V SA/Wa 1557/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... lipca 2017 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia w części kary pieniężnej oddala skargę. Decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w części kary pieniężnej nałożonej na W.C. w drodze decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2015 r. nr [...] w wys. 6 000 zł. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z [...] grudnia 2016 r. W.C. zwrócił się do Głównego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o udzielenie ulgi w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2015 r. We wniosku wskazał, że został dwukrotnie ukarany przez Policję oraz przez [...] Wojewódzki Inspektorat Transportu Drogowego za to samo wykroczenie. Pismem z 11 stycznia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego wezwał stronę do sprecyzowania żądania, czy wniosek jest wnioskiem o umorzenie w całości, w części, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty należności wynikającej z ww. kary pieniężnej. W odpowiedzi pismem z 23 stycznia 2017 r. W.C. wskazał, że wniosek z [...] grudnia 2016 r. stanowi prośbę o umorzenie w części nałożonej kary pieniężnej. Następnie pismem z 30 stycznia 2017 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego Transportu Drogowego wezwał stronę do przesłania potwierdzenia dokonania opłaty skarbowej, oświadczenia o majątku dochodach i źródłach utrzymania, informacji o dochodach i wydatkach gospodarstwa domowego oraz innych dokumentach mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. W odpowiedzi pismem z 10 lutego 2017 r. strona przesłała: potwierdzenie dokonania opłaty skarbowej, wypełnione oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania, potwierdzenie dokonania wpłat na poczet mandatów karnych, kopie mandatów karnych oraz podsumowanie księgi przychodów i wydatków za okres od stycznia 2016 r. do grudnia 2016 r. Decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia w części kary pieniężnej nałożonej decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2015 r. nr [...] w wysokości 6.000 zł. Pismem z 6 kwietnia 2017 r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu wniosku decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ wskazał, że trudno w przedmiotowej sprawie dopatrzyć się przesłanek umożliwiających umorzenie przedmiotowej należności w części. Zgodnie z przepisem art. 57 ustawy o finansach publicznych wniosek strony może być uwzględniony w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika. W ocenie organu odwoławczego brak jest jednak podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ analizując ponowne sprawę wskazał, że W.C. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką B.C. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 102 m², budynek gospodarczy o powierzchni 180 m², nieużytki rolne o powierzchni 1,13 ha, mieszkanie o powierzchni 100 m² oraz pojazdy (autobusy) marki Stera (z 1992 r.), Stera (z 2000 r.) oraz Renault (z 2001 r.). Poza ww. strona nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych ani zasobów pieniężnych. Ponadto, z przedstawionego przez stronę materiału dowodowego wynika, że w 2015 r. prowadzona działalność gospodarcza osiągnęła dochód w wysokości 9.366,92 zł (średniomiesięcznie 780,58 zł), natomiast w 2016 r. prowadzona działalność gospodarcza osiągnęła dochód w wysokości 22.953,42 zł (średniomiesięcznie 1.912,78 zł). W okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku prowadzona działalność gospodarcza osiągnęła dochód w wysokości 1.414,53 zł (średniomiesięcznie 471,51 zł). Zaś z podsumowania księgi przychodów i wydatków za 2016 r wynika, że prowadzona działalność gospodarcza uzyskała przychód 180.197,45 zł oraz poniosła wydatki w wysokości 147.948,84 zł. Strona wskazała również kwoty wydatków ponoszonych na prowadzenie gospodarstwa domowego w wysokości 1.574 zł miesięcznie, a jako dodatkowe wydatki wskazała karę pieniężną w wysokości 3.500 zł. W ocenie GITD wydatki ponoszone na prowadzenie gospodarstwa domowego Strony przekraczają kwotę dochodów tego gospodarstwa, a Skarżący nie wskazał również czy jego małżonka uzyskuje jakikolwiek dochód, czy też może istnieją jakiekolwiek przeciwności w podjęciu zatrudnienia, z uwagi na problemy zdrowotne. Wskazane wydatki budżetu domowego, w każdym miesiącu ponad trzykrotnie przewyższają dochody prowadzonego gospodarstwa domowego, przy jednoczesnym braku zgromadzonych oszczędności. Zdaniem organu nie jest możliwe ustalenie sytuacji finansowej zobowiązanego, dysponując jedynie materiałem dowodowym przedstawionym przez zobowiązanego. Strona pismem z 3 sierpnia 2017 r. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając decyzji naruszenie art. 92c ustawy o transporcie drogowym poprzez wymierzenie podwójnej kary za jedno naruszenie przepisów. Przy tym autor skargi stoi na stanowisku, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] marca 2015 r. była niesprawiedliwa, gdyż nałożono karę 3.000 zł za ominięcie 3 przystanków po trasie oraz 3.000 zł za użycie tej samej wykresówki przez dwóch kierowców. Jak wyjaśnił, za powyższe przewinienia został ukarany mandatem w wys. 2.500 zł przez Policję w W., a zatem ukaranie przez GITD powtórnie karą w wysokości 6.000 zł jest niedopuszczalne. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przede wszystkim wskazać należy, że przedstawione przez Skarżącego argumenty nie odnoszą się do postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ocena, czy w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania ulgi w spłacie zadłużenia zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Skarżący podnosi argumenty, które mogły być rozpatrywane na etapie postępowania administracyjnego wszczętego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego na podstawie ustaleń kontrolki drogowej udokumentowanej protokołem nr [...]. Strona zaniechała złożenia odwołania od ww. decyzji powodując tym samym, że decyzja o nałożeniu kary stała się ostateczna. Przesłanki umorzenia kary pieniężnej nałożonej ww. decyzją nie są oceniane na gruncie ustawy o transporcie drogowym, dlatego też w sprawie nie znajduje zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Organ w postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] nie był władny, aby oceniać zasadność nałożenia kary przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Celem tego postępowania była wyłącznie ocena podstaw umorzenia kary w części na gruncie ustawy o finansach publicznych. Nadmienić również należy, że nałożona kara pieniężna oraz wskazane przez Skarżącego mandaty karne nie stanowią sankcji za to samo naruszenie i nie stanowią podwójnego wymierzenia kary za ten samy czyn. Zatem przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2017 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia W.C. w części kary pieniężnej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji - w powyższym zakresie - Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2016 r., poz. 1870 ze zm. dalej: ustawa o finansach publicznych), w której zgodnie z art. 55 w związku z art. 57 pkt 2, art. 60 i art. 64 ust. 2 lit. b, stanowiącymi podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, stanowiących dochody organów administracji rządowej, państwowych jednostek budżetowych i państwowych funduszów celowych. W myśl art. 57 ustawy o finansach publicznych, należności pieniężne mogą być umarzane w części na wniosek dłużnika, ich spłata może zostać w całości lub części odroczona lub rozłożona na raty. Przepis statuuje przy tym, iż jest to możliwe w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika. Zaistnienie wskazanych przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Zauważyć jednakże należy, iż nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 57 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane", "mogą zostać odroczone", "może zostać rozłożona na raty"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności (tego dotyczy wniosek strony) przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia przesłanek wymienionych w art. 57 in fine ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. m.in.: uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04; wyrok WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06). Dodatkowo wskazać należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem (por. m.in.: wyrok WSA w Warszawie z 25 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1354/10). Przechodząc do analizy niniejszej sprawy w ocenie Sądu, Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w odpowiednim zakresie i bez naruszania granic swobodnej oceny dowodów i uznał, iż wobec Skarżącego nie zaistniały przesłanki z art. 57 ustawy o finansach publicznych umożliwiające umorzenie obciążających go należności. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż w toku prowadzonego postępowania W.C. został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających istnienie tych przesłanek. Skarżący przedstawił dokumenty, organ ustosunkował się do nich w treści swojej decyzji i wykluczył – prawidłowo w ocenie Sądu - występowanie w sytaucji Skarżącego ważnego interesu dłużnika wynikającego z faktu jego trudnej sytuacji finansowej, rodzinnej czy zawodowej. Faktem jest, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, utrzymuje się przy tym z dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Słusznie jednak w tym zakresie zauważył organ, że wydatki ponoszone na prowadzenie gospodarstwa domowego skarżącego przekraczają kwotę dochodów tego gospodarstwa. Strona wskazała na miesięczny dochód w wysokości 471,51 zł oraz wydatki w wysokości 1.574 zł, zatem wydatki prowadzonego gospodarstwa domowego ponad trzykrotnie przewyższają dochód. W konsekwencji, zasadnie skonstatował organ, że nie jest możliwe ustalenie sytuacji finansowej zobowiązanego, dysponując jedynie materiałem dowodowym przedstawionym przez zobowiązanego. Tymczasem w sprawie zastosowania wnioskowanego umorzenia zobowiązań publicznoprawnych, ważne jest wykazanie nadzwyczajności tej sytuacji, w której znalazł się podmiot wnioskujący o umorzenie niezależnie od swojego postępowania. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał, aby zaistniały po jego stronie takie nadzwyczajne zdarzenia, które uzasadniałyby przyjęcie, iż po jego stronie wystąpił ważny interes przemawiający za umorzeniem pozostałej mu do zapłacenia kary pieniężnej. Podkreślić przy tym należy, że subiektywne przekonanie podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej nie może być utożsamiane z ważnym interesem podatnika. Reasumując stwierdzić należy, iż prawidłowo organy wywiodły, że nie została spełniona przesłanka ważnego interesu skarżącego. W szczególności wyrażona w zaskarżonej decyzji ocena nie ma charakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz jest wynikiem należytej oceny zebranego materiału dowodowego. W ocenie Sądu w badanej sprawie organ, wypełniając regulację przepisu art. 107 § 3 k.p.a., odniósł się do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu dłużnika. W tej sytuacji stwierdzenie organu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uznania istnienia ważnego interesu dłużnika jest uprawnione i nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Tym samym należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.