V SA/Wa 1578/13

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nałożonej kary pieniężnej postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A.K. (dalej: "skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i synem, posiada dom o pow. [...] m2, natomiast nie posiada nieruchomości rolnych, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto z tytułu umowy o pracę, zaś jego żona z takiego samego tytułu w wysokości [...] zł brutto. W uzasadnieniu podniósł, iż nałożono na niego kary pieniężne w około 60 sprawach administracyjnych na łączną kwotę około [...] zł, zaś w wyniku złożonych skarg do sądu administracyjnego poniósł koszty opłat sądowych w łącznej wysokości około 7.000 zł. W tej sytuacji wnioskodawca wskazał, iż nie jest w stanie ponieść dalszych kosztów sądowych. Do wniosku skarżący załączył odpis aktu urodzenia syna, umowę o kredyt mieszkaniowy z [...] marca 2009 r., umowę pożyczki gotówkowej z [...] lutego 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r., umowę z [...] maja 2010 r. o pożyczkę ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, umowę o kredyt oraz limit z [...] stycznia 2011 r., zestawienie kosztów sądowych do uiszczenia których jest zobowiązany w związku ze wszczętymi postępowaniami sądowo administracyjnymi, zaświadczenia o wysokości miesięcznych zarobków skarżącego oraz jego żony, wyciągi z rachunku bankowego oraz odpisy zeznań podatkowych za 2012 r., kopie faktur za korzystanie z telewizji oraz zużycie energii elektrycznej, wykaz decyzji nakładających kary pieniężne w wysokości 3000 zł (w każdej sprawie). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej " p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie stronie skarżącemu prawa pomocy, poprzez jego zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie oraz rodziny. W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, iż wnioskodawca realizował dotychczas obowiązek partycypowania w kosztach sądowych. Na podstawie złożonych oświadczeń i załączonych dokumentów, jak również dysponując z urzędu informacjami z elektronicznego Systemu Obsługi Spraw Orzekanych w WSA w Warszawie ustalono, że skarżący zainicjował około 50 spraw sądowych w Wydziale VI tut. Sądu, w których ponosił koszty wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł w każdej sprawie oraz koszty opłat kancelaryjnych za sporządzenie uzasadnień wyroków w wysokości po 100 zł od wniosku składanego w sprawach, w których skargę oddalono. W uzasadnieniu wniosku skarżący przedstawił miesięczne wydatki rodziny wnioskodawcy związane z niezbędnym utrzymaniem, na które składają się: koszty utrzymania domu w łącznej wysokości 700 zł, wydatki na żywność i środki higieniczne w łącznej wysokości 1.500 zł, koszty "wyposażenia" dziecka do szkoły w wysokości 200 zł. Nadto wskazano, iż rodzina ponosi miesięczne koszty związane ze spłatą kredytu hipotecznego, kredytu gotówkowego wnioskodawcy w wysokości [...] zł, kredytu gotówkowego żony w wysokości [...] zł oraz pożyczki żony z ZFŚS w wysokości [...] zł. Analiza zgromadzonego materiału pozwoliła na ustalenie, że wnioskodawca otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto (zaświadczenie o wysokości zarobków z dnia [...].06.2013 r.), zaś jego żona w wysokości [...] zł netto (przelewy na rachunek bankowy w dniach: [...].06.2013 r. i [...].07.2013 r.). Zatem należało porównać łączną kwotę 4.135,16 zł dochodów małżonków z oświadczonymi wydatkami, które są niezbędne dla utrzymania, a których wysokość obliczono na kwotę 2.400 zł. Wzięto przy tym pod uwagę, że wnioskodawca nie uwzględnił kosztów związanych z opieką zdrowotną, które jak nakazuje przyjmować doświadczenie życiowe, również należy mieć na względzie. Natomiast ustosunkowując się do innych oświadczonych wydatków, wskazać trzeba, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). W tak ustalonym stanie majątkowego posiadania wnioskodawcy, należało wziąć pod uwagę pozostającą kwotę dochodów i dokonać jej porównania z wysokością ciążących na stronie kosztów sądowych w kilkudziesięciu zainicjowanych postępowaniach sądowych. W tym zakresie uwzględniono wysokość poniesionych już kosztów sądowych, jak również przyszłych kosztów sądowych, wynikających ze spraw toczących się w Wydziale VI, a także zainicjowanych w tut. Wydziale V (na dzień rozpoznawania wniosku 15 spraw), na które składa się wpis sądowy w wysokości 200 zł. Dokonanie takiego porównania powoduje w konsekwencji, iż zasadnym jest przyjęcie, że wnioskodawca zasługuje na uwzględnienie jego wniosku z tej przyczyny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i trzyosobowej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.