V SA/Wa 1587/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Olga Żurawska-Matusiak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2010 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w C.z [...] kwietnia 2010 r. o odmowie przyznania J. M. płatności bezpośrednich za 2009 r. z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z [...] marca 2009 r. J.M.wystąpił o przyznanie mu dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych położonych w miejscowości P. gmina G. W toku postępowania okazało się, że wspomniane grunty figurują w systemie jako grunty wydzierżawione, i że istnieje umowa dzierżawy dotycząca tych gruntów z [...] lipca 2005 r., która wpłynęła do akt administracyjnych. W tej sytuacji zaistniała konieczność ustalenia kto faktycznie użytkuje wspomniane grunty i kto powinien otrzymać dopłaty. Na wezwanie Kierownika ARiMR wnioskiem z [...] listopada 2009 r. J. M.dokonał korekty wniosku oraz wezwany do złożenia wyjaśnień, zeznał w dniu [...] listopada 2009 r., że w dniu [...] lipca 2005 r. zawarł na okres 10 lat umowę dzierżawy na grunty położone w P. z D. G., który jest ich wyłącznym użytkownikiem podejmującym wszystkie decyzje i dokonującym zabiegów agrotechnicznych. W umowie strony ustaliły, że czynszem dzierżawnym będą płatności bezpośrednie. Składanie wniosku przez właściciela gruntu miało zabezpieczyć jego roszczenia o czynsz dzierżawny w stosunku do dzierżawcy. Zeznał, że nie wie kto ma prawo składać wnioski o dopłaty. Pismem z [...] listopada 2009 r. J. M.oświadczył, że przed zawarciem umowy dzierżawy zasięgnął w tej sprawie informacji w Biurze Powiatowym w C., i dowiedział się, że ma prawo do dopłat pod warunkiem, że nie wystąpi o nie dzierżawca. Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w C. odmówił wnioskodawcy przyznania za rok 2009 r. jednolitej płatności obszarowej i nałożył na niego sankcję w wysokości [...] zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości [...] zł stanowiąc, że kwoty te będą potrącane z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 lat kalendarzowych. Kierownik ustalił, że J. M.potwierdził, że od okresu po żniwach 2005 r. na podstawie umowy dzierżawy z [...] lipca 2005 r. wszystkie działki rolne położone w P. uprawia dzierżawca D.G.w zamian za czynsz, który stanowią dopłaty bezpośrednie, o które ubiegał się on jako wydzierżawiający. Oświadczył, że ubiegając się o dopłaty nie działał w złej wierze a jego intencją było zabezpieczenie czynszu dzierżawnego. Kierownik uznał, że skarżący zadeklarował do dopłat bezpośrednich 71,88 ha a do dopłat uzupełniających 70,85 ha. Kierownik wskazał, że zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, zaś zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy, w przypadku gdy działka rolna stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego płatności przysługują posiadaczowi zależnemu czyli dzierżawcy. Biorąc zaś pod uwagę, że na dzień 31 maja 2009 r. J. M.nie był posiadaczem wskazanych we wniosku działek, doszło do zawyżenia ich powierzchni, co spowodowało na podstawie wskazanych w decyzji przepisów konieczność odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji, przy uwzględnieniu, że różnica powierzchni w przypadku obydwu rodzajów dopłat między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną wynosiła 100%. Sankcje zostały wyliczone przy uwzględnieniu, że kwota dopłat za 1 ha w odniesieniu do płatności jednolitej wynosiła w 2009 r. 506,98 zł, a w odniesieniu do płatności uzupełniającej 356,47 ha. Od decyzji tej wnioskodawca złożył odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Nie negując istnienia umowy dzierżawy wskazał, że decyzja jest wadliwa ponieważ on nie przestał być posiadaczem przedmiotowych działek rolnych. Złożenie wniosku było wynikiem błędnej informacji ze strony pracowników organów co jest znane organowi I instancji. Decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 Kpa, art. 7 ust. 1,2,3,4, art. 19 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., nr 170 poz. 1051 ze zm.) Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Dyrektor ponownie dokonał ustalenia stanu faktycznego stwierdzając, że fakt posiadania gruntów rolnych o jakich jest mowa w umowie dzierżawy z [...] lipca 2005 r., których dotyczył wniosek o płatność i uprawiania ich przez dzierżawcę w 2009 r., nie budzi wątpliwości. Dyrektor wskazał, że z mocy art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich.... płatności i ich zmniejszenia dokonuje się w drodze decyzji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 wspomnianej ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym złożony został wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143 b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli: na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia 1973/2004, wszystkie grunty są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Odnosząc się do wymogu utrzymania działek zgodnie z normami organ wskazał, że trudno wymóg ten oddzielić od faktycznego uprawiania gruntów rolnych w związku z czym samo posiadanie działek, nie jest wystarczające dla uzyskania dopłat. Organ odwołując się do pojęcia posiadania posłużył się pojęciem zdefiniowanym w art. 336 ustawy Kodeks cywilny wskazując, że jest to stan faktyczny a nie prawny. Posiadanie może być samoistne jak i zależne ( to ostatnie - np. użytkowanie, najem, dzierżawa lub inne prawo, z którym wiąże się władztwo nad cudzą rzeczą). Organ wyjaśnił, że prawo własności działek, którym nie towarzyszy ich użytkowanie, nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności, zatem brak jest podstaw aby uwzględnić w tej mierze stanowisko J. M. Powołując się na treść art. 23 a następnie 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r.), Dyrektor podniósł, że wniosek o pomoc zawiera wszystkie informacje konieczne w celu otrzymania uprawnień oraz zawiera deklarację rolnika, że jest świadomy wymogów odnoszących się do danej pomocy. Wypełniając wniosek wnioskodawca potwierdził rolnicze wykorzystywanie powierzchni zgłoszonych działek i znał zasady ich przyznawania. Skoro jest niekwestionowane, że faktycznym użytkownikiem działek był dzierżawca, prawidłowo odmówiono płatności wnioskodawcy a wobec zaistnienia przesłanek wynikających z § 13 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (DZ.U 44,poz.265 ze zm.) oraz art. 51 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 - zastosowano również sankcje. Od decyzji tej J. M.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że płatności stanowiły czynsz dzierżawny, co nie zostało podważone. Podkreślił również, że nie utracił posiadania w związku z czym decyzja jest wadliwa. Wspomniany stan rzeczy był znany organowi wobec tego obecne działanie nie może być uznane za zgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W sprawie ustalono w sposób prawidłowy stan faktyczny co powoduje, że trafnie zastosowano w związku z tym odnoszące się do tak ustalonego stanu przepisy prawa. Organy właściwie ustaliły, że małż. M. wydzierżawili posiadane przez siebie działki rolne D. G. umową z dnia [...] lipca 2005 r., która była wykonywana. Jest bezsporne, że na dzień 31 maja roku złożenia wniosku czyli 2009 r. posiadaczem zależnym faktycznie użytkującym grunty z wyłączeniem innych osób (w tym wydzierżawiających), był D.G. W związku ze wspomnianą umową i złożeniem wniosku o płatności bezpośrednie za 2009 r. przez J. M. konieczne stało się ustalenie kto jest faktycznym użytkownikiem gruntów (co wynika z treści pisma Biura Powiatowego z [...] maja 2009 r.). Okoliczności te zostały wyjaśnione pismem z [...] czerwca 2009 r. przez D. G., który wyjaśnił jednocześnie, że umowę złożył wcześniej sam razem z wnioskiem o dofinansowanie w M. Oddziale Regionalnym ARiMR ubiegając się o dofinansowanie planowanej inwestycji (chodziło o kombajn zbożowy), oraz w toku zeznań a nadto wyjaśnień pisemnych złożonych [...] listopada 2009 r. przez J.M. Okoliczność posiadania działek rolnych i ich faktycznego użytkowania przez dzierżawcę przesądziła o konieczności odmowy