V SA/Wa 1576/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K.G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę W dniu 06.05.2009 r. K. G. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w A. wniosek o przyznanie płatności na rok 2009. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie płatności (ONW- Nizinne strefa I) do powierzchni 26,50 ha. W dniu [...].09.2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. decyzją Nr [...] przyznał K. G. pomoc finansową z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 (ONW) na kwotę 4 582,40 zł. Płatność została przelana na rachunek bankowy wskazany przez producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów w dniu 16.10.2009r. W dniu 23.09.2010r. do Biura Powiatowego ARiMR w A. wpłynęło pismo C. G., w którym informował, iż w dniu 10.07.2009 r. na podstawie umowy darowizny przejął on od K. G. grunty rolne o powierzchni 5,37 ha, położone na działce ewidencyjnej nr [...]. Do pisma dołączono notarialny Rep A Nr [...] – umowę darowizny, potwierdzającą faktyczne wydanie nieruchomości C. G. w dniu [...].07.2009 r. W dniu [...].09.2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. postanowieniem Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania K. G. pomocy finansowej z tytułu ONW na rok 2009. W wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że na dzień wydania decyzji - [...].09.2009 r., skarżący nie był w posiadaniu części zadeklarowanych siebie gruntów rolnych. W dniu [...].11.2010r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w A. wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Na podstawie tej decyzji, przyznano K. G. płatności ONW na rok 2009 w wysokości 1 811,48 zł. W dniu 31.01.2011 r. Kierownik Biura Powiatowego w A., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności ONW za rok 2009. W dniu 08.02.2011r. strona złożyła pismo zawierające wniosek o odstąpienie od żądania zwrotu niesłusznie pobranych płatności. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w dniu [...].02.2011r. Kierownik BP w A., działając z upoważnienia Prezesa ARiMR wydał decyzję Nr [...]o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych gospodarowania (ONW) na rok 2009. Na mocy tej decyzji ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2 770,92 zł. Decyzją z [...] maja 2011 r. po rozpatrzeniu wniosku K. G. o ponowne rozpoznanie sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, działając z upoważnienia Prezesa ARiMR, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia [...].02.2011 r. i ustalił nienależnie pobraną płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 2770,92 zł. Organ odwoławczy wskazał, że w roku 2009 K. G. ubiegał się o płatność ONW do powierzchni 25,60 ha. Płatność do takiej powierzchni została przyznana na podstawie decyzji Nr [...]. W wyniku wznowionego postępowania, decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...].11.2010 r. ustalono, że należna K. G. płatność ONW za rok 2009 wynosiła 1 811,48 zł. Wynikało to ze stwierdzenia, iż na dzień wydania decyzji skarżący nie był w posiadaniu wszystkich deklarowanych przez siebie gruntów rolnych. Organ wyjaśnił też, że zapis o obowiązku posiadania deklarowanych gruntów rolnych na dzień 31.05 danego roku został wprowadzony do rozporządzenia z dnia 11 marca 2009 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. W roku 2009 obowiązująca treść § 2 nie wskazywała terminu, do którego wnioskodawca powinien posiadać deklarowane przez siebie grunty rolne. Zgodnie z powyższym organ odwoławczy wyjaśnił, że wnioskodawca od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji powinien dzierżyć dane grunty, to znaczy wykonywać wszelkie władztwo wobec tych gruntów i je fizycznie posiadać. Nie ma przy tym znaczenia tytuł prawny do gruntów rolnych – własność, dzierżawa, użyczenie, użytkowanie itp. Wnioskodawca może nawet nie posiadać żadnego tytułu prawnego (np. dzierżawa wygasła, została wypowiedziana itp.), lecz skoro dane grunty rolne są w jego rzeczywistym posiadaniu, ma on uprawnienie do złożenia skutecznego prawnie wniosku. Organ II instancji przypomniał, że okoliczność przekazania części gruntów deklarowanych przez K. G. synowi w dniu 10.07.2009 r. nie jest sporna, wobec tego wydanie decyzji o uchyleniu decyzji dotychczasowej i przyznaniu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nastąpiło w oparciu o bezspornie ustalony stan faktyczny. W wyniku wydania powyższej decyzji, kwota przyznanych wnioskodawcy płatności ONW na rok 2009 wyniosła 1 811,48 zł, a więc różnica pomiędzy środkami wypłaconymi a przyznanymi wyniosła 2 770,92 zł. Organ podzielił wątpliwości strony co do prawidłowości kwoty różnicy pomiędzy decyzjami, określonej w decyzji Nr [...] na 1 847,28 zł. Jednakże wskazał, że skoro przedmiotem tej decyzji nie było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, a