V SA/Wa 1612/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - st. spec. Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] , Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku ustalił kwotę nienależnie pobranych przez [...] płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14.099,28 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przedstawił ustalony w toku postępowania stan faktyczny sprawy: - decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...], przyznano [...] płatność dla gospodarstwa niskotowarowego, która miała być wypłacana przez kolejne 5 lat, - po otrzymaniu III raty płatności niskotowarowej Beneficjent, w celu uzyskania wypłat w IV i V roku działania, winien był – zgodnie z § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich – zrealizować przedsięwzięcie zadeklarowane we wniosku nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz w ciągu 7 dni po upływie 6 miesięcy – tzn. w przypadku Strony do 5 marca 2009 r. złożyć oświadczenie o realizacji tego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, - wobec niewpłynięcia w wymaganym terminie oświadczenie [...] o realizacji przedsięwzięcia decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...], wstrzymano płatności dla jego gospodarstwa w roku 4 i 5, - w dniu 1 września 2010 r. [...] złożył wniosek o przyznanie mu renty strukturalnej, - w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. o spełnieniu przez Stronę wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej pouczono [...] o 9 – cio miesięcznym terminie na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej oraz między innymi poinformowano, iż warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, gdy przekazanie to nastąpi na rzecz następcy. - dniu 28 lutego 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Płocku wpłynął Akt notarialny – umowa sprzedaży i przekazania przez [...] części stanowiących gospodarstwo działek na powiększenie gospodarstwa rolnego nabywcy. Ustalając powyższe organ I instancji wskazał, iż zgodnie z § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 za następcę rozumie się osobę fizyczną, która rozpoczyna prowadzenie działalności rolniczej po raz pierwszy z dniem przejęcia gospodarstwa rolnego od producenta rolnego ubiegającego się o rentę strukturalną, jeżeli do dnia wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej producentowi rolnemu została tej osobie przyznana pomoc finansowa na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Organ stwierdził dalej, iż w przypadku [...] doszło do przeniesienia, przed upływem 5 lat od dnia przyznania mu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, własności gospodarstwa rolnego na powiększenie innego gospodarstwa a nie na rzecz następcy – w przytoczonym wyżej znaczeniu. W konsekwencji organ stwierdził, iż był zobligowany do ustalenia, że w sprawie doszło do przekazania Stronie płatności nienależnej w rozumieniu art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w wysokości 14.099,28 zł. Treść uzasadnienia zawiera w ostatnim akapicie (wytłuszczoną) informację o możliwości i sposobie ubiegania się przez Stronę o zastosowanie wobec niej ulg w spłacie należności, w tym ich umarzanie, odraczanie lub rozkładanie na raty. Decyzja zawiera także pouczenie o przysługującym od niej odwołaniu do Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR. W ustawowym terminie [...] złożył w dniu 30 kwietnia 2013 r. do Dyrektora Mazowieckiego Oddziału ARiMR pismo zatytułowane " Odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...].04.2013 r." zwracając się o "umorzenie tych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych za lata 2005, 2007, 2008". W treści pisma [...] powołał się na okoliczności wyjaśniające podjęcie decyzji o pozbyciu się gospodarstwa, wskazał na zły stan zdrowia i trudną sytuację finansową. Pismo zakończył prośbą o umorzenie pobranych płatności, ponieważ nie jest w stanie ich spłacić. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa traktując pismo z dnia 30 kwietnia 2013 r. jako odwołanie od decyzji organu I instancji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności rozpatrzył je merytorycznie i decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], znak [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] . W uzasadnieniu organ II instancji podtrzymał i rozwinął merytoryczną argumentację organu I instancji uzasadniającą zasadność rozstrzygnięcia ustalającego kwotę nienależnie pobranych przez [...] płatności . Przywołał także złożone przez [...] w dniu 28 lutego 2011 r. w Biurze Powiatowym w Płocku oświadczenie, iż zobowiązuje się on do zwrotu pobranej kwoty płatności – 14.099,28 zł, ponieważ gospodarstwa rolnego nie przekazał następcy. Dyrektor odniósł się do treści odwołania jedynie w ten sposób, że powtórzył za organem I instancji informację o możliwości ubiegania się o ulgi w spłacie należności i konieczności złożenia odrębnego wniosku w tym przedmiocie. W piśmie z dnia 17 czerwca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, odpowiadającym formalnym wymogom skargi, [...] wskazał oznaczenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2013 r. - , znak [...]. Z treści skargi wynika jednak, iż Skarżący, nie kwestionując obowiązku zwrotu pobranych płatności, przedstawia argumenty uzasadniające umorzenie płatności. Powołuje się na bardzo trudną sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową dla wykazania, iż spełnia warunki do zastosowania wobec niego ulgi w postaci umorzenia, o co wprost wnosi na zakończenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Art. 134 § 1 prawa o postępowaniu sądowym w administracji stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w ramach uprawnień przewidzianych w art. 134 § 1 ppsa w rozpoznawanej sprawie Sąd stanął na stanowisku, iż organ I instancji - wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi ustalenia rzeczywistej intencji Strony – nadając dalszy bieg pismu [...] z dnia 28 kwietnia 2013 r. (wpłynęło do Biura Powiatowego ARMiR w Płocku w dniu 30 kwietnia 2013 r.) poprzestał na zakwalifikowaniu go zgodnie z tytułem "Odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...]. 04. 2013 r." Tak też postąpił Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji. Nie odnosząc się do treści przekazanego mu do rozpoznania "Odwołania", orzekał merytorycznie w przedmiocie zgodności z prawem decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku z dnia [...] kwietnia 2013 r., którą ustalono kwotę nienależnie pobranych przez [...] płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14.099,28 zł. Żaden z organów nie odniósł się do rzeczywistego zamiaru Strony wnoszącej pismo z dnia 28 kwietnia 2013 r. [...] nie kwestionował zasadności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku z dnia [...] kwietnia 2013 r. Pismo, chociaż zatytułowane "Odwołanie", zawiera jednoznaczną prośbę o umorzenie pobranych płatności. Tylko do ubiegania się o umorzenie odnoszą się zawarte w piśmie tym argumenty. Organ miał wiedzę na temat stanowiska [...], co do konieczności zwrotu płatności. W dniu 28 lutego 2011 r. bowiem, w Biurze Powiatowym w Płocku złożył on Oświadczenie, iż zobowiązuje się do zwrotu pobranej kwoty płatności – 14.099,28 zł, ponieważ gospodarstwa rolnego nie przekazał następcy. Tym bardziej należało treść pisma z dnia 28 kwietnia 2013 r. ocenić przez pryzmat tego oświadczenia. Kwestią ustalenia rzeczywistej woli Strony wnoszącej pismo z dnia 28 lutego 2011 r. nie zajął się też organ II instancji. Bez takiego żądania ze strony Skarżącego rozpatrzył odwołanie od decyzji, de facto nie kwestionowanej przez [...]. Do merytorycznej treści pisma z dnia 28 kwietnia 2013 r. Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji nawiązał jedynie we fragmencie uzasadnienia zawierającego informację o możliwości ubiegania się o ulgi w spłacie należności i konieczności złożenia odrębnego wniosku w tym przedmiocie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] wprost zatytułował "Prośba o umorzenie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych" a w jej uzasadnieniu przywołał okoliczności uzasadniające jego zdaniem zastosowanie w stosunku do niego takiej ulgi. Jednocześnie wyjaśnił, dlaczego nie mógł przekazać swego gospodarstwa następcy, chociaż wiedział o konsekwencjach sprzedania go innej osobie. Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, iż organ II instancji orzekał bez skutecznego wniesienia przez [...] odwołania od decyzji organu I instancji. Z analizy pisma z dnia 28 lutego 2011 r. jednoznacznie wynika, iż pomimo błędnego zatytułowania pisma wolą Strony było złożenie wniosku o umorzenie płatności. Decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Płocku w końcowym fragmencie zawiera wytłuszczone pouczenie o możliwości ubiegania się o ulgę w postaci umorzenia oraz wskazuje drogę postępowania. Pouczenie to zawarte w decyzji organu I instancji umieszczone nad pouczeniem o środku zaskarżenia zapewne było przyczyną zatytułowania pisma z dnia 28 kwietnia 2013 r. jako Odwołanie i powołania w nim oznaczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosi, iż w rozpoznawanej sprawie należało mieć na względzie utrwalone na gruncie art. 61 kpa orzecznictwo sądów administracyjnych i zgodne z nim stanowisko piśmiennictwa, iż w razie wątpliwości organu administracji publicznej co do treści wniosku lub żądania zawartego w złożonym przez Stronę piśmie organ jest obowiązany ustalić rzeczywistą treść tego żądania, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (tak też m.innymi Andrzej Wróbel, Komentarz do art. 61 kodeksu postępowania administracyjnego,LEX 2013). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.