V SA/Wa 1572/07

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. i B. S. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie wniosku o umorzenie zadłużenia; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 października 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. i B. S. na pismo Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie wniosku o umorzenie zadłużenia. Pełnomocnik skarżących, wnosząc skargę kasacyjną na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 października 2007 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, iż utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 1433,91 złotych kwartalnie, są właścicielami niesamodzielnego mieszkania (nad stajnią) o pow. 80 m2, 2 stajni, hali treningowej, magazynu zbożowo – gospodarczego oraz nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni 19,787 ha przeliczeniowego, z czego wydzierżawiają 15,81 ha za 0,5 q zboża z każdego ha. Wnioskodawcy oświadczyli, że nie posiadają oszczędności, rachunków bankowych i przedmiotów wartościowych za wyjątkiem kombajnu zbożowego o szacunkowej wartości 10.000 złotych. Wyjaśnili, że są zadłużeni w Bankach na łączną kwotę [...] złotych (kapitał + odsetki) oraz w ARiMR na kwotę [...] złotych. Dodatkowo stwierdzili, że wg zaświadczeń o dochodowości gruntów rolnych uzyskują 7.548,35 złotych rocznie oraz, że dopłaty "unijne" do gruntów pobiera ich wnuczka, jako osoba nimi władająca (na nią wydano decyzję, co do wszystkich gruntów). W związku z tym, iż dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżących, zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2007r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez udzielenie odpowiedzi na postawione pytania i nadesłanie stosownych dokumentów, w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W dniu 2 stycznia 2008 r. (data nadania) skarżący nadesłali dodatkowe oświadczenie, w którym podali, iż nie prowadzą hodowli zwierząt, uprawy wierzby energetycznej, nie uzyskują dochodu z wynajmu sprzętu gospodarstwa rolnego ani z innego źródła, nie prowadzą również gospodarstwa agroturystycznego, tylko w Sygn. akt V SA/Wa 1572/07 miesiącach letnich wynajmują okazjonalnie pokoje i uzyskują z tego tytułu ok. 1000 złotych w roku. Wyjaśnili także, że dopłaty do gruntów rolnych pobiera w całości wnuczka, która faktycznie włada gruntami, a sami skarżący nie rozliczają się z nią z tego tytułu. Oświadczyli, iż ponoszą miesięcznie następujące wydatki: leki – 250 złotych, węgiel i gaz butlowy – 150 złotych, prąd – 439 złotych, wyżywienie – ok. 600 złotych, ubranie – ok. 200 złotych, spłata zadłużenia w banku – 250 złotych (nie każdego miesiąca stać na spłatę skarżących). Ponadto stwierdzili, iż uzyskują pomoc od wnuczki w wysokości ok. 1000 złotych miesięcznie, która to pomoc nie jest świadczeniem gwarantowanym. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżących rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będą oni zobowiązani ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony ich możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi, zgodnie z § 2 ust. 6 w związku z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), połowę wpisu od skargi, który pobiera się w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1 – 5, tj. kwotę 100 złotych. Tym samym należy rozwiać wątpliwości skarżących i wskazać, że ich skarga nie została zarejestrowana jako skarga na bezczynność organu. Biorąc pod uwagę znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 złotych należało uznać, iż w niniejszej Sygn. akt V SA/Wa 1572/07 sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym. Odmawiając udzielenia wnioskodawcom prawa pomocy zauważyć należy, iż prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie wydatków postępowania przed sądem nie jest możliwe bez uszczerbku w niezbędnym utrzymaniu. Biorąc zatem pod uwagę oświadczenia skarżących ilustrujące osiągane przez nich dochody, jak również miesięczne wydatki (które mieszczą się w kategorii "wydatków niezbędnych dla utrzymania"), nie sposób uwzględnić ich wniosku w omawianym zakresie. Bowiem część podanych przez nich kosztów nie mieści się w kategorii "wydatków niezbędnych do utrzymania", za takie wydatki nie można uznać wydatków na ubrania w wysokości 200 złotych (rocznie 2400 złotych) oraz wydatków na spłatę zadłużenia w banku w wysokości 250 złotych. Zadłużenie w banku traktowane winno być, co najmniej na równi z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Dlatego też nie można uznać skarżących za osoby, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący mogą wygospodarować z własnego budżetu kwotę 100 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawcy winni zatem, jeżeli dysponują jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.