kwoty nienależnej stronie za rok 2009. Ta kwota została określona prawidłowo. Kwota 1 847,28 jest kwotą pomniejszenia płatności, wynikającego z zawyżenia powierzchni deklarowanej w stosunku do powierzchni stwierdzonej. Tym samym kwota podlegająca zwrotowi w wysokości 2 770,92 zł jest prawidłowa. Wskazano ponadto , że pomimo prawidłowego określenia powierzchni, za którą powinien nastąpić zwrot, a także prawidłowego wskazania stawki płatności za 1 ha i kwoty podlegającej zwrotowi, w decyzji Prezesa ARiMR Nr [...] wydanej z upoważnienie przez Kierownika Biura Powiatowego, nieprawidłowo wskazano w podstawie prawnej przepis § 9 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz.329, ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem o sytuacji, w której zaniechano działalności roIniczej na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem. W przedmiotowej sprawie, wobec przekazania posiadania części gruntów zgłoszonych do płatności przed wydaniem decyzji, nie można przyjąć, że K. G. był uprawniony do otrzymania płatności ONW do tej części. Nie można więc mówić o zaniechaniu zobowiązania ONW w tym zakresie. W tym stanie faktycznym i prawnym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR Toruniu działając z upoważnienia Prezesa ARiMR na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. postanowił uchylić zaskarżoną decyzję w całości i jednocześnie ustalić nienależnie pobraną płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości 2 770,92 zł. plus odsetki naliczone od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Na powyższą decyzję K. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagał się uchylenia decyzji i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie treści § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez nakazanie zwrotu płatności ONW pomimo spełniania wszelkich niezbędnych przesłanek do jej otrzymania. W uzasadnieniu skargi K. G. podniósł, iż co prawda przekazał synowi na własność część gruntów objętych wnioskiem o wypłatę pomocy z tytułu ONW, trudno jednakże stwierdzać, iż na dzień wydania decyzji administracyjnej nie był posiadaczem rzeczonych gruntów, gdyż w 2009 r. poniósł wszelkie niezbędne nakłady związane z uprawą gruntów, takie jak: zasiew, ochrona herbicydowa oraz nawożenie, ochrona przed grzybami i szkodnikami itd. Następnie, zgodnie z powszechnym zwyczajem, iż "kto sieje ten zbiera", dokonał zbioru plonów. Po zbiorach, czyli pod koniec lipca, jego syn wykonał pierwszy zabieg (podorywka) oraz rozpoczął użytkowanie gruntu. W związku z powyższym stanem rzeczy zarówno pod względem logicznym oraz - w jego przekonaniu - również pod względem prawnym, to on powinien skorzystać z ONW na wyżej wymienione grunty. W obecnym stanie rzeczy, pomimo, iż ziemia została uprawiona zgodnie z dobrą praktyką rolniczą, z płatności nie skorzystał ani on ani syn. Zdaniem skarżącego, skoro ustawodawca uznał za słuszne doprecyzować treść rozporządzenia, w ten sposób, iż doprecyzował, że płatność ONW należy się temu, kto był posiadaczem do 31 maja roku, w którym był składany wniosek, w tym właśnie kierunku powinna iść wykładnia przepisów stosowana przez ARiMR. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Rozpatrując sprawę w powyższych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne. Płatność ONW za rok 2009 przyznana K. G. pochodzi ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy. Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej sensu należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury. W sprawie niniejszej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, iż płatności dokonano na podstawie decyzji , która następnie w wyniku wznowienia postępowania została uchylona i została przyznana płatność ONW w mniejszej wysokości. Wobec powyższego z chwilą , gdy decyzja z [...] listopada 2009 r. stała się ostateczna, płatność ONW wypłacona rolnikowi ponad kwotę określoną w tej decyzji jako kwota należna za rok 2009 , jest płatnością nienależną w rozumieniu wyżej powołanych przepisów. W spawie niniejszej brak jest podstaw do czynienia ustaleń komu przysługuje płatność ONW za rok 2009 . Rolnik te zarzuty powinien był podnieść w sprawie o przyznanie płatności za rok 2009. Skoro zaś decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w A. nie byłą przez stronę kwestionowana, w sprawie o ustalenie nienależnie pobranych płatności nie ma możliwości czynienia ustaleń w powyższym zakresie. Na koniec należy wskazać, że w sprawie niniejszej nie ma zastosowania żadna z przesłanek wyłączających możliwość dochodzenia nienależnie pobranych płatności przewidzianych w art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 30 kwietnia 2004 r. ). Zgodnie z ust. 4 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Zgodnie zaś z ust. 5 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.