V SA/Wa 156/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania realizacji projektu; 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2005r., nr [...]; 2) zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 28 stycznia 2005 r. J. K. złożył wniosek do [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – zwanej dalej ARiMR, o dofinansowanie działania 1.2 "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" priorytet "Wspieranie zmian i dostosowań w sektorze rolno-żywnościowym". Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...][...] Oddział Regionalny ARiMR odrzucił wniosek z dnia 28 stycznia 2005 r. z uwagi na to, iż nie spełnia on ustawowych kryteriów. Organ administracyjny poinformował wnioskodawcę o odrzuceniu jego wniosku o dofinansowanie realizacji projektu. Wyjaśnił, iż pomoc może być przyznana rolnikowi, który do dnia podjęcia decyzji przez ARiMR był posiadaczem samoistnym lub zależnym gospodarstwa rolnego, nie dłużej niż 12 miesięcy. W przypadku skarżącego podstawowe kryterium dostępu do pomocy w ramach działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom" nie zostało spełnione z uwagi na to, że dwunastomiesięczny okres od przejęcia gospodarstwa upłynął [...] maja 2004 r. W dniu 1 września 2005 r. skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] podtrzymał stanowisko [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie odrzucenia wniosku skarżącego. Jednocześnie wyjaśnił, iż wnioskowana pomoc może być przyznana rolnikowi, który jest pełnoletni i po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego. Wskazał, iż rolnikiem, który po raz pierwszy podjął prowadzenie gospodarstwa rolnego, jest osoba, która stała się posiadaczem gospodarstwa rolnego nie wcześniej niż 12 miesięcy przed podjęciem przez ARiMR decyzji o udzieleniu pomocy, lub była posiadaczem gospodarstwa rolnego przez okres dłuższy niż 12 miesięcy przed zawarciem umowy o dofinansowanie projektu, lecz w tym okresie faktycznie prowadziła gospodarstwo rolne nie dłużej niż 12 miesięcy. Ponadto wskazano, iż z zaświadczenia KRUS nr [...], stanowiącego załącznik wniosku, wynika, iż od [...] listopada 2003 r. zainteresowany jest ubezpieczony w KRUS jako rolnik, z mocy ustawy co dodatkowo potwierdza upłynięcie 12 miesięcznego okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W dniu 17 października 2007 r. J. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. Jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wyjaśnił, iż nie został poinformowany o możliwości wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zatem nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Wskazał również na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 czerwca 2006 r. sygn. akt II GSK 63/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 3/2006, gdzie ustalono, iż rozstrzygnięcie odrzucające wniosek o przyznanie dofinansowania w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest decyzją administracyjną. Skarżący zarzucił, iż organ II instancji, wbrew prawnemu obowiązkowi, zaniedbał wydania decyzji ograniczając zaskarżone rozstrzygnięcie do urzędowego pisma o oznaczeniu "[...]". Ponadto skarżący zarzucił m. in., iż organy administracyjne orzekające w sprawie nieprawidłowo ustaliły jej stan faktyczny błędnie uznając, iż skarżący prowadził gospodarstwo rolne od chwili nabycia spadku po ojcu tj. od dnia [...] maja 2003 r. W ocenie Skarżącego założył on bowiem gospodarstwo rolne dopiero po dokonaniu działu spadku a po dniu [...] października 2004 r. podjął czynności związane z jego prowadzeniem. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 8 lutego 2008 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznając, iż faktycznie nie doszło w sprawie do uchybienia terminu do wniesienia skargi na zaskarżone orzeczenie Prezesa ARiMR. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stanął na stanowisku, iż skarga jest zasadna, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Podstawową kwestią wymagającą rozważenia jest charakter rozstrzygnięć obu organów administracyjnych odrzucających wniosek skarżącego o dofinansowanie realizacji projektu w ramach programu działania Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Należy w tym miejscu przywołać stanowisko zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06, w której przyjęto, iż "odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy". W doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej jest decyzją, pomimo iż nie posiada pełnej formy przewidzianej w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzję, tj.: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy, podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz datę. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi decyzję administracyjną mimo braku takiego oznaczenia zarówno w sentencji jak i w "nazwie" rozstrzygnięcia. Pismo to zawiera bowiem niezbędne do uznania go za decyzję administracyjną elementy: - oznaczenie organu, od którego pochodzi, - datę jego wydania, - rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, - skierowane jest do konkretnego adresata – J. K. Podobnie należy ocenić poprzedzające to pismo – rozstrzygnięcie z 9 sierpnia 2005 r. Reasumując Sąd przyjął, że zaskarżone przez skarżącego orzeczenie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie z [...] sierpnia 2005 r. są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu przepisów k.p.a. Wobec powyższego zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca winny być rozważone pod kątem zgodności z przepisami prawa procesowego. Dokonując tej oceny Sąd uznał, iż obie decyzje naruszają prawo w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przede wszystkim zaskarżone decyzje naruszają art. 107 § 3 k.p.a. w myśl którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ustawodawca dopuszcza możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji w sposób wskazany w § 3 jedynie w przypadku gdy w całości uwzględnia ono żądanie strony (§ 4). Bez wątpienia organy w uzasadnieniach omawianych decyzji nie wskazały podstaw prawnych i faktycznych swych rozstrzygnięć. Nadto rozstrzygnięcie zawarte w decyzji II instancji nie znajduje podstawy w treści art. 138 § 1 i 2 kpa. Decyzja wydana przez organ odwoławczy może jedynie: - utrzymać w mocy decyzję organu I instancji, - uchylić w całości lub części decyzję I instancji i orzec co do istoty sprawy albo umorzyć postępowanie pierwszej instancji, - umorzyć postępowanie odwoławcze, - uchylić decyzję I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W tym zamkniętym katalogu nie mieści się rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2005 r., tj. "negatywne rozpatrzenie odwołania" a tym samym organ naruszył art. 138 § 1 i 2 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, iż dopiero w odpowiedzi na skargę organ opisał stan faktyczny sprawy, powołał przepisy prawa i odniósł się do zarzutów podnoszonych przez stronę w odwołaniu i skardze. Takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków decyzji w tym zakresie. Sąd podzielił pogląd reprezentowany w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2006 r. V SA/Wa 2905/05 (Lex 209713), w którym stwierdzono, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Organy administracyjne naruszyły także zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Reasumując – zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącego organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną, przeprowadzi postępowanie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, które zakończy wydaniem decyzji odpowiadającej w treści art. 138 kpa i uzasadnionej zgodnie z regułami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Pozwoli to na merytoryczną ocenę decyzji przez Sąd w przypadku jej zaskarżenia, co obecnie nie było możliwe wobec wskazanych wyżej uchybień. Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., Sąd uznał za zbędne, ponieważ zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.