przyznania J. M. płatności bezpośrednich. To, że J. M. służy prawo własności przedmiotowych działek nie powoduje, że służy mu prawo do płatności. Prawidłowo w tym zakresie organ w zaskarżonej decyzji powołał się na treść art. 7 ust. 1, 2, 3 i 4 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określającego zasady przyznawania tych płatności rolnikowi będącemu posiadaczem działek i słusznie wskazał, że chodzi o faktyczne ich użytkowanie przez posiadacza na dzień 31 maja danego roku. Właściwie organ zastosował również treść art. 19 ust. 1 i 2 ustawy , z którego wynika, że płatności obszarowe przyznaje się w drodze decyzji, w której określa się również zmniejszenia płatności obszarowych, w tym także w kolejnych latach, jeżeli zmniejszenia te wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy. Artykuł 1 pkt 1 ustawy odwołując się do tego, że określa zadania oraz właściwości organów w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów wskazuje m.in. na ich określenie w przepisach rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z 29 września 2003r., oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. Z treści art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 dotyczącym zmniejszenia płatności i wykluczenia od płatności w przypadku przekroczenia powierzchni wnioskowanej, wynika że jeżeli różnica między obszarem upraw zadeklarowanym i stwierdzonym przekracza 20% zatwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. W ust. 2 tego art. natomiast wskazano, że jeżeli różnica ta przekracza 50%, rolnik będzie również wyłączony z otrzymywania pomocy do wysokości odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5. Kwota ta podlega odliczeniu od płatności pomocowych w ramach jakiegokolwiek systemu wsparcia, o którym mowa w tytułach III,IV i IVa rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, lub w ramach dodatkowej kwoty pomocy ustanowionej w art. 12 rozporządzenia, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków, jakie złożył w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym wykrycia różnicy. Jest niewątpliwe, że różnica między obszarem zadeklarowanym przez wnioskodawcę we wniosku a obszarem stwierdzonym wyniosła 100%. W skardze J. M.podnosi, że pracownicy organu I instancji mieli świadomość, że istnieje umowa dzierżawy, zatem decyzja nie jest prawidłowa wskazując enigmatycznie na jakieś "inne przyczyny, które spowodowały określone działanie". Ponownie należy podkreślić więc, że z pisma D. G. z [...] czerwca 2009 r., którego kserokopia znalazła się w aktach a skierowanego do ARiMR M. Oddziału Regionalnego w W. wynika, że to on złożył wspomnianą umowę dzierżawy ubiegając się o środki na zakup kombajnu, (którego co Sądowi wiadomo z urzędu dotyczyła sprawa WSA w Warszawie sygn. V SA/Wa 853/10). Pismo to wpłynęło do Biura Powiatowego w C. [...] lipca 2009 r. Wcześniej bo [...] maja 2009 r. do Biura Powiatowego wpłynęło pismo ARiMR Oddziału Regionalnego z [...] maja 2009 r. wraz z kopią umowy dzierżawy z zaleceniem ustalenia kto faktycznie włada gruntami, których dotyczy wspomniana umowa. Z okoliczności tych, na które powołują się organy administracyjne w swoich decyzjach należy wnioskować zdaniem Sądu, że umowa ta znana była Oddziałowi Regionalnemu ARiMR, Kierownik zaś wiedzę o niej uzyskał przy okazji wniosku dotyczącego płatności bezpośrednich za 2009 r. Sam skarżący w żadnym miejscu nie twierdzi, że kwestia umowy i jej wykonywania przez zainteresowane strony (w tym przede wszystkim w zakresie faktycznego użytkowania gruntów), została ujawniona przez niego Kierownikowi Biura Powiatowego we wcześniejszym okresie, co ewentualnie mogłoby rzutować na ocenę powstałej nieprawidłowości związanej ze złożonym wnioskiem. Na koniec należy uznać, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje zapis dokonany przez strony w umowie dzierżawy, że płatności stanowić będą czynsz dzierżawny ponieważ ustalenia stron nie mogą zmienić ustawowych zasad przyznawania płatności. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę.