V SA/Wa 1570/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. N. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia ... kwietnia 2016 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania postanawia - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2017 r. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2017 r. sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, . N. (dalej "skarżący", "strona", "strona skarżąca") wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi w ... wraz z żoną i córką, posiada mieszkanie o pow. około ... m2 (wartość szacunkowa: ... euro), natomiast nie posiada innych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż otrzymuje świadczenie z tytułu niezdolności do pracy w wysokości ... euro miesięcznie, zaś jego żona osiąga dochód z tytułu pracy w wysokości ... euro miesięcznie. Ponadto rodzina otrzymuje kwartalny zasiłek w kwocie ... euro. Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał, iż jest osobą długotrwale chorą i otrzymuje w Holandii świadczenie z tytułu ubezpieczeń pracowniczych w wysokości ... euro, co stanowi jedyne źródło jego utrzymania. Wyjaśnił przy tym, iż od 2004 r. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do wykonywania pracy przynoszącej dochody. Skarżący posiada mieszkanie w ..., które kupił na kredyt, w związku z czym podnosi, że "właścicielem mieszkania jest praktycznie bank". Wskazał także, iż zaciągnął w Holandii kredyt na kwotę ... euro, od którego spłacał tylko odsetki w wysokości ... euro miesięcznie, a od 2017 roku spłaca odsetki wraz ratą długu głównego tj. łącznie ... euro miesięcznie. Wnioskodawca przedstawił swoje miesięczne stałe zobowiązania i wydatki, do których zaliczył: spłatę odsetek od kredytu mieszkaniowego – ... euro; opłaty za energię elektryczną i gaz – średnio ... euro; media – ... euro. Ponadto wskazał na wydatki roczne: opłaty za wodę i kanalizację – średnio ... euro; roczny podatek do gminy – ... euro (w tym opłata za wywóz śmieci); opłata za szkołę córki w roku szkolnym 2016/2017 – ... euro. Dodatkowo podniósł, iż jest zadłużony u rodziny i znajomych, w związku z uiszczeniem opłat od skarg wniesionych do sądu administracyjnego w wysokości ...zł, którą to kwotę spłaca w ratach. Do wniosku załączył kopie dokumentów sporządzonych w języku obcym wraz z kopiami ich tłumaczeń na język polski, które w ocenie Skarżącego dokumentują dochody jego i żony, stan zdrowia oraz zaciągnięcie kredytu długoterminowego. W związku z tym, iż oświadczenia złożone na urzędowych wnioskach o przyznanie okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, zarządzeniem z dnia 31 marca 2017 r. wezwano Stronę do udzielenia dodatkowych informacji oraz do złożenia określonych dokumentów wraz z tłumaczeniem na język polski przez osobę uprawnioną do dokonywania tłumaczeń z języka obcego na język polski. W dniu 21 kwietnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia 15 kwietnia 2017 r. zatytułowane "Zażalenie", w którym oświadczył, iż zastosowanie się do wezwania Sądu jest dla niego niemożliwe i niewykonalne. W uzasadnieniu podniósł, iż nie dysponuje innymi dokumentami ponad te, które już przedstawił wraz z wnioskiem, nie prowadził "administracji wydatków i nigdy nie przeliczał ich na walutę obowiązującą w Polsce", a ponadto nie stać go na poniesienie kosztów tłumaczenia przysięgłego dokumentów z języka niderlandzkiego na język polski. Pismem z dnia 15 kwietnia 2017 roku, skarżący wniósł pismo zatytułowane jako "zażalenie na wezwanie WSA w Warszawie wydział V". W notatce służbowej z dnia 15 maja 2017 roku starszy referendarz sądowy uznał, iż skoro na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przysługuje zażalenie, to należy prowadzić postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wskazał starszy referendarz, stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. (dalej "p.p.s.a."), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Starszy referendarz sądowy zwrócił uwagę, iż ustalenia wymagał szereg istotnych i brakujących danych. Między innymi, czy skarżący posiada nieruchomości rolne skoro zainicjował kilkadziesiąt postępowań sądowoadministracyjnych, których przedmiotem są płatności obszarowe do gruntów rolnych. W szczególności określenia wymagały dane dotyczące tytułu prawnego do takiej nieruchomości oraz danych przedmiotowych dotyczących gruntów rolnych w tym informacji dotyczących dopłat bezpośrednich. Nie uzyskano także informacji dotyczących dochodu z nieruchomości rolnych oraz majątku ruchomego o znacznej wartości. W związku z brakiem uzyskania tych informacji, starszy referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wykazał, aby ustawowa przesłanka prawa pomocy w zakresie całkowitym została spełniona. Strona uniemożliwiła porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W sprzeciwie na postanowienie starszego referendarza sądowego strona skarżąca wskazała, że złożone przez nią oświadczenie o stanie rodziny, majątku i dochodach nie zostało podważone decyzją procesową Sądu. Skarżący wyjaśnił, że w oświadczeniach podał wszystko i nie ma nic więcej do dodania, a uzyskanie materiału dowodowego z urzędów w ... w ciągu określonego terminu nie jest realne. Wojewódzki sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Zatem inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Należy także pamiętać, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, określonych w ustawie. Tym samym, przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie obciążenie kosztami postępowania pozostałych podatników. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu prawidłowo uznał starszy referendarz sądowy, że Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy uznać je za bezprzedmiotowe. Twierdzenia w nim zawarte nie wnoszą nic nowego do sprawy. Skarżący twierdzi, że nie ustalono, że jego oświadczenie nie jest wiarygodne, zatem powinno ono wywoływać skutki prawne poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie w jakim o nie wniósł. Starszy referendarz sądowy trafnie wskazał, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy ciąży ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Tymczasem pomimo wezwania, Skarżący nie odzwierciedlił złożonymi dokumentami pełnego obrazu swojej sytuacji majątkowej jaka podlega ocenie w procesie przyznawania pomocy. To Skarżący powinien wykazać się pełną inicjatywą w zakresie udowadniania swoich racji która jest warunkiem sine qua non pozytywnego rozpatrzenia wniosku i pomimo informacji zwrotnej z Sądu w postaci wezwania, nie usunął braków. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji