V SA/Wa 1543/08

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... marca 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych p o s t a n a w i a: -odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia adwokata; W skardze na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych E. L. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie profesjonalnego pełnomocnika. W dniu 1 lipca 2008 r. uzupełniła brak formalny wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF i oświadczyła, iż wnosi o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu oświadczyła, iż nie stać jej na adwokata, a sama nie umie się obronić. Nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Utrzymuje się z pensji w wysokości ... zł brutto. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2008 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 1 września 2008 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca oświadczyła, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, lokat ani innego majątku ruchomego. Zamieszkuje lokal stanowiący własność spółdzielni hutniczo-górniczej na zasadzie umowy najmu. Ponadto skarżąca przedstawiła zestawienie wydatków miesięcznych w łącznej wysokości ... zł (bilet miesięczny -... zł, energia elektryczna -... zł, gaz -... zł, rata za odkurzacz-..., rata za drzwi wejściowe- ... zł, opłata za tel. domowy – ... zł, czynsz za mieszkanie -... zł, lekarstwa – ... zł, środki czystości i higieniczne – ... zł, ubranie – ...zł, wyżywienie ... zł, rata za studia czesne- ... zł). W dniu 3 września 2008 r. skarżąca nadesłała zaświadczenie o pobieraniu nauki w Wyższej Szkole Zarządzania oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w .... Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Analiza podanych przez skarżącą okoliczności oraz dokumentów finansowych dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku, gdyż skarżąca nie wykazała braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Na wstępie zauważyć należy, iż z nadesłanych dokumentów wynika, iż miesięczne dochody skarżącej są wysokie i wynoszą około ... zł netto, a nie ... zł brutto, jak skarżąca wskazała w formularzu PPF. Z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego za okres od kwietnia do czerwca 2008 r. wynika bowiem, iż skarżąca uzyskała również środki finansowe z tytułu umów zlecenia, których w oświadczeniu nie wykazała. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Niezbędne wydatki skarżącej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych wynoszą według oświadczenia około ... zł, na co składają się czynsz za mieszkanie, bilet miesięczny, opłaty za media, zakup lekarstw, ubrań, środków czystości i wyżywienia. Nie można natomiast uznać za niezbędne koszty utrzymania wydatków na telewizje kablową, telefon stacjonarny (każdy rachunek ponad ... zł), zakup odkurzacza i drzwi wejściowych, jak również opłat za studia. Ponadto zauważyć należy, iż w dniu ... czerwca 2008 r. skarżąca uzyskała pożyczkę z PKZP w wysokości ... zł. Zatem wskazana wysokość dochodu przy wskazanych kosztach utrzymania nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie uzasadnia go również fakt, iż dalsze zatrudnienie skarżącej nie jest pewne. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącej jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby. Wskazane powyżej okoliczności świadczą natomiast o tym, iż skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję i będzie w stanie pokryć koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.