V SA/Wa 1530/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia ... kwietnia 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne rolników postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym W dniu 10 grudnia 2008 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż posiada ... zł emerytury z KRUS, głoduje i nie ma za co się leczyć. Posiada dom o pow. ... m- oraz nieruchomość rolną - ... ha. Nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2008 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania oraz nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W piśmie z dnia 30 grudnia 2008 r. skarżąca oświadczyła, iż nie zamierza składać dodatkowego oświadczenia. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi K. F. jest decyzja wydana przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, zatem skarżąca jest z mocy ustawy zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, co oznacza że koszty te obciążają budżet państwa, a jej wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. W związku z tym, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera normy, która pozwalałaby umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sytuacji zwolnienia z mocy ustawy z obowiązku ich ponoszenia, postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Spełnienie tej przesłanki obliguje do przyznania prawa pomocy w stosownym zakresie. Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna zatem we wniosku zawrzeć oświadczenie zawierające prawdziwe i dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W przeciwnym razie sąd, zgodnie z art. 255 cytowanej ustawy, wezwie ją do złożenia dodatkowego oświadczenia, na podstawie którego będzie mógł dokonać oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy. Oświadczenie ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest nieodzowną przesłanką, po weryfikacji zawartych w nim danych, przyznania prawa pomocy. W sprawie skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiła w sposób wystarczający swojej sytuacji majątkowej, a na wezwanie do podania dodatkowych informacji m.in. poprzez wskazanie gdzie zamieszkuje i na podstawie jakiego tytułu prawnego, czy pozostaje z kimś we wspólnym gospodarstwie domowym, ile wydaje na utrzymanie, jak kształtuje się wysokość jej dochodów wskazała, iż nie zamierza udzielić odpowiedzi na zadane pytania oraz nadesłać żądanych dokumentów. W tej sytuacji nie można było ustalić jak w rzeczywistości wygląda sytuacja materialna skarżącej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.