V SA/Wa 1604/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Rafał Dul, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...grudnia 2006 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne I. Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej należności głównej w postaci składek. II. W pozostałej części skargę oddala. Wnioskiem z dnia ... marca 2006 r., ponawianym kolejnymi wnioskami, W. Z. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie mu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2000r. do marca 2004r. Podniósł, że zaległości powstały w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą w dziedzinie reklamy, którą podjął obok pracy świadczonej w oparciu o umowę o pracę celem polepszenia swoich warunków finansowych. Decyzją z dnia ... października 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił W. Z. umorzenia należności na ubezpieczenia zdrowotne za okres od marca 2000r. do marca 2004r wraz z odsetkami w łącznej kwocie ... zł. wskazując, że ostatecznie dopiero ... lipca 2006r. złożył on korektę dokumentów rozliczeniowych, która pozwoliła na właściwe ustalenie zadłużenia. Zakład wskazał, że zainteresowany prowadził działalność gospodarczą od ...04.1998r. do ...04.2004r. pod nazwą F. W. " G.". Była to działalność jednoosobowa, w toku której wnioskodawca dopuścił do powstania zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zainteresowany, jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony osiągając zarobki w granicach ... - ... zł brutto. Ma zobowiązania alimentacyjne w kwocie ... zł. miesięcznie oraz jest zadłużony w bankach na kwotę ok. ... zł. Na utrzymaniu ma niepracującą żonę zarejestrowaną w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jego wydatki miesięczne kształtują się w granicach ok.... zł. Zakład powołał się na treść art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. i wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika ażeby w stosunku do strony zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności, co pozwoliłoby na ewentualne rozważanie wniosku o umorzenie z tej przyczyny. W odniesieniu do strony nie zachodzi również przesłanka jej ważnego interesu w rozumieniu art.28 § 3a w zw. z treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Wprawdzie zainteresowany ma obciążenia alimentacyjne ale jego dochody umożliwiają mu spłacenie należności choćby w ratach, zwłaszcza, że dysponuje on również majątkiem podlegającym egzekucji. W związku z treścią decyzji zainteresowany wystąpił do Prezesa ZUS o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku wskazał, że należność główną chciałby spłacić w ratach, wnosi natomiast o umorzenie odsetek od tej należności. Podkreślił, że jego sytuacja jest bardzo trudna ponieważ ze względu na stan zdrowia zwolnił się z pracy, którą wykonywał przez wiele lat w bardzo trudnych warunkach. Na jego utrzymaniu jest żona i dzieci z poprzedniego małżeństwa, na które musi płacić alimenty. Okoliczności te uniemożliwiają mu dokonanie spłaty zadłużenia. Prezes ZUS działający w imieniu i na rzecz Zakładu w decyzji z dnia ... grudnia 2006 r. nr ... utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ponownie ustalił stan faktyczny sprawy omawiając zarówno zebrany w sprawie materiał dowodowy jak i mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, Podkreślił, że zainteresowany nie wykazał, że ze względu na stan zdrowia, nie może uzyskiwać dochodu a jedynie poinformował Zakład, że z tego właśnie powodu musiał zrezygnować z pracy. Umorzenie należności zależy od oceny sytuacji osoby zainteresowanej i zależy od uznania Zakładu, który musi mieć na uwadze stan środków finansowych, którymi dysponuje i z których pokrywa należności ubezpieczonych. W. Z. jest w stanie uiścić należne zadłużenie zwłaszcza, że w stosunku do tych należności zastosowanie ma 10 letni okres przedawnienia. Organ podkreślił przy tym, że jeśli chodzi o wniosek strony co do rozłożenia należności głównej na raty, zostanie on rozpoznany w innym trybie. Od decyzji tej zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze podkreślił, że za umorzeniem jego zadłużenia wobec ZUS przemawia brak pracy a więc i dochodów, konieczność płacenia alimentów w wysokości ... zł. miesięcznie i brak majątku. Wobec powyższego wniósł o zmianę decyzji i umorzenie składek. Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sądy administracyjne w ramach swojej kognicji sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem uwzględnić skargę także z takich przyczyn, które w ogóle nie zostały w niej podniesione. Mając tę kwestię na względzie należy uznać, że skarga jest częściowo uzasadniona. Stwierdzenie to dotyczy zaskarżonej decyzji ale tylko w tym zakresie, w jakim utrzymała ona w mocy decyzję wydaną w I instancji w odniesieniu do należności głównej. Wyjaśnić bowiem należy, że konstrukcja art. 28 u.s.u.s pozwala na przyjęcie stanowiska, że umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić, albo z urzędu, albo na wniosek strony, przy czym w sytuacji złożenia wniosku, to stanowisko uprawnionego do jego złożenia, przesądza o zakresie żądania, w ramach którego może zapaść rozstrzygnięcie. Innymi słowy, to strona treścią swojego żądania określa ramy czasowe, o jakich organ może rozstrzygać co do umorzenia zaległych składek, jak i ewentualnie, wysokość kwot, o umorzenie których zabiega, Takie rozumienie w/w przepisu określa art. 63 § 1 k.p.a, który wskazuje m.in. na konieczność określenia we wniosku żądania strony, a który to przepis tak jak i inne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ma zastosowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych z mocy art. 123 u.s.u.s. W niniejszej sprawie zainteresowany pierwotnie wnosił o umorzenie zarówno należności głównej jak i odsetek za określony czas, po czym we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zmodyfikował swoje żądanie ograniczając wniosek o umorzenie zaległych należności jedynie co do odsetek. Jeśli chodzi o należność główną zadeklarował jej spłatę wnosząc o rozłożenie jej na niewielkie raty. Ponieważ sprawa dotyczy umorzenia należności z tytułu składek, a wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy określił przedmiot jej rozpoznania jedynie do jednego rodzaju tych należności w rozumieniu art. 24 ust.2 u.s.u.s. t.j. odsetek, powinno to zostać uwzględnione przez organ. W stanie faktycznym sprawy, ma to takie znaczenie, że w zaskarżonej decyzji, brak było podstaw do rozstrzygania o umorzeniu należności głównej, w związku z czym w odniesieniu do tej części żądania strony należało rozstrzygnąć na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a, zaś wniosek o rozłożenie na raty rozpoznać w innym postępowaniu, co zresztą organ jak wynika z decyzji - ma zamiar uczynić. Skoro jednak organ rozstrzygnął ponad żądanie strony należało w tej części zaskarżoną decyzję uchylić. Dokonując natomiast oceny rozstrzygnięcia, co do żądania w zakresie umorzenia odsetek, należało uznać je za trafne. Faktem jest, że skarżący jest obciążony alimentami w kwocie ... zł miesięcznie, że jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, że skarżący musi pokrywać określone i wykazywane koszty bieżącego utrzymania a obecnie pozostaje bez pracy. Tym niemniej nie można tracić z pola widzenia tego, że mając taką właśnie sytuację, skarżący rezygnuje z pracy, którą można zaliczyć w warunkach polskich za dobrze płatną - bo jak twierdzi - stan zdrowia nie pozwalał mu dalej pracować. Skarżący nie twierdzi jednak, że w takiej sytuacji przebywał na zwolnieniu lekarskim, że ubiegał się o rentę, czy też że podejmował jakieś kroki celem zmiany pracy. Dobrowolne pozbawienie się w takich okolicznościach przychodów pieniężnych, które są niezbędne choćby celem pokrywania kosztów utrzymania mieszkania, czy też zakupu żywności, nakazuje przyjąć, że skarżący dysponuje jednak pewnymi środkami finansowymi, z których będzie pokrywał wspomniane wydatki, co powoduje jednocześnie, że należy uznać, że będzie również w stanie na przestrzeni czasu płacić istniejące zadłużenie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji co do punktu 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt lit.c, zaś co do punktu 2 na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.