V SA/Wa 1554/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez M. K. (dalej: Skarżący lub Wnioskodawca) jest informacja zawarta w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Zaskarżona informacja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z 9 listopada 2012 r. Skarżący zwrócił się do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR lub Agencja) o dofinansowanie realizacji projektu w Lokalnej Grupie Działania "[...]". Do wniosku dołączył m.in. poświadczenie zameldowania na pobyt czasowy pod adresem: [...] od 14 maja 2009 r. do 15 maja 2014 r. W trakcie weryfikacji wniosku Agencja stwierdziła jego braki, w związku z czym pismem z 12 lutego 2013 r. zwróciła się do Skarżącego o ich uzupełnienie. Pismo to zostało odebrane 18 lutego 2013 r. przez pracownika Skarżącego – A. J. Dnia 11 marca 2013 r do ARiMR wpłynęły dokumenty uzupełniające część braków wniosku. Do pisma dołączono pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego A. K., upoważniające ją do prowadzenia spraw związanych z wnioskiem o przyznanie pomocy oraz reprezentowania Skarżącego w toku kontroli na miejscu realizacji projektu. W związku z tym kolejna korespondencja kierowana była na adres ustanowionego pełnomocnika oraz do wiadomości Skarżącego. Dnia 17 maja 2013 r. wysłano do Wnioskodawcy drugie pismo o uzupełnienie braków. W odpowiedzi wpłynęła do ARiMR prośba o wydłużenie terminu na złożenie uzupełnień o 30 dni, na co wyrażono zgodę. Termin na dokonanie przedmiotowych czynności wydłużono do 14 lipca 2013 r. Dnia 10 lipca 2013 r. wpłynęła kolejna prośba o wydłużenie terminu na złożenie uzupełnień. W wyniku analizy dodatkowo złożonych wyjaśnień, 29 lipca 2013 r. wyrażono zgodę na wydłużenie terminu na złożenie uzupełnień do 14 grudnia 2013 r. W dniu 22 listopada 2013 r. Skarżący złożył dokumentację stanowiącą uzupełnienie do drugiego pisma o uzupełnienie braków wniosku. Z uwagi na to, że w trakcie weryfikacji złożonych w ramach uzupełnień dokumentów pojawiły się wątpliwości, co do tego, jaki jest faktyczny adres zamieszkania Skarżącego, powstała konieczność wysłania kolejnego (trzeciego) pisma o uzupełnienie, które zostało odebrane 16 stycznia 2014 r. Wezwano Wnioskodawcę do dostarczenia dodatkowych dokumentów - np.: rachunków czy korespondencji z urzędów i instytucji zawierających adres, podkreślając, iż dokumenty te powinny dotyczyć bezpośrednio osoby Wnioskodawcy a nie prowadzonej działalności gospodarczej i potwierdzać, że wskazany we wniosku adres zamieszkania: [...] jest faktycznym miejscem zamieszkania Wnioskodawcy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący złożył stosowne dokumenty pismem z 10 lutego 2014 r. Zaskarżonym pismem z [...] marca 2014 r. Agencja odmówiła Skarżącemu przyznania pomocy w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Organ uznał, że Skarżący nie spełnienia warunku zamieszkania określonego w § 4 pkt 1 lit. f Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2008 r. nr 139, poz. 883, ze zm.) w zw. § 34 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1163, ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r. o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy: wiejskiej, lub miejsko - wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. W wyniku analizy dostarczonej dokumentacji ARiMR stwierdził, że w trakcie weryfikacji wniosku trwającej od 9 listopada 2012 r., Wnioskodawca dostarczył jedynie 1 fakturę VAT za energię elektryczną z 28 lutego 2013 r. i dodatkowo dołączył dokumentację związaną z: prowadzeniem działalności gospodarczej, m.in. ubieganiem się o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy bramie wjazdowej należącej do zespołu dworskiego, uzyskaniem stanowiska Starostwa Powiatowego w sprawie oddziaływania na środowisko inwestycji polegającej m.in.: na (...) zmianie sposobu użytkowania budynku na cele użytkowe związane z usługami turystycznymi - pensjonat, restaurację, gabinet odnowy biologicznej, salę konferencyjną (...) oraz dokumentację z Gminy S. związaną z zakupem i montażem kolektorów słonecznych. Faktura za prąd wystawiona była na adres [...]