V SA/Wa 1550/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia... kwietnia 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; oddala skargę Przedmiotem skargi z dnia 24 maja 2012 r. ( data nadania ) wniesionej przez M. J., dalej "skarżący" jest rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2012 r. znak (...) w sprawie odmowy umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. W uzasadnieniu decyzji o gan odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej Prezes ARiMR) odmówił M. J. umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, ustalonej w odrębnym postępowaniu (decyzją Prezesa ARiMR Nr (...) z dnia (...) lutego 2008 r.). Organ I instancji podał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia ( Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52 ze zm.). Wobec tego, że zadłużenie strony ustalone decyzją Prezesa ARiMR z dnia 18 lutego 2008r. wynosiło 1 748,83 zł., a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, organ I instancji uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. Stwierdził również, iż strona posiada stałe źródło utrzymania, bowiem pobiera emeryturę w wysokości 758,10 zł. Ponadto żona strony - Jadwiga Jąkalska otrzymuje rentę w wysokości 763,38 zł. Mając na uwadze powyższe organ I instancji stwierdził, iż strona posiada środki finansowe mogące być przedmiotem egzekucji komorniczej, w związku z czym nie zaszła określona w 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia przesłanka umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W odwołaniu M. J. wniósł o umorzenie należności. Wskazał, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej. Ponadto podniósł, argumenty dotyczące odrębnego postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Uznając bezzasadność odwołania organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji. Wskazał jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia 18 lutego 2008 r. kwota nienależnie pobranych płatności przyznanych stronie wyniosła 1 748,83 zł. Kwota ta przekroczyła zatem równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 31 stycznia 2012 r. wynosił 3,6244 zł. Przedmiotowa należność mogłaby być zatem umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 362,44 zł. Podniósł także, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika jednak, że strona posiada stałe źródło utrzymania - otrzymuje rentę w wysokości 758,10 zł. Ponadto żona strony otrzymuje rentę w kwocie 763,38 zł., co oznacza, że wnioskodawca może dysponować środkami finansowymi, które podlegałyby zajęciu przez organ egzekucyjny. Poza tym ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nadto, fakt znajdowania się Strony w trudnej sytuacji materialnej, nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Zarówno agencja płatnicza, jak również Instytucja Zarządzająca- Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zobligowane są do ochrony interesów budżetu wspólnotowego, zapobiegania i należytego traktowania każdej nieprawidłowości popełnionej przez beneficjenta pomocy. Przepis art. 5 a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFFROW ( Dz.Urz. UE L 171 z 23.06.2006r. str. 90 ze zm.) wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy. Z analizy powyższego wynika, iż państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W związku z powyższym, organ I instancji zastosował prawidłowo przepisy § 4 ust. 1 oraz § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. i odmówił Stronie umorzenia należności. Odnosząc się do zarzutów Strony dotyczących przekazania gospodarstwa synowi stwierdzono, że dotyczą one odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji Nr (...) z dnia (...) lutego 2008 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW. W decyzji tej strona została poinformowana o przyczynach ustalenia tej należności oraz możliwości zwrócenia się w odpowiednim terminie do Prezesa ARiMR o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona skorzystała z tego uprawnienia, jednakże uchybiła terminowi do złożenia powyższego wniosku, w związku z tym decyzja Prezesa ARiMR Nr (...) z dnia (...) lutego 2008 r. stała się ostateczna. Organ odwoławczy poinformował również o tym, że w chwili obecnej strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. Decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. stwierdzając, że uważa ją za niesłuszną i bardzo krzywdzącą. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie całej należności z odsetkami. Podniósł argumenty dotyczące trudnej sytuacji materialnej – wraz z żoną uzyskują niewielkie dochody z rent, chorują, a mają na utrzymaniu jeszcze syna uczęszczającego do szkoły średniej. Skarżący zarzucił naruszenie przez polskiego ustawodawcę art. 32 Konstytucji RP, gdyż w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. Nr 73, poz. 1747 ze zm.) "oraz jego późniejsze zmiany w różny sposób traktują obywatela". Ponadto skarżący ponownie podniósł argumenty dotyczące odrębnego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. W ocenie sądu skarga nie tylko nie formułuje żadnych zarzutów pod adresem kwestionowanej decyzji ale i nie wskazuje żadnych okoliczności które poddawałyby w wątpliwość trafności podjętego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również z urzędu jakichkolwiek nieprawidłowości zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga że przedmiotem sprawy niniejszej jest kwestia umorzenia należności określonej inną decyzją ( z dnia 18 lutego 2008 r.) wydaną w odrębnym postępowaniu, które zostało ostatecznie zakończone. Oznacza to iż w sprawie niniejszej skarżący nie może kwestionować poprawności w/w decyzji ani też odwoływać się do okoliczności które były podstawą jej wydania. Zatem postępowanie w sprawie niniejszej sprowadza się nie do kontroli poprawności określenia należności obciążających skarżącego ale do kontroli zasadności odmowy umorzenia tej należności. Ta ostatnia kwestia regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. nr 258 z 2010 r. poz. 1747) dalej: rozporządzenie. Paragraf 4 tegoż rozporządzenia wskazuje na jedyny przypadek którego zaistnienie skutkuje koniecznością umorzenia z urzędu m. in. takich należności jak ta która obciążą skarżącego. Chodzi mianowicie o taką należność która nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia ( Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52 ze zm.). W przedmiotowej sprawie niesporne było to, że kwota nienależnie pobranej przez skarżącego płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia 18 lutego 2008 r. wynosiła 1748,83 zł a więc wielokrotnie przewyższała kwotę 100 euro. Z tego też powodu organy obu instancji zasadnie podniosły iż w/w przepis nie mógł być zastosowany. Przywołane wyżej rozporządzenie przewidywało również przypadki fakultatywnego umarzania całości lub części należności wypłaconych beneficjentom. Otóż chodziło tu o przypadki całkowitej ich nieściągalności pod warunkiem wszakże, występowania jednej z przesłanej wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-6 rozporządzenia, a mianowicie: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego, 2) dłużnik będący osobą fizyczna zmarł nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w dniu poprzedzającym umorzenie (...), 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji ją należności, 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Z oczywistych względów w sprawie niniejszej oceny wymagało jedynie to czy spełniona została przesłanka wymieniona w pkt 5 wyżej cytowanego paragrafu 3. Zdaniem sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala na przyjęcie, że ocena taka została dokonana a organ odwoławczy w sposób przekonujący ją uzasadnił. Wskazał bowiem, że skarżący ma stały dochód ( z tytułu renty oraz renty małżonki), który przynajmniej częściowo może zostać zajęty przez organ egzekucyjny. Wyjaśniono skarżącemu także i to że jego obiektywnie trudna sytuacja materialna nie stanowi samoistnej przesłanki skutkującej możliwością umorzenia całości lub części obciążającej go należności. W ocenie sądu z argumentacją przedstawioną przez organ w tej materii także należy się zgodzić. Niezależnie od tego przypomnieć trzeba, że § 3 ust. 1 rozporządzenia oparty jest na konstrukcji uznania administracyjnego ("Prezes ARiMR i Prezes ARR mogą z urzędu umarzać...") co oznacza pewną swobodę w podejmowaniu rozstrzygnięć w omawianym przedmiocie. Negatywna ocena takich rozstrzygnięć musiałaby wiązać się z brakiem ich uzasadnienia, bądź też z takimi uzasadnieniami, które z żaden sposób nie przystawałyby do realiów konkretnej sprawy. Z sytuacją o której mowa nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej. Nie można również uznać za zasadną argumentacji dotyczącej naruszenia art. 32 Konstytucji w związku z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, gdyż rozporządzenie to nie było podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, ani jego zastosowanie nie było w ogóle rozważane w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżący powinien natomiast rozważyć (sugerowaną również przez organ odwoławczy) możliwość jaką przewiduje § 7 rozporządzenia. Otóż przepis ten umożliwia wystąpienie z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenia jej w całości lub w części na raty z uwagi na możliwości płatnicze dłużnika. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.