V SA/Wa 1530/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska - Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników; skargę oddala. Przedmiotem skargi z 12 maja 2008 r. wniesionej przez K. F. jest decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 16.01.2008r. do Placówki Terenowej KRUS w C. wpłynął wniosek K. F. w sprawie umorzenia pozostałej części zadłużenia. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Prezes KRUS na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, odmówił umorzenia zaległości za okres [...] w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż zgodnie z art. 41 a ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem rolnika, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno - rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Organ I instancji stwierdził, że w przypadku wnioskodawczyni po przeanalizowaniu akt sprawy nie znaleziono podstaw do umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Prezes wskazał, że z akt sprawy wynika, że w latach [...] zainteresowana była wraz z mężem J. F. współwłaścicielką gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości M., o powierzchni [...] ha fiz., co stanowiło [...] ha przeliczeniowego. Z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni podlegała ustawowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Do ubezpieczenia zgłoszeni zostali również domownicy: K. F. w latach [...]; M. F. w latach [...]; K. F. w latach [...] oraz D. R. w latach [...]. Organ I instancji wskazał, że zainteresowana warunki do podlegania ubezpieczeniu przestała spełniać dopiero po postanowieniu Sądu z dnia [...].04.1990r. sygn, akt [...] o podziale majątku, w wyniku którego wnioskodawczyni stała się właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni poniżej 1 ha. Dalej organ podkreślił, że z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy wynikał obowiązek opłacania składek na to ubezpieczenie za wszystkie zgłoszone do ubezpieczenia osoby, z którego wnioskodawczyni się nie wywiązywała. W związku z powyższym na koncie powstało zadłużenie, które wzrastało o odsetki za zwłokę. O istniejącym na koncie zadłużeniu zainteresowana była wielokrotnie informowana. Organ wskazał, że fakt wyłączenia z ubezpieczenia nie oznacza jednak zaprzestania przez Kasę dochodzenia figurującego na koncie zadłużenia. Następnie organ I instancji podkreślił, że K. F. wielokrotnie ubiegała się o zastosowanie ulg w spłacie należności. Dwa zawarte na jej wniosek układy ratalne (w [...]r. i w [...]r.), zostały zerwane z uwagi na brak wpłat wyznaczonych rat miesięcznych. Podkreślił również, że podania zainteresowanej o umorzenie należności były rozpatrywane negatywnie, z uwagi na brak wystarczających podstaw do zastosowania tego rodzaju ulgi. Prezes KRUS wskazał, że obecnie wnioskodawczyni korzysta z ulgi w formie układu ratalnego zawartego w dniu [...].03.2008 r., w którym warunki spłaty zostały dostosowane do jej możliwości płatniczych. Ulga w formie układu ratalnego jest korzystną formą spłaty zaległości, ponieważ powoduje wstrzymanie biegu odsetek za zwlokę przez cały okres trwania układu. Odsetki są naliczane na dzień złożenia podania o zastosowanie ulgi. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że wniosek o umorzenie złożony w dniu 18.01.2008r. zainteresowana uzasadnia trudną sytuacją finansową. Prezes Kasy podkreślił, że K. F. otrzymuje obecnie świadczenie emerytalne, które jest pomniejszane przez potrącenia na poczet zaległych składek na ubezpieczenie. Organ stwierdził, że w aktualnym piśmie zainteresowana nie ujawniła nowych okoliczności, nieznanych wcześniej, które mogły być decydujące w sprawie i przesądzić o innym niż dotychczas jej załatwieniu. Prezes Kasy zauważył, że mimo posiadanych zadłużeń, na podstawie okresów podlegania u.s.r., KRUS decyzją z dnia [...].01.2003r., [...], przyznał wnioskodawczyni prawo do wcześniejszej emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników, z którego na poczet zadłużeń objętych układem ratalnym, zgodnie z art.50 u.s.r. potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że kwotę odsetek naliczonych przy układzie ratalnym określały obowiązujące przepisy prawa, tj. obwieszczenia Ministra Finansów o obowiązującej wysokości stawki odsetek za zwłokę od należności podatkowych. Wysokość zadłużenia z tytułu odsetek została ustalona na dzień złożenia podania przez zainteresowaną o układ ratalny, tj. na 10.03.2003r. i nie zmienia się przez cały okres obowiązywania ulgi. 2 kwietnia 2008 r. K. F. złożyła do Prezesa KRUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezes KRUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji organ II instancji przedstawił argumenty identyczne jak w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2008 r. W skardze z 12 maja 2008 r. K. F. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 107 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec treści wniosku skarżącej (który jest 5 z kolei wnioskiem strony o umorzenie zadłużenia wobec KRUS), wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w którym ustawodawca przewidział m.in. instytucję umarzania należności z tytułu składek. Zgodnie z treścią wymienionego przepisu, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Przywołane w cyt. art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników kryterium "ważnego interesu zainteresowanego", przy zaistnieniu którego organ "może" uwzględnić wniosek umorzeniowy, wskazuje, iż decyzja Prezesa KRUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia. Orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie tego kryterium, a także możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń. Zaznaczyć jednak trzeba, iż wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności tych podnoszonych przez stronę (por. wyrok NSA z 2.02.1996 r., sygn. akt II SA 2875/95, Wokanda 1996, nr 6, s.36). Skarżąca w toku całego postępowania administracyjnego, tj. tak w pierwotnym wniosku jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądanie swoje w zakresie umorzenia zaległości uzasadniała problemami finansowymi. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności i dokonał ich oceny, co znalazło zaś swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy. Organ słusznie uznał, że ulga w spłacie zadłużenia w ratach z jakiej obecnie korzysta skarżąca jest to najbardziej korzystna ulga, bowiem bieg odsetek za zwłokę został wstrzymany na dzień złożenia wniosku o układ ratalny i nie ulegnie zmianie przez cały okres spłaty zadłużenia. Zdaniem Sądu organ słusznie wskazał, że w toku postępowania administracyjnego zainteresowana nie ujawniła nowych okoliczności, nieznanych wcześniej, które mogły być decydujące w sprawie i przesądzić o innym niż dotychczas jej załatwieniu. Zwrócić należy uwagę na to, że mimo posiadanych zadłużeń, na podstawie okresów podlegania u.s.r., KRUS decyzją z dnia [...].01.2003r., [...], przyznał wnioskodawczyni prawo do wcześniejszej emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników, z którego na poczet zadłużeń objętych układem ratalnym, zgodnie z art.50 u.s.r. potrącana jest kwota [...] zł miesięcznie. Dodatkowo, zaznaczyć należy, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazując raz jeszcze na uznaniowy charakter decyzji wydawanej w trybie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz fakt, iż Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik postępowania, stwierdził, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.