- jednak jak zaznaczyła ARiMR adres [...] (zgodnie z wyjaśnieniami Wnioskodawcy) obejmuje cały kompleks, na który składają się: Dwór, Pensjonat Folwark [...], Brama, Dwojak, 2 budynki gospodarcze, garaże, stodoła (część budynków wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej). Dostarczone dokumenty dotyczyły zdaniem Agencji głównie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej a nie miejsca zamieszkania Skarżącego. Organ wskazał, że w trakcie weryfikacji wniosku dostarczono zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym jako adres Skarżącego wskazano: [...] W. ul. [...]. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż miejscem zamieszkania Wnioskodawcy jest ul. [...]. Dodatkowo także w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli jako adres zamieszkania Skarżący zadeklarował W. ARiMR podkreślił, iż w ciągu weryfikacji wniosku, żadne z pism, które wysłano do wiadomości Skarżącego na zadeklarowany we wniosku adres zamieszkania tj. [...], nie zostało odebrane przez niego osobiście. Cała korespondencja w toku procedowania wysyłana była z S. i podpisywana przez pełnomocnika Skarżącego z wyjątkiem 1 listu nadanego z W. i podpisanego przez Wnioskodawcę. ARiMR wskazał ponadto, że w zaświadczeniu z ZUS widnieje informacja, iż Wnioskodawca jest pracownikiem firmy H. Sp. z o.o., mającej siedzibę w W. Wnioskodawca wyjaśniając tę okoliczność stwierdził, że świadczone przez siebie usługi doradcze wykonuje "na odległość". Twierdzenie to, zdaniem ARIMR nie ma jednak potwierdzenia w zgromadzonej w trakcie weryfikacji wniosku dokumentacji. Z uwagi na to, że Skarżący od 14 maja 2009 r. dokonał przemeldowania na pobyt czasowy do [...], zwrócono się z pytaniem, dlaczego Wnioskodawca nie zameldował się w tym miejscu na pobyt stały. W odpowiedzi uzyskano informację, iż Skarżący nie ma "obowiązku przemeldowania się na pobyt stały w miejsce prowadzenia działalności gospodarczej" (oświadczenie z 14 października 2013 r.). To oświadczenie Skarżącego zdaniem Agencji potwierdza, że [...] jest miejscem prowadzenia działalności gospodarczej, a nie miejscem zamieszkania Skarżącego. Wnioskodawca złożył też kolejne oświadczenie (z 6 lutego 2014 r.), zgodnie z którym adres w W. jest jego adresem zameldowania, a "powodem tego są korzyści podatkowe". Agencja doszła do przekonania, że dokumenty przedłożone w trakcie weryfikacji Wniosku o przyznanie pomocy nie dają podstawy do twierdzenia, iż miejscem zamieszkania Wnioskodawcy jest [...]. O charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, jednakże w razie wątpliwości, co do charakteru pobytu organ administracji państwowej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli takiej osoby, co do jej zamiaru. O ocenie charakteru pobytu decyduje, bowiem zdaniem ARiMR nie tylko werbalna treść oświadczenia woli, lecz również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty (powołano się na wyrok NSA z 19 marca 1981 r. SA 314/81, ONSA 1981/1/24). Zdaniem ARiMR Wnioskodawca nie udowodnił, iż adres zamieszkania wskazany we wniosku o przyznanie pomocy jest jego faktycznym miejscem zamieszkania. Z tej przyczyny na podstawie § 34 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz § 4 ust. 1 lit. f Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 odmówiono Skarżącemu przyznania pomocy wobec niespełnienia zasad dotyczących kryteriów jej dostępu. M. K. pismem z 2 kwietnia 2014 r. wniósł do Prezesa Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa wezwanie do usunięcia naruszeń prawa spowodowanego – zdaniem Skarżącego - nie znajdującą uzasadnienia w przepisach odmową przyznania pomocy w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Do wezwania do usunięcia naruszenia prawa dołączył: • kopię faktury z dnia 01.02.2014 r., dotyczącą kwoty do zapłaty abonamentu za internet w okresie: 01.02.2014 r. - 28.02.2014 r., • kopię faktury z dnia 06.01.2014 r., dotyczącą kwoty do zapłaty za usługi telekomunikacyjne w miesiącu styczeń 2014 r., • kopię faktury z dnia 06.02.2014 r., dotyczącą kwoty do zapłaty za usługi telekomunikacyjne w miesiącu lutym 2014 r., • kopię fakturę z dnia 06.03.2014 r., dotyczącą kwoty do zapłaty za usługi telekomunikacyjne w miesiącu marzec 2014 r., • kopię Kompleksowej umowy sprzedaży energii elektrycznej nr [...] z dnia 30.01.2011 r., • kopię Umowy o świadczenie usług internetowych z dnia 21.04.2011 r. Dokumenty te miały jego zdaniem wykazywać rzeczywiste miejsce zamieszkania w miejscowości H. Prezes ARiMR nie podzielił tego poglądu. Po przeprowadzeniu analizy zebranych w sprawie materiałów pismem z 23 czerwca 2014 r. stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na informację zawarta w piśmie ARiMR z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" M. K. sformułował zarzuty naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności : - art. 6 k.p.a. przez naruszenie unormowań dotyczących pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw"; - art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie przy rozpatrywaniu sprawy interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; - art. 8 k.p.a. przez "formalistyczne" rozpatrzenie sprawy, bez uwzględnienia faktycznych okoliczności sprawy. Skarżący wniósł m. in. o: uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia [...] Oddziału Terenowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2014r., zasądzenie na swoją rzecz 76.723,00 zł. z ustawowymi odsetkami od [...] marca 2014r. W uzasadnieniu skargi M. K. przedstawił dotychczasowy tok postępowania. Pokreślił, że w piśmie z 6 lutego 2014 r. poinformował Agencję, iż od 14 maja 2009 r. zamieszkuje w miejscowości [...] i dalej ma zamiar w tym miejscu przebywać. Pod tym adresem zameldowany jest na okres tymczasowy do 15 maja 2014 r. i ma zamiar zameldować się pod tym adresem na kolejne lata. Agencja bezpodstawnie pomija jego wolę w tym zakresie. Zdaniem Skarżącego fakt ustanowienia pełnomocnika i odbioru przez niego korespondencji nie neguje twierdzeń o miejscu zamieszkania. Osobiste odbieranie korespondencji i przekazywanie jej dalej wydłużałoby załatwienie spraw, a przecież Skarżący jak stwierdził "nie jest urzędnikiem, który spędza czas za biurkiem i czeka na korespondencję". Wskazał, że zatrudnienie w H. Sp. z o.o. ma charakter świadczenia usług doradczych, zaś usługi te wykonuje na odległość, bez potrzeby przebywania w siedzibie pracodawcy. W firmie tej pracuje od 2006r. i dlatego treść dokumentacji ZUS zawiera taką a nie inną treść. Podkreślił, że nie zdawał sobie sprawy, iż dla Agencji istotna jest np. ilość przekazanych dokumentów, w związku z czym w załączeniu przekazał też: - kompleksową umowę sprzedaży energii elektrycznej, - umowę o świadczenie usług internetowych z 21 kwietnia 2011 r., - fakturę VAT z 1 lutego 2014r" - trzy faktury O. SA. Podkreślił, iż nie jest trafne twierdzenie Agencji, że [...] to miejsce prowadzenie przez niego działalności, a nie miejsce zamieszkania. Wskazał, że nie ma znaczenia dla oceny miejsca zamieszkania fakt zameldowania na pobyt stały w W. i rozważania Agencji w tym zakresie, również na bazie przepisów podatkowych. Zauważył, że jakkolwiek zgodnie z zapisem art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków EFRROW do postępowań w sprawach przyznania pomocy nie stosuje się przepisów k.p.a., to zapewne organy ARiMR w toku postępowania winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270) - dalej p.p.s.a. - sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (art. 146 § 1 p.p.s.a.: sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt lub interpretację albo stwierdza bezskuteczność czynności). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności zarówno z przepisami procesowymi jak i z normami prawa materialnego, Sąd uznał, że nie narusza ono przepisów prawa materialnego oraz, że przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zasady przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" zostały uregulowane, w zakresie przepisów krajowych, w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.), w wydanym na podstawie art. 29 ust.1 pkt 1 tej ustawy rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z nr 139, poz.883 ze zm.) oraz w wydanym na tej samej podstawie prawnej Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1163, ze zm.) - dalej rozporządzenie MRiRW z 8 lipca 2008 r. Ten ostatni akt prawny w § 34 w sytuacjach tożsamych jak w realiach rozpoznawanej sprawy, w kwestiach nieuregulowanych odsyła do rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- dalej rozporządzenie MRiRW z 17 lipca 2008 r. Rozporządzenie MRiRW z 8 lipca 2008 r określa przesłanki konieczne do przyznania pomocy poczynając od regulacji dotyczących szczególnych wymagań jakim powinien odpowiadać wniosek i załączniki do niego - § 1 pkt 2 w zw. z § 17. Z wymienionych unormowań wynika, iż Skarżący powinien złożyć sformalizowany wniosek. We wniosku tym powinien wskazać wymagane dane wg rubryk, ich tytułów i informacji pomocniczych tam zawartych. Wypełnieniu wniosku pomagała również Instrukcja jego wypełnienia. Do wniosku musiały być załączone dokumenty wymienione w jego pkt VI pt. "Informacja o załącznikach". Wniosek zawierał też pkt VII, w którym skarżący składał stosowne oświadczenia wiedzy co do znajomości przepisów prawnych dotyczących przyznania przedmiotowej pomocy, w tym również znajomości wymienionej "Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy". Ponadto składał oświadczenie co do prawdziwości przedstawionych danych. Wypełniając wymagania § 1 i § 17 rozporządzenia MRiRW z 8 lipca 2008 r. Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy, w którym w rubryce 10 działu dotyczącego identyfikacji wnioskodawcy (osoby fizycznej) wskazał, że miejscem jego zamieszkania jest miejscowość H. w gminie S. Załącznikiem do wniosku była m.in. kopia dowodu osobistego Skarżącego z informacją o adresie zameldowania w W. We wniosku o przyznanie pomocy w pkt. 3 w części VII Skarżący potwierdził, iż znane są mu zasady przyznawania pomocy, określone w przepisach wskazanego rozporządzenia oraz w Instrukcji wypełniania wniosku o przyznanie pomocy, w tym zasady refundacji kosztów kwalifikowalnych określonych we wniosku, poniesionych w związku z realizacją operacji oraz zasady udzielania zaliczek. Zgodnie z § 4 pkt 1 lit. f rozporządzenia MRiRW z 17 lipca 2008 r. o pomoc może się ubiegać osoba fizyczna, która w przypadku podmiotów innych niż podmioty podejmujące lub wykonujące działalność gospodarczą obejmującą świadczenie usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, ma miejsce zamieszkania w miejscowości należącej do gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej, z wyłączeniem miast liczących powyżej 5 tys. mieszkańców, lub miejskiej, z wyłączeniem miejscowości liczących powyżej 5 tys. mieszkańców. Jak wynika z tego przepisu jednym z podstawowych wymogów przyznania pomocy dla operacji "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju", które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" PROW 2007-2013 jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium posiadania miejsca zamieszkania w miejscowości posiadającej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców. Kryterium zamieszkania winno być spełnione w sposób ciągły, od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy do dnia zawarcia umowy. Regulacja ta uzależnia możliwość przyznania pomocy od posiadania przez wnioskodawcę zamieszkania w określonego rodzaju miejscowości. W przypadku braku spełnienia wskazanego warunku, zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy z podaniem przyczyn odmowy. Pojęcie "miejsce zamieszkania" zostało zdefiniowane w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U., nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus) oraz wola, zamiar stałego pobytu (animus) w tej miejscowości. Oba te elementy muszą występować łącznie. Zamiar (animus) musi być wystarczająco uzewnętrzniony w postaci określonych zachowań psychofizycznych oraz czynności prawnych (administracyjnych, pracowniczych, cywilnoprawnych, rodzinnoprawnych). Zamiar stałego pobytu musi być określony na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. O powzięciu zamiaru stałego pobytu świadczą okoliczności, na podstawie których uzasadnione jest ustalenie, że w danej miejscowości koncentruje się w danym czasie centrum życiowe osoby fizycznej, przejawiającej tam aktywność rodzinną i zawodową (v.: K. Piasecki: komentarz Zakamycze 2003, Komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, (w:) K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003.). Dla określenia miejsca zamieszkania nie ma istotnego znaczenia dokładny adres przebywania, ale miejscowość, z którą daną osobę wiążą oba elementy. Zamieszkanie rozumiane jest w myśl przepisów prawa cywilnego jako wybór ośrodka życia codziennego i nie traci swojego statusu nawet w przypadku dłuższego lub krótszego oddalania się od tego miejsca. Stosownie do art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, a do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy, prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków. Przepis ten stanowi również, że przepisy art.21 ust.2 i 3 stosuje się odpowiednio. Art. 21 ust. 2 i 3 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zacytowane przepisy obok wyłączenia stosowania przepisów k.p.a. (z wyjątkami wynikającymi z ustawy), dodatkowo wprowadziły zasadę, iż ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Odnosząc powyższe zasady prowadzenia postępowania do postępowania w rozpoznawanej sprawie należy wskazać, że to na osobie ubiegającej się o dofinansowanie na realizację przedsięwzięcia w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" spoczywał obowiązek udowodnienia wszystkich okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanego dofinansowania, w tym faktu zamieszkiwania w miejscowości liczącej nie więcej niż 5 tys. mieszkańców. Skarżący we wniosku o przyznanie płatności wskazał jako miejsce zamieszkania miejscowość H. i w niej planował inwestycje. Miejscowość ta, licząca poniżej 5 tys. mieszkańców położona jest w województwie [...]. Odnosząc się do zarzutu niewystarczającego zbadania przez organ okoliczności, związanych z miejscem zamieszkania wskazać należy, że ARiMR wzywała Skarżącego do uzupełnienia braków we wniosku o przyznanie pomocy, w tym do dostarczenia dokumentacji potwierdzającej informacje wynikające z pierwotnie złożonego Potwierdzenia zgłoszenia pobytu czasowego z dnia 31 stycznia 2012 r., z którego wynika, iż miejscem pobytu czasowego Wnioskodawcy od dnia 14.05.2009 r. do dnia 15.05.2014 r. była miejscowość [...]. O dostarczenie stosownych wyjaśnień i dokumentów Wnioskodawca proszony był także w pismach z 12 lutego 2013 r., z 17 maja 2013 r. oraz dodatkowo w piśmie z dnia 16.01.2014 r. W trakcie weryfikacji wniosku dostarczono zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w którym jako adres Skarżącego wskazano: [...] ul. [...]. Z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż miejscem zamieszkania Wnioskodawcy jest ul. [...]. Dodatkowo także w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli jako adres zamieszkania Skarżący zadeklarował W. W toku weryfikacji wniosku, żadne z pism, które wysłano do wiadomości Skarżącego na zadeklarowany we wniosku adres zamieszkania tj. [...], nie zostało odebrane przez niego osobiście. Cała korespondencja w toku procedowania wysyłana była z S. i podpisywana przez pełnomocnika Skarżącego z wyjątkiem 1 listu nadanego z W. i podpisanego przez Wnioskodawcę. W zaświadczeniu z ZUS widnieje informacja, iż Wnioskodawca jest pracownikiem firmy H. Sp. z o.o., mającej siedzibę w W. Na pytaniem, dlaczego Wnioskodawca nie zameldował się w miejscowości H. na pobyt stały Skarżący poinformował, że nie ma "obowiązku przemeldowania się na pobyt stały w miejsce prowadzenia działalności gospodarczej" (oświadczenie z 14 października 2013 r.). To oświadczenie Skarżącego także zdaniem Sądu potwierdza, że H. jest miejscem prowadzenia działalności gospodarczej a nie miejscem zamieszkania Skarżącego. Potwierdza to kolejne oświadczenie Skarżącego (z 6 lutego 2014 r.), zgodnie z którym adres w W. jest jego adresem zameldowania, a "powodem tego są korzyści podatkowe". Tym samym Agencja dochowała obowiązku działania w sposób określony w art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Nadto zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 1997 nr 137, poz. 926 ze zm.): jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2. Zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania 4.13 "Wdrażanie lokalnych strategii rozwoju" dla operacji, które odpowiadają warunkom przyznania pomocy w ramach działania 3.12 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw": w przypadku potwierdzania adresu zamieszkania zaświadczeniem z właściwej ewidencji ludności, dokonywana jest weryfikacja prawdziwości zadeklarowanego adresu zamieszkiwania poprzez porównanie z innymi przedstawionymi przez wnioskodawcą dokumentami. ARiMR może występować także o dodatkowe dokumenty potwierdzające faktyczne zamieszkiwanie pod tym adresem. W przypadku zameldowania na czas oznaczony, musi być zachowana ciągłość w zameldowaniu potwierdzana dokumentami, przynajmniej od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy do dnia podpisania umowy przyznania pomocy. Brak udokumentowania zamieszkiwania na czas oznaczony w wskazanym okresie, może skutkować odmową przyznania pomocy. Nadto w przypadku, gdy dane dotyczące wnioskodawcy są inne niż dane w ewidencji, wnioskodawca powinien niezwłocznie zgłosić aktualizację danych do właściwego Biura Powiatowego ARiMR. Brak zgodności danych będzie powodował konieczność składania wyjaśnień, a w uzasadnionych przypadkach odmowę przyznania pomocy w ramach działania. W tym aspekcie Skarżący nie dokonał aktualizacji danych. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U nr 173, poz. 1807 ze zm.) przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o zmianę wpisu - w terminie 7 dni od dnia dokonania zmiany danych, o których mowa w art. 25 ust. 1 i 5 (m.in. oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu zamieszkania przedsiębiorcy), powstałej po dniu dokonania wpisu do CEIDG. Wnioskodawca nie dokonał aktualizacji danych. W ocenie Sądu, organ zasadnie przyjął, iż Skarżący nie udowodnił (na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności), że od daty złożenia wniosku o przyznanie pomocy jego miejscem zamieszkania była miejscowość H. Należy zauważyć, że Skarżący w toku procedowania wniosku legitymował się jedynie czasowym zameldowaniem w tej miejscowości. W myśl art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei w art. 7 ust. 1 wskazanej ustawy wskazano, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności wskazuje, że osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności: 1) wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego; 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych; 3) odbywanie czynnej służby wojskowej; 4) pobyt w zakładach karnych i poprawczych (...) Wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 8 ust.2). W tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 3 miesiące (art. 8 ust. 3 ustawy). Rachunki i dokumenty złożone przez Skarżącego w czasie rozpatrywania wniosku (ale i na kolejnych etapach postępowania, w tym przez pełnomocnika (k. 42 – 75 akt sądowych) dotyczą opłat za media (internet, telefonia komórkowa, ochronę mienia, telewizję z platformy cyfrowej) związanej z prowadzona przez Skarżącego na terenie miejscowości H. działalnością gospodarczą (m.in. prowadzonym pensjonatem). Fakt prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej na terenie miejscowości H. nie był – co oczywiste – kwestionowany przez Agencję. Miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczna nie zawsze musi się jednak pokrywać z jej miejscem zamieszkania. Podobnie rzecz ma się z tym, że Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonych w miejscowości H. (k. 94 – 100 akt sądowych). Okoliczność ta jest bezsporna, nie przesądza jednak o rzeczywistym miejscu zamieszkania Skarżącego. Nie ma przecież najmniejszych przeszkód do tego, by być właścicielem nieruchomości w różnych miejscach (i w kraju, i za granicą). Samo ich położenie nie determinuje jednak tego, gdzie znajduje się miejsce zamieszkania ich właściciela. W realiach rozpoznawanej sprawy pamiętając o: miejscu zameldowania Skarżącego na pobyt stały, miejscu zamieszkania wskazanym przez niego organom podatkowym czy ZUS (determinującym właściwość miejscową tych organów), pamietając o treści informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), informacji ze Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (aplikacja ARiMR), informacji ze strony internetowej pracodawcy Skarżącego (firma H.), z której wynika, iż biuro Wnioskodawcy znajduje się w W., Agencja była w pełni uprawniona do ustalenia, że miejscowość H. nie stanowi centrum życiowego Skarżącego i nie jest miejscem jego zamieszkania. Dokumenty mając wykazywać twierdzenie przeciwne słusznie zostały uznane za niewystarczające i nieprzekonujące do obalenia ustaleń ARiMR. Fakt prowadzenia przez Skarżącego w miejscowości H. działalności gospodarczej nie przesądza o miejscu zamieszkania. To, że Skarżącemu przyznano pomoc na podstawie umowy z 3 grudnia 2010 r. (k. 83 – k. 93 akt sądowych) po pozytywnym rozpoznaniu innego wniosku o pomoc w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 nie świadczy o wadliwości kontrolowanego obecnie rozstrzygnięcia. W ówcześnie prowadzonym postępowaniu, albo występowały inne okoliczności faktyczne, albo kwestia miejsca zamieszkania Skarżącego nie została zweryfikowana w tak dogłębny sposób, jak w obecnie rozpoznawanej sprawie. Każdy obywatel zobowiązany jest stosować obowiązujące przepisy prawa. W wypadku uznania przez Skarżącego, że jego centrum życiowe mieści się w miejscowości H. winien on dokonać tam meldunku na pobyt stały. W toku przeprowadzonej weryfikacji wniosku ARiMR działała w sposób praworządny, wyczerpująco rozpatrzyła cały materiał dowodowy, udzieliła Skarżącemu niezbędnych pouczeń, zapewniła mu czynny udział w postępowaniu. Skarżący nie wykazał przekonująco swoich twierdzeń co do miejsca zamieszkania i posiadania centrum życiowego w miejscowości H. Sąd nie stwierdził także w rozstrzygnięciu ARiMR naruszenia prawa materialnego. Zasada działania praworządnego (obejmująca wadliwie wskazane w zarzutach skargi przepisy k.p.a.) nie została w działaniu ARiMR naruszona. Mając wskazane okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę