V SA/Wa 1556/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata P. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2011r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...]marca 2011 r., mocą której umorzono postępowanie w sprawie wniosku cudzoziemca K. S. wobec niedopuszczalności wniosku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. W dniu [...]września 2010 r. K. S. obywatel P. złożył kolejny - czwarty wniosek o udzielenie mu statusu uchodźcy. Wniosek ten uzasadnił tym, że jego życie w P. jest zagrożone, ponieważ jest aktywnym działaczem organizacji chrześcijańskiej w związku z czym był atakowany przez muzułmanów. Bezpośrednim powodem opuszczenia P. był fakt pobicia go i zranienia nożem, co budzi jego obawy utraty życia tym większe, że dwóch innych jego kolegów z organizacji zostało wcześniej zamordowanych. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców przeprowadził przesłuchanie cudzoziemca. Przesłuchanie to, które odbyło się [...]grudnia 2010 r. miało na celu ustalenie okoliczności wejścia przez cudzoziemca w posiadanie dokumentów, załączonych przez niego w toku poprzednich procedur oraz zbadaniem obaw związanych z jego powrotem do kraju. W odniesieniu do złożonych dokumentów, które dotyczyły jego przynależności do wspólnoty religijnej cudzoziemiec wyjaśnił, że otrzymał je faksem a oryginały w późniejszym czasie przywiózł mu kuzyn [...] października 2008 r. Cudzoziemiec wyjaśnił, że nie posiadał wcześniej legitymacji ugrupowania wspólnoty chrześcijańskiej [...] ponieważ wyjeżdżając zapomniał jej zabrać. Oświadczył, że organizacja ta w P. jest legalna a jej członkowie nie są prześladowani. Zmienił częściowo swoje wcześniejsze zeznania i wskazał, że był aresztowany i osądzony, lecz nie zna przyczyny tego stanu rzeczy, stwierdził, że był zmuszany przez członków różnych organizacji jak i przez policjantów podczas zatrzymań do przejścia na islam. Okoliczności te powodują, że obawia się o swoje życie. Organ wskazał, że znana jest mu trudna sytuacja chrześcijan w P., którzy w swoim kraju mają niski status ze względu na uprzedzenia kastowe. Rząd podejmuje jednak kroki, które mają na celu poprawę sytuacji mniejszości religijnych, przy czym Konstytucja kraju zapewnia wolność prowadzenia instytucji religijnych. W praktyce spotykają się one jednak z ograniczeniami ze strony władz lokalnych, które często stawiają przeszkody choćby w budowaniu miejsc kultu. Organ po analizie materiału sprawy, w tym ponownego przesłuchania strony uznał, że nie zostały zgłoszone żadne nowe okoliczności, które wskazywałyby na potrzebę udzielenia cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. W tym stanie rzeczy biorąc pod uwagę to, że w stosunku do cudzoziemca została wydana decyzja ostateczna przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców z dnia [...]września 2006 r. nr [...], mocą której odmówiono mu nadania statusu uchodźcy i wyrażenia zgody na pobyt tolerowany i uznając, że analiza danych, których dotyczy nowy wniosek dowodzi, że dotyczą one tych samych co uprzednio podstaw, Szef Urzędu do Spraw Uchodźców decyzją z [...] marca 2011 r., umorzył postępowanie w sprawie ze względu na niedopuszczalność wniosku. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie, w którym kwestionował zasadność decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania prowadzące do braku właściwego wyjaśnienia sprawy oraz umożliwienia mu udziału w postępowaniu. Rada do Spraw Uchodźców po ponownym rozpoznaniu sprawy stwierdziła, że cudzoziemiec wskazując na obawy przed powrotem do P. powoływał się na fakt bycia chrześcijaninem i na obawy z tym związane. Organ II instancji zwrócił uwagę również na to, że cudzoziemiec wyjaśnił w toku przesłuchania przed organem I instancji, że nie należał do żadnych organizacji politycznych, religijnych ani kulturalnych, społecznych czy etnicznych poza przynależnością do wspólnoty religijnej. Oświadczył także, że w P. był zatrzymany i skazany wyrokiem Sądu. Organ wskazał, że we wniosku, który był podstawą prowadzenia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z [...] września 2006 r. cudzoziemiec również powoływał się na fakt bycia chrześcijaninem i na swoje obawy związane z wyznawaną religią. W ocenie Rady do Spraw Uchodźców wniosek z [...] września 2010 r. oparty został na tych samych podstawach, co wniosek poprzedni czego dowodzi analiza obydwu spraw. W tym stanie rzeczy organ II instancji uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] marca 2011 r. nr [...] o umorzeniu na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2009 r. nr 189, poz.1472). Od decyzji Rady do Spraw Uchodźców cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W skardze zarzucił naruszenie treści art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP przez uznanie wniosku za niedopuszczalny, mimo, że nastąpiła zmiana przepisów ustawy oraz art. 15 i art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a wspomnianej ustawy oraz istotne naruszenie treści przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, 77, 80 i art. 15 kpa. W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec podniósł, że od czasu merytorycznego rozpoznania sprawy uległ zmianie stan prawny sprawy, co nakazywało ponowne przeprowadzenie postępowania celem rozważenia przyznania mu ochrony międzynarodowej. Sprawa powinna zostać rozważona merytorycznie z uwagi na istnienie nowej formy ochrony w postaci ochrony uzupełniającej i ze względu na dodatkowe przesłanki określone w treści art. 97 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom. Cudzoziemiec podkreślił, ze złożony przez niego wniosek powinien zostać oceniony z uwzględnieniem jego słusznego interesu i przy wzięciu pod uwagę sytuacji w kraju jego pochodzenia. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie cudzoziemiec powołał się na orzecznictwo w postaci wskazanych w skardze wyroków WSA w Warszawie oraz na wyrok NSA II OSK 557/10 (nie publ.). W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić a jej argument dotyczący naruszenia treści art. 40 ust.1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uznać za słuszny. Należy wyjaśnić, że NSA w swoim orzecznictwie nie podzielił stanowiska WSA co do faktu, że wskazanie takich samych okoliczności w kolejnym wniosku o status uchodźcy w sytuacji, gdy doszło do zmiany ustawy w zakresie rodzajów możliwej ochrony międzynarodowej, nie ma wpływu na możliwość merytorycznego rozpoznania takiego wniosku. NSA wskazał, że fakt ten, który stanowi zmianę stanu prawnego, stoi na przeszkodzie uznania, że istnieje tożsamość sprawy, a co za tym idzie, istnienie ostatecznej decyzji, nie przemawia w tej sytuacji za umorzeniem postępowania. Stanowisku swojemu NSA dał wyraz zarówno w wyroku wydanym w sprawie II OSK1151/10, którym uchylił powoływany przez organ I instancji wyrok WSA wydany w sprawie V SA/Wa 927/09 jak i w wyrokach wydanych w sprawach o sygnaturze II OSK 557/10 i II OSK 1256/10. Dodatkowo w wyroku II OSK 1151/10 NSA wyraził pogląd, że w przypadku złożenia ponownego wniosku organ zobligowany jest odnieść okoliczności w nim podnoszone- nawet jeżeli same w sobie nie mają one waloru "nowości" - do aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, bo zmiana tej sytuacji może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia żądania wniosku. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji. WSA uznał, że w stanie faktycznym sprawy doszło do naruszenia treści art. 7 i 77 kpa, co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. WSA miał na uwadze to, że jakkolwiek wnioskodawca wniosek swój uzasadnił tak samo jak poprzedni, to należy wziąć pod uwagę długi okres czasu dzielący wniosek z [...]lipca 2006 r. i z [...] września 2010r., fakt, że zgodnie ze stanowiskiem NSA znaczenie dla rozstrzygania w takich sytuacjach ma zmiana stanu prawnego poprzez wprowadzenie ochrony uzupełniającej i zmianę treści art. 97 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom, oraz, że istnieje potencjalna możliwość zmiany sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, która może mieć znaczenie w sprawie a zatem należy ją zbadać. Należy wskazać, że rozpoznając sprawę organ powinien ponownie przesłuchać cudzoziemca. Jest to konieczne ze względu na istotne rozbieżności w wyjaśnieniach składanych przez niego w 2006 i 2010 r. dotyczących powodów opuszczenia P. i obaw związanych z powrotem do tego kraju. Waga tych rozbieżności jest tego rodzaju, że nie można złożyć ich na karb upływu czasu. Organ ponownie powinien również ocenić kwestię wiary wyznawanej przez cudzoziemca, wyjaśnić w jakich warunkach cudzoziemiec miał możliwość zdobycia wiedzy na ten temat i jej utrwalenia, wyjaśnić co jest powodem, że cudzoziemiec, który twierdzi, że jest chrześcijaninem (katolikiem?), nie praktykuje w chwili obecnej oraz ponownie ocenić znaczenie złożonych dokumentów. Wyjaśnienie tych kwestii oraz zapoznanie się z aktualną sytuacją chrześcijan w P. powinno przyczynić się do prawidłowego wyjaśnienia sprawy i zdecydowania, czy zachodzi podstawa do udzielenia cudzoziemcowi, którejś z form ochrony międzynarodowej przewidzianej w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku.