V SA/Wa 1563/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-09
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, uwzględniając stan zdrowia wnioskodawcy i jego sytuację materialną?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ błędnie ocenił stan faktyczny sprawy w zakresie przesłanek umorzenia należności z tytułu składek. W ocenie Sądu, stan zdrowia skarżącego, jego przewlekła choroba psychiczna oraz brak środków do życia, uzasadniają umorzenie składek, nawet jeśli nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Organ powinien wszechstronnie rozważyć sytuację strony, biorąc pod uwagę jej słuszny interes, a nie tylko interes publiczny.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne z powodu długotrwałej choroby psychicznej (zaburzenia afektywne dwubiegunowe), która uniemożliwia mu podjęcie pracy i zapewnienie sobie środków do życia. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne uzasadnione przypadki umorzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że jego stan zdrowia jest na tyle poważny, że nie jest w stanie pracować ani spłacić zadłużenia, a organ błędnie ocenił jego sytuację.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi O.D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w [...] utrzymał w mocy decyzję ZUS z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia składek.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat [...]- [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r. odmówił [...] umorzenia składek z tytułu ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenia zdrowotnego w łącznej kwocie [...] zł, na Fundusz Pracy w łącznej kwocie [....] zł za okresy wymienione w decyzji.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej i brakiem opłacania związanych z tym składek na rzecz ZUS powstało zadłużenie wskazane w decyzji.
ZUS wskazał, że pismem z [...] lutego 2018 r. uzupełnionym pismem z [...] kwietnia 2018 r. wnioskodawca zwrócił się o umorzenie zaległych składek.
ZUS w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty i wyjaśnienia strony dotyczące jej sytuacji, ustalił stan faktyczny sprawy, przeanalizował obowiązujące przepisy prawa i decyzją z [...] kwietnia 2018 r. odmówił umorzenia istniejących zaległości.
ZUS wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 963 z późn. zm. - dalej sus) należności z tytułu nieopłaconych składek mogą być umarzane w całości lub w części jeśli uzna się, że są one całkowicie nieściągalne. Warunki całkowitej nieściągalności określa art. 28 ust. 3 powołanej ustawy, które w sprawie nie zaistniały w przypadku przesłanek określonych w pkt 1-5 tego przepisu, zaistniała natomiast przesłanka określona w jego pkt 6 tj. biorąc pod uwagę to, że wnioskodawca nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Tym niemniej biorąc pod uwagę, że wnioskodawca zwrócił się także o rozłożenie należności na raty ZUS stwierdził, że umorzenie przedmiotowych należności byłoby aktem przedwczesnym i niezasadnym.
ZUS stwierdził ponadto, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365 dalej- rozporządzenie). Odnosząc się do tej kwestii ZUS wskazał, że przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, nie mają miejsca w odniesieniu do wnioskodawcy, zaś jeśli chodzi o przesłankę określoną w pkt 3 w.w. przepisu, to jakkolwiek wnioskodawca od 2015 r. leczy się z powodu choroby maniakalno-depresyjnej i był w tymże roku z tego powodu trzykrotnie hospitalizowany, to nie dowodzi to faktu, że pozbawia go to całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia. Nadto nie przedstawił on również żadnego orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o niezdolności do podjęcia zatrudnienia. Tym samym w ocenie ZUS wyklucza to możliwość uwzględnienia jego wniosku.
Od przedmiotowej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Decyzją z [...] lipca 2018 r. ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ZUS ponownie dokonał ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz dokonał analizy przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie.
ZUS wskazał, że w myśl art. 28 ust. 1, 2, 3 oraz 3a o sus należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z tym zastrzeżeniem, że ww. należności na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.
ZUS wskazał, że na podstawie art. 28 ust. 2 sus Zakład może umorzyć należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi, zgodnie z art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy, gdy:
1. dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 ustawy 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233),
3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201) ,
4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu ,
4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu
4b.nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Odnosząc się kolejno do przytoczonych przesłanek organ stwierdził, że bez wątpienia nie wystąpiły w sprawie przesłanki wymienione w pkt 2, 4, 4a, i 5, wystąpiła natomiast przesłanka wskazana w pkt 3 i 6 wskazanego przepisu.
