V SA/Wa 1611/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. N. Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") - pismem z dnia (...) stycznia 2019 r. zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za grudzień 2018 r. Wraz z pismem Skarżąca złożyła wniosek o wypłatę dofinansowania. Przyczyną uchybienia terminu była nieobecności osoby odpowiedzialnej za złożenie wniosku, tj. A. Z.. We wniosku wskazano, iż ww. osoba ta jako jedyna w firmie miała dostęp do komputera, w którym zainstalowane zostały wszystkie klucze i certyfikaty potrzebne do logowania oraz przesyłania deklaracji, wszystkie dane kadrowe, płacowe i ZUS. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2019 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych odmówił Stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za grudzień 2018 r. Pismem nadanym w dniu (...) kwietnia 2019 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o przywrócenie terminu na złożenie dokumentu Wn-D za grudzień 2018 r., podtrzymując swoją argumentację prezentowaną w toku postępowania. Orzekając na skutek wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy postanowieniem z dnia (...) lipca 2019 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w świetle postanowień zawartych w art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a." uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiła mu dochowania terminu, jednocześnie z wniesieniem wniosku dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Samo wniesienie prośby przez stronę nie stanowi przesłanki umożliwiającej przywrócenie wnioskowanego terminu, koniecznym jest bowiem także uprawdopodobnienie, że niedochowanie terminu nastąpiło bez winy beneficjenta. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu, nawet niedochowanie należytej staranności stanowi okoliczność zawinioną. Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż uchybienie terminowi, przewidzianemu w rozporządzeniu w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wyniosło zaledwie 3 dni. Skarżąca podkreśliła, iż z uwagi na sytuację o charakterze losowym nie mogła zachować terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W opinii spółki, nie wystąpiły nieprawidłowości o charakterze organizacyjnym, lecz sytuacja mająca najwięcej wspólnego z siłą wyższą. Urlop pracownika – A. Z. nie miał charakteru zaplanowanego, nie łączył się również z żadnym planem urlopowym, lecz był urlopem okolicznościowym, wynikającym z nagłej i trudnej do przewidzenia sytuacji życiowej w postaci śmierci ojca. Wynikało z tego również znaczne, trwające dłużej niż kilka, kilkanaście dni obciążenie psychiczne pracownika, na co wskazują zasady doświadczenia życiowego. Zdaniem Spółki, w rozpatrywanej sprawie działała ona z należytą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, całkowicie niezależnej od Spółki. W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za grudzień 2018 r. Tym samym nie spełniła przesłanki do przywrócenia terminu określonej w art. 58 § 1 k.p.a. Należy zauważyć, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. W doktrynie uznaje się zgodnie, że kryterium braku winy, jako przesłanka uzasadniająca wniosek o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności. Przywrócenie nie jest, więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Zakamycze, 2005 r., s. 398-399). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W tym miejscu podnieść należy, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z tym, to na zainteresowanym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Wśród przyczyn uzasadniających przywrócenie terminu wymienia się między innymi obłożną chorobę uniemożliwiającą stronie działającej osobiście podjęcie czynności, przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Istnienie okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu nie musi być udowodnione, gdyż wystarczające jest ich uprawdopodobnienie. Kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8 poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przywrócenie terminu nie jest zaś możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przeszkody powodując uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Ka 1977/2000 niepubl.). Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Zatem aby przywrócić termin strona powinna wskazać takie okoliczności, których wystąpienie było niezależne od jej woli i uniemożliwiało jej dopełnienie czynności. Ponadto powinna wskazać okoliczności świadczące o podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że okoliczności powoływane przez Skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. W ocenie Sądu, urlop pracownika A. Z. - jedynej osoby, która zajmuje się wypełnianiem wniosków o Wn-D nie zwalnia Skarżącej z obowiązku należytej organizacji pracy, ani z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Do Spółki należy zapewnienie starannego i terminowego działania także w sytuacji, gdy pracownik, do którego w ramach przypisanego mu zakresu obowiązków należy wypełnianie wniosków, przebywa na urlopie. Skoro uchybienie terminu zostało spowodowane urlopem (nieobecnością) pracownika to ta okoliczność oznacza, że Spółka nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Obowiązkiem Skarżącej było takie zorganizowanie pracy, aby w przypadku zdarzeń losowych zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. Udzielenie urlopu okolicznościowego (nawet wywołanego nagłą i trudną do przewidzenia sytuacją życiową) nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy Skarżącej w dopełnieniu czynności, jaką było złożenie stosownego wniosku. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu należytej staranności można było rozwiązać. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.