V SA/Wa 1594/14

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. L. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. A. L. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z ojcem, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż ani on ani jego ojciec nie uzyskują żadnych dochodów. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 31 października 2014 r. wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. Pismem nadanym w dniu 14 listopada 2014 r. (data pisma 29 września 2014 r.) wnioskodawca poinformował, iż w utrzymaniu pomaga mu ojciec, który nie osiąga dochodów, jednakże "załatwia pożyczki i kredyty których później nie spłaca". Wskazał dodatkowo, iż "szczegółów tych operacji nie zna, nie zostały mu przez ojca przekazane, a na zadane w tej sprawie pytania odmawia szczegółowych odpowiedzi". Oświadczył także, iż zamieszkuje w mieszkaniu wynajmowanym przez ojca, za które nie ponosi żadnych opłat. Wydatki związane z mieszkaniem w wysokości około 800 zł miesięcznie ponosi jego ojciec. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy przypomnieć trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. W niniejszej sprawie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek opłacenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Analizując złożone przez stronę oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez nią kosztów sądowych w sprawie, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Nie sposób jest przyjąć, by wnioskodawca i jego ojciec egzystowali nie osiągając żadnego dochodu. Nie sposób również przyjąć za wiarygodne, by źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy było "zaciąganie pożyczek i kredytów" przez jego ojca. Niezależnie od tego, iż z natury rzeczy wiadomym jest, że zaciągnięcie zobowiązań prywatnych wiąże się z posiadaniem zdolności ich spłaty, to nie można przyjąć, by taki sposób "pozyskiwania" środków finansowych mógł mieć charakter stały i przez to zapewnił wnioskodawcy środki niezbędne dla stałego utrzymania. Skoro bowiem skarżący oświadcza, iż jego ojciec ponosi miesięczne wydatki związane z wynajmowaniem mieszkania, to można przyjąć, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje, do czego był wzywany. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz dokonanie jej porównania z opłatą sądową w wysokości 200 zł. Wysokość wpisu należnego w sprawie, nie może być bowiem – jak to się przyjmuje w orzecznictwie – obojętna dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Mając natomiast na uwadze, iż przedstawione przez skarżącego informacje uznano za niewystarczające do odtworzenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13). Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.