Odnosząc się natomiast do przesłanek umorzenia zawartych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia, Zakład uznał, że:
- spłata należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków oraz nie pozbawi wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
- wnioskodawca nie poniósł strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia;
- wskazane przez wnioskodawcę problemy zdrowotne nie pozbawiają go całkowicie możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia.
ZUS podkreślił, że na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wskazał, że w okresie od 2015 r. do 2017 r. uzyskał on następujące wyniki finansowe: w 2015 r.- [...] zł, w 2016 r. nie osiągał dochodów z tytułu prowadzenia działalności, w 2017 r. dochód [...] zł. Obecnie utrzymuje się z oszczędności. Wnioskodawca określił swoje wydatki na kwotę [...] zł. ZUS podkreślił, że wnioskodawca od 2015 r. leczy się z powodu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz psychozy maniakalno-depresyjnej. Z powodu ww. schorzeń był dotychczas trzykrotnie hospitalizowany. Biorąc jednak pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ZUS stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania jakoby ww. schorzenia pozbawiały go w sposób całkowity i ciągły możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności z tytułu składek. Wśród przedłożonej dokumentacji brak jest np. orzeczenia o niepełnosprawności, bądź innych dokumentów, potwierdzających przeciwwskazania do podjęcia i wykonywania prac zarobkowych. Nie wykazał także konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny.
Odnośnie wątpliwości wnioskodawcy co do możliwości spłaty zadłużenia, ZUS przyznał, że wnioskodawca faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku, jednakże deklarował spłatę części zadłużenia w ratach, a następnie wycofał się z wniesionej prośby wskazując, że nie ma środków na spłatę tych należności. Ponadto z zaświadczenia Instytutu Psychiatrii i Neurologii nie wynika jakoby w sposób całkowity nie mógł on podjąć wykonywania prac zarobkowych. Nie udokumentował również korzystania z pomocy opieki społecznej, co świadczy o tym, iż jego sytuacja nie wymaga przyznania pomocy szczególnej. Podkreślił, że wnioskodawca wskazał na brak możliwości ubiegania się o pomoc materialną bądź socjalną z tego powodu, że nie udaje się mu złożyć przedmiotowych wniosków ani się o nie samoistnie ubiegać. Jednak w innych sprawach, mógł on liczyć na pomoc ze strony rodziny przy składaniu wniosków w jego imieniu.
ZUS podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek - zgodnie z brzmieniem art. 28 ustawy o sus - ma charakter fakultatywny, co oznacza, iż Zakład ma prawo podjąć decyzję o ich umorzeniu, nie ma natomiast takiego obowiązku.
ZUS wskazał, że jego ustawowym obowiązkiem jest odzyskiwanie należności z tytułu składek, w tym również z wykorzystaniem wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności.
Zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają, co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Z uwagi na powyższe okoliczności Zakład nie może wyrazić zgody na umorzenie wnioskowanych należności.
Od przedmiotowej decyzji wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze zakwestionował prawidłowość zaskarżonej decyzji.
Skarżący wskazał, że z początkiem 2015 roku w Instytucie Psychiatrii i Neurologii (IPiN) w [...] zdiagnozowano u niego zaburzenia afektywne dwubiegunowe (psychoza maniakalno-depresyjna).
Wyjaśnił, że od 2004 do 2013 roku pracował w firmach z branży IT i wszystkie należności względem ZUS i US były regulowane. Od początku 2013 r. z powodu utraty pracy, na który miała wpływ niezdiagnozowana wtedy jeszcze choroba, pozostaje bez pracy i w konsekwencji w sytuacji braku środków do życia do dnia dzisiejszego. Od utraty pracy z początkiem 2013 r. utrzymywał się z oszczędności, nie będąc w stanie podjąć pracy oraz leczenia czego przyczyną jest jego przewlekły stan chorobowy. W wyniku interwencji osoby bliskiej, która z początkiem 2015 r. odwiedziła go w [...] została mu udzielona pomoc i został doprowadzony do lekarza psychiatry w IPiN w [...]. Otrzymał diagnozę i został przyjęty w kwietniu 2015 r. na oddział zamknięty chorób afektywnych w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w [...]. Hospitalizacja w IPiN w [...] trwała z przerwami do drugiej połowy października 2017 r. Od tego okresu leczy się ambulatoryjnie, ale jednak bez poprawy. W połowie 2016 r. stracił też miejsce dotychczasowego zamieszkania w dzielnicy [...]. Nie miał środków finansowych na samodzielne utrzymanie się. Od tego czasu dzięki życzliwości przyjaciela z przerwami zamieszkuje pod adresem korespondencyjnym. Otrzymuje pomoc, w tym czasem pomoc żywnościową od bliskich mu osób i znajomych. Wskazał, że nie ma pieniędzy, nie ma majątku, nie pobiera świadczeń i nie otrzymuje świadczeń, nie jest też ubezpieczony i nie ma pracy. Do tej pory nie ubiegał się o pomoc materialną ani socjalną gdyż nie udaje mu się złożyć takich próśb, ani się o nie samoistnie ubiegać z powodu przewlekłej choroby.
W okresie od lutego 2015r. do czerwca 2017 r. był zarejestrowany jako prowadzący działalność gospodarczą, z tym, że od maja 2015 do stycznia 2017 będąc zarejestrowany w systemie CEIDG faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej z powodu zaostrzenia choroby. Stan zdrowia nie pozwalał mu zawiesić czy zamknąć działalności gospodarczej, ani też regulować na bieżąco płatności finansowych związanych z działalnością gospodarczą. Nie posiadał wiedzy ani nie stać go było na fachową pomoc. Nie wiedział o możliwości ogłoszenia upadłości, o czym poinformowano go po tym jak jego działalność gospodarcza została w końcu zamknięta przez bliską mu osobę. Z początkiem lutego 2017 r. świadczył usługi (w siedzibie spółki, z którą współpracował i zdalnie) dla firmy z branży IT, współpracę musiał jednak przerwać w czerwcu 2017 r. z powodu zaostrzenia choroby. Ze względu na ryzyko odebrania sobie życia skierowany został przez psychiatrę prowadzącego, po raz trzeci na oddział zamknięty chorób afektywnych IPiN w [...].
Otrzymał opinię i zaświadczenie lekarskie, które wyjaśnia jego stan na przełomie kilku ostatnich lat i przedstawia rokowania. Z opinii wynika, że w związku ze zdiagnozowaną przewlekłą chorobą afektywną dwubiegunową (....), której cechą charakterystyczną, są zaburzenia afektywne i zaburzenia funkcji poznawczych, nie jest w stanie wypełniać zobowiązań związanych z prowadzeniem firmy czy jako pracownik i załatwiać niezbędnych spraw urzędowych. Wynika z niej, że cechą charakterystyczną tej choroby, jest ogólny brak radzenia sobie, włącznie z zaspokajaniem podstawowych czynności jak i realizacją podstawowych obowiązków. Wskazano w niej również, że na podstawie dotychczasowego przebiegu choroby i braku remisji w okresie kilkuletniego leczenia, jego stan nie rokuje poprawy. Do skargi załączył opinię i zaświadczenie z pobytów hospitalizacji.
Na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. stawiła się pełnomocnik skarżącego - siostra [...], która poparła skargę i udzieliła wyjaśnień w sprawie, w tym w odniesieniu do podnoszonej przez ZUS kwestii wskazywanej we wniosku o umorzenie kwoty [...] zł, oświadczając, że jest to kwota niezbędna dla utrzymania się przez skarżącego, a nie kwota jaką on dysponuje. Oświadczyła, że stan skarżącego jest zły, nie ma on pracy i nie jest jej w stanie podjąć oraz, że poczyniła starania celem uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
skargę należało uwzględnić.
We wniosku z [...] lutego 2018 r.( data wpływu do organu [...] luty 2018 r.) skarżący wniósł o umorzenie zaległych składek za cały okres zalegania w płatnościach tj. od maja 2015 r. do stycznia 2017 r. i od sierpnia 2017 r. nadal. Nadto wniósł o umorzenie lub rozłożenie na raty składek za okres od lutego do lipca 2017 r. tj. za okres, w którym faktycznie pracował. Z treści pism skarżącego wynika, że zaległości w składkach, są wynikiem zarejestrowania przez niego wbrew stanowisku lekarza psychiatry działalności gospodarczej w marcu 2015 r. i braku możliwości ich opłacania ze względu na długotrwałą chorobę psychiczną, zdiagnozowaną w lutym 2015r., lecz w istocie ujawnioną wcześniej tj. po utracie pracy w 2013 r. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się zaświadczenia lekarskie z [...] września 2017 r. i z [...] kwietnia 2018 r. (to ostatnie ponownie złożone przy skardze) jak również zaświadczenie o pobytach skarżącego w Instytucie Psychiatrii i Neurologii z [...] września 2017 r. Z treści zaświadczeń lekarskich wynika, że początek choroby miał miejsce na przełomie 2013/2014 r. oraz, że choroba ma charakter przewlekły a jej przebieg powoduje, że skarżący nie był w stanie w sposób ciągły wykonywać pracy. Od 2015 r. brak jest remisji, występują epizody depresyjne i krótkotrwałe epizody hipomaniakalne zaś przebieg choroby powoduje wycofywanie się skarżącego z życia społecznego i zawodowego. Z zaświadczenia z [...] kwietnia 2018 r. wynika, że stan skarżącego od 2015 r. nie ulega poprawie, skarżący wymaga specjalistycznej opieki psychiatrycznej, czas powrotu do pełnej sprawności oraz możliwości wykonywania pracy w sposób ciągły , jeśli w ogóle możliwy, jest bliżej nieokreślony. W dacie wystawienia zaświadczenia skarżący leczony był ambulatoryjnie, niemniej jednak ma wskazania do hospitalizacji w Oddziale Psychiatrycznym. Z zaświadczenia z [...] września wynika zaś, że skarżący był trzykrotnie hospitalizowany w IPiN w okresach [...] kwietnia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r., [...] lipca 2015 r. do [...] października 2015 r. oraz od [...] lipca 2017 r. nadal – czyli w dacie jego wystawienia przebywał w szpitalu. Jednocześnie jak wyżej wskazano z zaświadczenia z [...] kwietnia 2018 r. wynikało, że mimo leczenia ambulatoryjnego tak naprawdę powinien przebywać na Oddziale Zamkniętym w Szpitalu. Z treści tych dokumentów jednoznacznie zdaniem Sądu wynika, że choroba skarżącego jest chorobą przewlekłą, nie poddającą się leczeniu a rokowania nie są pomyślne w takim znaczeniu, że nie wiadomo czy i kiedy skarżący będzie w stanie funkcjonować samodzielnie, w tym podjąć pracę. Skarżący jest osobą młodą w chwili obecnej ma 35 lat a od kilku już lat choruje. Nie pracuje, nie osiąga wynagrodzenia, nie pobiera świadczeń z ZUS, nie ma majątku - co jest bezsporne. Z dokumentów wynika, że istotnie rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w 2015 r. w trakcie leczenia psychiatrycznego, lecz choroba w tym dwa pobyty w szpitalu wskazują, że działalności tej w sposób faktyczny nie prowadził. Z oświadczenia z [...] kwietnia 2018 r. wynika, że w roku tym pracował jedynie 2 miesiące, w 2016 r. nie pracował wcale, w 2017 r. pracował przez kilka miesięcy aż przy pomocy siostry działalność ta została wyrejestrowana wstecznie w 2018 r. poczynając od [...] lipca 2017 r.
Wskazane okoliczności w ocenie Sądu wyraźnie wskazują, że stan zdrowia skarżącego jest na tyle poważny, że liczenie na radykalną poprawę stanu jego zdrowia w najbliższym czasie, jest raczej mało prawdopodobne a powrót do zdrowia jeśli to nastąpi będzie wymagał czasu. Skarżący jest osobą samotną, która korzysta z pomocy osób bliskich, w tym kolegi i siostry. Jego sytuacja jest skrajnie trudna, ponieważ poza stanem zdrowia jego problemem jest zapewnienie sobie podstaw egzystencji, co w przypadku braku majątku i dochodów jest problematyczne. Sąd daje wiarę twierdzeniom skarżącego, że nie dysponuje on miesięcznie kwotą [...] zł a określenie tej kwoty w kwestionariuszu, jest wskazaniem potrzeby jej posiadania na wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem. Trudno wobec tego zgodzić się z organem, że kwota ta dowodzi możliwości spłacenia w ratach istniejącej należności. ZUS nie wziął pod uwagę tego, że we wniosku z [...] lutego 2018 r. skarżący w pierwszym rzędzie wnosił o umorzenie wszystkich zaległych składek.
Z treści zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że organ przyjął, że skarżący nie posiada żadnego majątku i nie osiąga żadnych dochodów oraz, że spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności określonej treścią art. 28 ust. 3 pkt 3 i 6 sus. Mimo tego uznaje, że zadeklarowanie kwoty [...] zł w kwestionariuszu dowodzi możliwości płatniczych skarżącego. Przekonanie organu w tym względzie jest w ocenie Sądu całkowicie nieuzasadnione i dowolne.
Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku ZUS, skarżący wypełnia również przesłanki określone w treści § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia. Zdaniem Sądu opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ponieważ okoliczności sprawy pozwalają na przyjęcie, że z braku oszczędności i dochodów te potrzeby już nie są zaspokajane, a nadto przewlekła choroba skarżącego pozbawia go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS dokonując oceny zasadności wniosku, ma obowiązek w tak szczególnej sytuacji w jakiej znalazł się skarżący ocenić potencjalne możliwości spłaty zaległych składek w ramach istniejących okoliczności faktycznych sprawy a nie w sytuacji hipotetycznej, która może a nie musi się zdarzyć w przyszłości. Oczywiste przy tym jest, że jak zauważył ZUS, nawet w przypadku istnienia przesłanek umorzenia, może on ale nie musi dokonać umorzenia składek mając na uwadze interes publiczny rozumiany jako obowiązek dbania o ściąganie od zobowiązanych należnych składek, z których później wypłacane są różnego rodzaju świadczenia. Konieczność dbania o finanse Państwa, nie może jednak być rozumiana jako podstawa odmowy umorzenia składek w każdej, nawet kwalifikującej się do tego sytuacji (a taka występuje w przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu) bez wzięcia pod uwagę słusznego interesu strony. Należy bowiem zauważyć, że mimo, że skarżący jest osobą młodą i w przypadku poprawy stanu zdrowia może w przyszłości uzyskać pracę, to w jego interesie leży to, ażeby potencjalne przyszłe życie zawodowe mógł zacząć bez obciążeń finansowych. Rodzaj schorzenia skarżącego (powracające epizody depresji) wymaga, ażeby mógł egzystować bez poczucia, że ma narastający (odsetki) dług do spłacenia.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony w sposób dowolny, co miało wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Organ błędnie ocenił stan faktyczny sprawy w zakresie przesłanek wynikających z treści § 3 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, co doprowadziło do naruszenia treści art. 80 kpa, co nakazuje uchylenie zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zauważyć, że treść § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie zawiera wymogu posiadania orzeczenia o niepełnosprawności w przypadku przewlekłej choroby.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien zatem wszechstronnie rozważyć sytuację skarżącego w kontekście podnoszonych przez niego okoliczności, dokonując o ile uzna to za konieczne ewentualnie dodatkowych ustaleń, a następnie podejmie decyzję znajdującą prawidłowe oparcie w przedmiotowych ustaleniach.
Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a uchylił zaskarżoną decyzję.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło