V SA/Wa 1585/09
WyrokWSA w Warszawie2010-06-17
Skład orzekający: Dorota Mydłowska, Beata Krajewska, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rolnikowi przysługuje płatność zwierzęca do powierzchni upraw mieszanki traw z koniczyną, jeśli wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożony w 2006 r. nie zawierał deklaracji trwałych użytków zielonych, a jedynie uprawy traw na gruntach ornych z koniczyną?Ratio decidendi
Rolnikowi nie przysługuje płatność zwierzęca do powierzchni upraw mieszanki traw z koniczyną, jeśli wniosek złożony w 2006 r. nie zawierał deklaracji trwałych użytków zielonych, a jedynie uprawy traw na gruntach ornych z koniczyną. Koniczyna jako roślina motylkowa drobnonasienna nie może być zaliczona do 'upraw traw' w rozumieniu przepisów, które stanowiły podstawę do ustalenia powierzchni referencyjnej dla płatności zwierzęcej. Możliwość zaliczenia takich mieszanek została wprowadzona dopiero późniejszym rozporządzeniem, które nie miało zastosowania w niniejszej sprawie.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich. Kontrola wykazała nieprawidłowości w deklarowanej powierzchni. Po korekcie i wyjaśnieniach organ I instancji przyznał płatność jednolitą i uzupełniającą, odmawiając płatności zwierzęcej. Dyrektor ARiMR utrzymał decyzję w mocy, wskazując na brak podstaw do przyznania płatności zwierzęcej z uwagi na rodzaj zadeklarowanych upraw w 2006 r. Rolnik złożył skargę do WSA, kwestionując odmowę przyznania płatności zwierzęcej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę.
E. K. złożył w dniu [...].05.2008 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w S.wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. We wniosku zadeklarował grunty rolne o łącznej deklarowanej powierzchni użytków rolnych [...] ha, w tym do płatności uzupełniającej do grupy upraw podstawowych [...] ha, do płatności zwierzęcych [...] ha.
Kontrola administracyjna wniosku wykazała nieprawidłowości w odniesieniu do działek oznaczonych numerami [...]. Strona wezwana do złożenia wyjaśnień stawiła się w Biurze Powiatowym w dniu [...].02.2009 r. i złożyła korektę, którą zmniejszyła powierzchnię deklarowanych użytków na działce [...] o [...] ha, ponadto podtrzymała w oświadczeniu powierzchnię użytków rolnych na działce [...].
Na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. działając jako organ I instancji wydał w dniu [...].02.2009 r. decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, którą przyznał stronie płatność jednolitą do powierzchni [...] ha, płatność uzupełniającą do powierzchni [...] ha, nadto odmówił przyznania płatności zwierzęcej.
Strona w terminie ustawowym odwołała się od tej decyzji wskazując, że nie zgadza się z odmową przyznania płatności zwierzęcych. Strona podniosła, że organ I instancji nie wziął pod uwagę płodozmianu, a mianowicie, że co roku było ok. [...] ha użytków zielonych, w roku 2008 wsiano ok. [...] ha mieszanki zbożowo-strączkowej i [...] ha ziemniaków na paszę, przez co Biuro wydało decyzję odmowną.
Orzekając na skutek odwołania Strony, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z [...] sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z [...] lutego 2009 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż na działce nr [...] powierzchnia największego spójnego obszaru PEG wyniosła [...] ha. Strona wezwana do złożenia wyjaśnień korektą pomniejszyła powierzchnię działki B z [....] ha [...] ha. Jednocześnie w odwołaniu strona podniosła, że zgodnie z danymi ARiMR na pozostałej części działki znajdują się drzewa. Strona co prawda podniosła, że dają one cień zwierzętom, jednakże grunty te jako zadrzewione są wyłączone z płatności jednolitej i uzupełniających.
Zważywszy, że powstała rozbieżność pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną ([...] ha), organ zastosował art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad stosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz Urz. UE L 345 z 20.11.2004 ze zm.) zgodnie z którym w sytuacji, jeśli różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną mieści się w przedziale od 3% do 30% płatność na dany rok zostaje pomniejszona o kwotę odpowiadającą dwukrotności stwierdzonej różnicy. Różnica procentowa wyniosła [...] %, przez co płatność przyznano do powierzchni stwierdzonej [...] ha, bez naliczania pomniejszeń.
Stawka płatności jednolitej w 2008 r. wyniosła 339,31 zł do 1 ha uprawy (zgodnie z § 1 Rozporządzenia ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5.11.2008 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2008 r., Dz. U. z 2008 r. nr 201 poz 1242). Wypłacona kwota płatności jednolitej wyniosła [...] zł.
Płatność uzupełniającą do grupy upraw podstawowych przyznano stronie w pełnej wnioskowanej wysokości, to jest do powierzchni [...] ha. Stawka płatności UPO na rok 2008 zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 listopada 2008 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2008 r.(Dz.U. nr 201, poz. 1243), wyniosła [...] zł. Kwota należnych płatności wyniosła [...] zł
Strona zadeklarowała do płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych powierzchnię [...] ha. Zważywszy, że strona nie nabyła prawa do tej płatności, odmówiono jej przyznania.
Organ wyjaśnił, że obecnie płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych regulowane są przepisami Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 44 poz. 265 ze zm.).
Zgodnie z § 5 ust. 1 płatność zwierzęca w danym roku przysługuje jeśli:
1. rolnik w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika lub jego małżonka także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie
2. na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych.
Organ podkreślił, że płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt w okresie referencyjnym, o którym mowa powyżej, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych do której została przyznana w 2006 r. Płatność uzupełniająca do trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw.
Organ podkreślił, że strona złożyła pierwszy wniosek o przyznanie płatności w 2004 r., przez co zastosowanie do niej znajdzie okres referencyjny od 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. Strona w tym okresie posiadała zwierzęta wpisane do rejestru o którym mowa powyżej, przez co wyliczony dla gospodarstwa strony wskaźnik DJP wyniósł [...].
Organ wskazał, że przy ustalaniu powierzchni referencyjnej dla strony zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami wzięto pod uwagę deklarację z wniosku obszarowego strony na 2006 r. Stosując wykładnię literalną powyższego przepisu do powierzchni referencyjnej zaliczyć można tylko trwałe użytki zielone lub uprawy traw przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Dyrektor [...] Oddziału ARiMR w W. podkreślił, że Strona we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zadeklarowała powierzchnię [...] ha, deklarując jako uprawę na wszystkich działkach rolnych trawy na gruntach ornych z koniczyną. Koniczyna zaliczana jest do roślin motylkowatych drobnonasiennych, mieszanka tej rośliny z trawą nie może być uznana za "uprawę traw" o której mowa w § 1 ust 1 pkt 2 cytowanego powyżej rozporządzenia. Co za tym idzie, na podstawie przywołanych powyżej przepisów nie ma możliwości zaliczenia powierzchni uprawy mieszanki traw i roślin motylkowatych drobnonasiennych do powierzchni referencyjnej. Do uprawy tej na podstawie wymienionych przepisów przysługiwała w 2008 r. płatność uzupełniająca do grupy upraw podstawowych. Jednakże strona nie deklarowała tych upraw do tego rodzaju płatności. Jednocześnie strona nie zgłosiła w 2006 r. żadnych gruntów jako trwałych użytków zielonych.
Organ podkreślił, że wyliczona na tej podstawie powierzchnia referencyjna na potrzeby płatności zwierzęcych wyniosła [...] ha. Przez co na podstawie przepisów obowiązujących w 2008 r. nie ma możliwości przyznania stronie płatności zwierzęcych.
Organ zauważył, że możliwość zaliczenia do powierzchni referencyjnej upraw mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami została wprowadzona na gruncie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz.326). Jednakże na zasadzie § 18 w niniejszej sprawie stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ podkreślił, że dla nabycia przez stronę prawa do płatności zwierzęcych nie miał znaczenia fakt dokonania przez stronę płodozmianu na zgłoszonych działkach, co strona podniosła w odwołaniu. Prawo to ustała się bowiem na podstawie powierzchni trwałych użytków zielonych lub upraw traw zgłoszonych do płatności w 2006 r., a stan zwierząt na podstawie wyznaczonego okresu referencyjnego. Co za tym idzie, płodozmian mógłby mieć znaczenie dla ustalenia powierzchni kwalifikującej się do płatności za 2008 r., do której jednak strona prawa nie nabyła. Stąd zmiana upraw dokonana przez stronę nie miała znaczenia.
W dniu 21 września 2009 r. (data nadania pocztowego) E. K. złożył skargę na powyższą decyzję wskazując, iż spełnia warunki przyznania płatności na rok 2008 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przesłanki przyznawania płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) mają swoje źródło w stosownych regulacjach podjętych przez Unię Europejską, natomiast w zakresie przepisów krajowych przesłanki te określa ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 44, poz. 265 ze zm.), zwanego dalej: rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r.
Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności obszarowe uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych - położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej.
Płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, to tzw. płatność zwierzęca.
Na podstawie § 5 ust.1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. płatność zwierzęca przysługuje, jeżeli:
1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim, w tym okresie;
2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Natomiast zgodnie z § 5 ust. 2 płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2 tj. płatność uzupełniająca przyznana w 2006 r. do trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw.
Jak wynika z powyższych przepisów, należną płatność zwierzęcą oblicza się m. in. w oparciu o powierzchnię referencyjną trwałych użytków zielonych lub powierzchnię upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych do której została w 2006 r. przyznana płatność uzupełniająca do trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw.
W niniejszej sprawie ustalono, że Skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r, działki rolne o powierzchni [...] ha. Na wszystkich działkach zadeklarowano jako uprawę trawę na gruntach ornych z koniczyną, która na gruncie wymienionych wyżej regulacji nie może zostać zaliczona do powierzchni referencyjnej, ponieważ koniczyna jest rośliną motylkową drobnonasienną nie może zatem zostać zaliczona do traw.
Należy przy tym zauważyć, że możliwość zaliczenia do powierzchni referencyjnej upraw mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami została wprowadzona na gruncie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczególnych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 326). Jednakże na zasadzie § 18 w niniejszej sprawie stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest cytowane na wstępie rozporządzenie z dnia 14 marca 2008 r.
Wbrew zarzutom skargi Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2006 r. nie zgłosił żadnych trwałych użytków zielonych (część VII kolumna 11 wniosku). Co za tym idzie, powierzchnia referencyjna ustalona dla strony wyniosła [...] ha. Z tego względu płatność zwierzęca została odmówiona.
W świetle powyższego bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje fakt dokonania przez stronę płodozmianu na zgłoszonych działkach, co strona podniosła w odwołaniu. Prawo to ustala się bowiem na podstawie powierzchni trwałych użytków zielonych lub upraw traw zgłoszonych do płatności w 2006 r., a stan zwierząt na podstawie wyznaczonego okresu referencyjnego. Co za tym idzie, płodozmian mógłby mieć znaczenie dla ustalenia powierzchni kwalifikującej się do płatności za 2008 r., do której jednak strona prawa nie nabyła, co wykazano powyżej.
Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że powierzchna kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej została ustalona w oparciu o wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w tym w szczególności w oparciu o korektę i oświadczenie złożone przez stronę w trakcie postępowania, oraz w oparciu o dane własne Agencji. Na podstawie wymienionych dowodów organ ustalił, że na działce nr [...]powierzchnia największego spójnego obszaru PEG wyniosła [...] ha. Strona wezwana do złożenia wyjaśnień korektą pomniejszyła powierzchnię działki B z [...] ha do [...] ha. Jednocześnie w odwołaniu strona podniosła, że zgodnie z danymi ARiMR na pozostałej części działki znajdują się drzewa. Grunty zadrzewione i zakrzaczone nie kwalifikują się do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przez co obszar ten podlegał wykluczeniu. Strona poinformowana o tych faktach korektą zmniejszyła powierzchnię działki rolnej B o [...] ha.
Zważywszy, że powstała rozbieżność pomiędzy powierzchnią deklarowaną i stwierdzoną [...] ha, organ zastosował art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. w sprawie ustanowienia szczegółowych zasad stosowania Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004 ze zm.) zgodnie z którym w sytuacji, jeśli różnica procentowa między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną mieści się w przedziale od 3% do 30% płatność na dany rok zostaje pomniejszona o kwotę odpowiadającą dwukrotności stwierdzonej różnicy. Różnica procentowa wyniosła [...]%, przez co płatność przyznano do powierzchni stwierdzonej [...] ha, bez naliczania pomniejszeń.
Wbrew zarzutom skargi organ dokonując obliczenia płatności jednolitej zaliczył wszystkie pozostałe grunty rolne, w tym przywołane przez Skarżącego uprawy ziemniaków oraz mieszanki zbożowo-strączkowęj, nadto wszystkie zgłoszone w 2008 r. trwałe użytki zielone. Natomiast płatność uzupełniającą do grupy upraw podstawowych przyznano zgodnie z deklaracją do powierzchni [...] ha.
Niezależnie od powyższego należy podnieść, że nawet w przypadku uznania argumentów Skarżącego i przyznania mu płatności zwierzęcych, co na gruncie obecnie obowiązującego stanu prawnego nie jest możliwe, nie byłoby podstaw do przyznania Skarżącemu płatności zwierzęcej w żądanej przez niego wysokości to jest [...] zł,
W tym miejscu należy rozróżnić kwestię obliczenia powierzchni referencyjnej, której dokonuje się na podstawie wniosku o przyznanie płatności na 2006 r. od obliczenia powierzchni uprawnionej do płatności na dany rok, która nie może być większa niż powierzchnia zgłoszona do tego rodzaju płatności we wniosku obszarowym na dany rok. Skarżący zgłosił we wniosku o przyznanie płatności na 2008 r. [...] ha trwałych użytków zielonych, w tym działka B została pomniejszona o [...] ha. Co za tym idzie, maksymalna stwierdzona powierzchnia, do której można by było przyznać płatność zwierzęcą wyniosła [...] ha. Stawka płatności uzupełniającej do upraw roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych została podana w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5.11.2008 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2008r. (Dz. U. z 2008 r. nr 201 poz. 1243) i wyniosła 379,55 zł do 1 ha uprawy. Płatność zwierzęca wyniosłaby zatem co najwyżej [...] zł.
Organ wydał zaskarżoną decyzję na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, należycie zebranego i ocenionego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia. Brak jest zatem podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło