2007r. została zakończona spłata kosztów wykupu [...]. Zdaniem organu odwoławczego, w związku z powyższym, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Organ II instancji podał, iż w toku prowadzonego postępowania, nie stwierdził przeciwwskazań zdrowotnych do podjęcia zatrudnienia przez odwołującą się, jak również konieczności sprawowania przez nią opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, przez co nie ma zastosowania przesłanka umorzenia zawarta w § 3 ust. 1 pkt w/w rozporządzenia.
Ponadto Prezes ZUS podniósł w treści uzasadnienia, iż okres przedawnienia wynoszący 10 lat, na który powoływała się G. K. nie został wprowadzony w 2003r., w wyniku nowelizacji art. 24 usus, zasada ta działała już w latach 90-tych, zarówno na mocy przepisów ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, obowiązującej do 31 grudnia 1998r., jak też z poprzedzającego nowelizację brzmienia art. 24 usus. Należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna, jednakże bieg przedawnienia przerywała każda podjęta czynność zmierzająca do ściągnięcia należności (np. wdrożenie przymusowego dochodzenia należności), jeśli o tej czynności został zawiadomiony dłużnik.
Organ II instancji wskazał, iż działania te wydłużały automatycznie okres przedawnienia do 10 lat, a wprowadzona od 1 stycznia 2003r., zmiana wskazuje natomiast wyraźnie 10-letni okres przedawnienia należności. Nie dotyczy ona należności, które wygasły przed 1 stycznia 2003r.,a dotyczy tych, które nie uległy przedawnieniu do 31 grudnia 2002r.
Organ odwoławczy podkreślił, iż należności te są nadal wymagalne, co wynika z faktu, iż przedawnienie należności jest oceniane według stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia.
Na powyższą decyzję G. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła o uchylenie decyzji i stwierdzenie przedawnienia zobowiązań z tytułu należnych składek od [...] do [...] 1999r.
Zdaniem składającej skargę, okres przedawnienia należności z tytułu składek wynosi w przedmiotowej sprawie 5 lat, interpretacja przyjęta przez ZUS, jej zdaniem narusza zasady demokratycznego państwa. Skarżąca na poparcie swoich argumentów podpiera się orzecznictwem sądów powszechnych i Trybunału Konstytucyjnego.
G. K. zarzuciła organowi, że nie wziął pod uwagę trudnej sytuacji materialnej i społecznej w której się znalazła tj. braku pracy, niekiedy dachu nad głową. Skarżąca wskazuje ponadto na stany depresyjne, które nie pozwalają jej na podjęcie pracy zarobkowej.
W dalszej części uzasadnienia skargi G. K. podniosła zarzut, iż ZUS usiłuje ściągać zaległości składkowe po [...] latach, gdy odsetki przewyższają kwotę zaległości, powołując się przy tym na zasady sprawiedliwości społecznej.
W ocenie skarżącej powyższa argumentacja świadczy o zasadności wniesionej przez nią skargi i pozwala na wznowienie postępowania oraz na zakończenie niniejszej sprawy zgodnie z prawem.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podniesienia wymaga, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: ppsa, sprowadzają się do kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.
Badając w powyższym świetle zaskarżoną decyzję, tj. oceniając orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami procesowymi, a także z normami prawa materialnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które dawałyby podstawę do jej uchylenia zgodnie z żądaniem skargi.
Przed przejściem do oceny zarzutów strony przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 tego artykułu jednoznacznie określa, iż należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a, który otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia jednakże wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W przypadku tym należności, ale wyłącznie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Niezależnie jednak, czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca, używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz ZUS, który może - ale nie musi - je umorzyć.
Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 usus lub w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako rozporządzenie) - tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Wytyczne, którymi powinien się kierować organ podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje powyższe rozporządzenie, którego § 3 stanowi, że zaległe składki mogą być umorzone, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych lub, że ze względu na poniesione w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia straty materialnej opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności. Przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności jest trzecią przesłanką wymienioną w przytoczonym rozporządzeniu. Pojęcia użyte w powołanym przepisie są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy.
Ocena ta musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej Kpa) uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne, a zwłaszcza przy decyzjach negatywnych. W takich sytuacjach uzasadnienie powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości. Organ powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres jej zastosowania. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia bowiem jej właściwą kontrolę ze strony sądu.
Pogląd taki wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie, tak na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej (por. wyżej przytoczony wyrok z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01) jak i na gruncie Kpa. I tak w wyroku z dnia 7 stycznia 2003 roku w/s I SA 1320/01 (LEX nr 137809) NSA podkreślił, iż zgodnie z przepisem art. 107 § 3 Kpa organ administracji jest obowiązany podać w uzasadnieniu faktycznym decyzji m.in. dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Dopełnienie tego obowiązku nabiera szczególnej wagi wówczas, gdy organ administracji działa w granicach uznania administracyjnego. Ze względu na możliwy do podniesienia zarzut niewłaściwego korzystania z uznania administracyjnego, obowiązki w zakresie uzasadnienia decyzji są większe wobec organu orzekającego w ramach uznania administracyjnego aniżeli w przypadku orzekania w ramach ustawowego związania.
Pamiętać także należy, iż w przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola jego decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności. Nie zwalnia to jednak Sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Mimo iż pogląd ten został wyrażony przez Sąd Najwyższy na gruncie prawa podatkowego (por. wyrok z 8 listopada 1996 roku w/s III RN 24/96), to zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie pozostaje on aktualny także w odniesieniu do problematyki umarzania składek na ZUS na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 roku w/s III SA 3118/01 (POP 2004/4/77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi tak w ustawie, jak i rozporządzeniu.
Oceniając sprawę pod tym kątem wskazać należy, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił niezbędny dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej materiał dowodowy. Zdaniem Sądu organ w sposób uzasadniony przyjął, że sytuacja materialna skarżącej oraz jej rodziny ([...]) nie przemawia za całkowitym umorzeniem należności. Analiza zebranego materiału nie wskazuje również by rodzina skarżącej znajdowała się w stanie ubóstwa, czy też innymi słowy rzecz ujmując znajdowała się w sytuacji, w której pomimo ograniczenia wydatków nie będących koniecznymi dla utrzymania nie posiada środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
G. K. wraz z [...] posiadają na zasadzie współwłasności [...], mieszkanie o powierzchni [...] m- położone w miejscowości S. oraz nieruchomość stanowiącą ogródek przydomowy. Mąż A. K. jest [...], jego zarobki to ok. [...] zł. brutto - zgodnie z treścią protokołu rozprawy z 27 października 2008r. Skarżąca i jej mąż prowadzą jedynie [...] gospodarstwo domowe, gdyż dorosłe dzieci pozostają już na swoim utrzymaniu, co stwierdził organ rentowy.
Zatem organ słusznie przyjął, iż powyższe okoliczności nie pozwalają uznać, że spłata należności może zagrozić bytowi skarżącej i jej rodziny, tym bardziej, że ustawowe regulacje egzekucji administracyjnej zakładają ograniczenia w prowadzeniu egzekucji w stosunku do należności otrzymywanych przez stronę i przewidują daleko posuniętą ochronę dłużnika.
Sąd podziela twierdzenie organu II instancji, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające umorzenie długu ze względu na szczególną sytuację mimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności. Podkreślenia wymaga fakt, iż skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia oraz że nie udokumentował okoliczności uzasadniających umorzenie należności ze względu na chorobę swoją lub najbliższego członka rodziny, a co za tym konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Zdaniem Sądu za bezzasadny należy uznać również zarzut skarżącej dotyczący przedawnienia składek.
Z dniem 1 stycznia 2003r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz.2074). Na podstawie art. 1 pkt 9 tejże ustawy przepis art. 24 ust.4 usus, otrzymał nowe brzmienie zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przedawniają się po upływie 10 lat. Termin ten rozpoczyna bieg od dnia, w którym należności stały się wymagalne.
Zgodnie z orzecznictwem, zmiana art. 24 ust. 4 usus, ustanawiająca dziesięcioletni okres przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne nie ma zastosowania do należności przedawnionych przed tym dniem (zob. wyrok SN I UK 232/04 z 5 kwietnia 2005r. OSNP 2006/1-2/26). W stosunku do tych należności zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed tą datą, czyli zgodnie z pierwotnym brzmieniem przepisu art. 24 ust. 4 usus., zgodnie z którym należności uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu terminu przedawnienia ( w związku z odroczeniem terminu opłacenia należności, rozłożenia na raty, podjęciem innej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik), po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
W niniejszej sprawie przedmiotem odmowy umorzenia są składki za okres od [...] do [...] 1999r. A zatem do tych należności mają zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2003r. ustalające 10 letni okres przedawnienia, ponieważ względem tych należności termin przedawnienia nie upłynął przed 1 stycznia 2003, tj. datą wejścia w życie cyt. powyżej ustawy z 18 grudnia 2002r.
Jeżeli zdaniem skarżącej nastąpiło przedawnienie należności z tytułu nieopłaconych składek, to zarzut przedawnienia może być zgłoszony wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym. Przedawnione zobowiązanie przestaje istnieć, nie może być egzekwowane i z tego samego powodu nie staje się przedmiotem postępowania o jego umorzenie. O tym, czy upłynął okres przedawnienia zaległych składek i na podstawie jakiego stanu prawnego, będzie mógł orzec sąd administracyjny przy skorzystaniu ze sprawowanej kontroli działalności administracji publicznej obejmującej także orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ppsa). Te kwestie nie budzą wątpliwości w orzecznictwie sądowym (np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 517/2004 - ONSAiWSA 2006/6/169 i wyrok NSA z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt II FSK 1480/2005 - ONSAiWSA 2007/6/1/129).
Ponadto należy stwierdzić, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania a tylko takie uchybienia stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, są podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Na marginesie już tylko wskazać należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku w/s III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Aczkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło