V SA/Wa 1614/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia ... marca 2008 r. nr ... w przedmiocie płatności do gruntów rolnych; 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego W dniu ... maja 2007r. J. P. złożył wniosek o przyznanie płatności za rok 2007 . Wniosek obejmował płatności do gruntów rolnych oraz pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W dniu ... października 2007r. wnioskodawca został wezwany - na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. - do złożenia wyjaśnień w sprawie nieścisłości wykrytych w powyższym wniosku. Na skutek wezwania J. P. złożył w dniu ...10.2007r. skorygowany wniosek oraz oświadczenie pisemne, w którym stwierdził, że płatności zwierzęce zadeklarowane na działkach ew. ... nie będą w 2007r. trwałymi użytkami zielonymi. Decyzją z ... lutego 2008r. Nr ... Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z powołaniem się na art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 71a rozporządzenia Komisji (WE) Nr ... z dnia ... kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.  U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przyznał J. P. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 w wysokości ... zł, w tym - jednolita płatność obszarowa, kod pomocy ..., krajowa pozycja budżetowa ..., w wysokości ...zł (słownie: ...gr), w tym środki unijne ... zł, środki krajowe ... zł - uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych, kod pomocy ..., krajowa pozycja budżetowa ..., w wysokości ... zł (słownie: ... zł, środki krajowe ... zł. Jednocześnie organ odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosi 301,54 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do jednolitej płatności, obszarowej wynosiła ... ha, powierzchnia deklarowana kwalifikowana do jednolitej płatności obszarowej wynosiła ... ha i od takiej powierzchni została naliczona jednolita płatność obszarowa. W zakresie stawki uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1479), do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosi 294,91 zł. Powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wynosiła ... ha, powierzchnia deklarowana kwalifikowana do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wynosiła 23,88 ha i od takiej też powierzchni została naliczona płatność. Co do stawki uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych organ wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających w 2007 r. (Dz. U. Nr 204, poz. 1479), do 1 ha uprawy w 2007 r. wynosiła ... zł. Jednak ze względu na różnicę między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną, uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych została odmówiona. Kierownik Biura Powiatowego ARMiR przypomniał, że powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych wynosiła ... ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych i w rejestrze koniowatych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosi ... DJP. Powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony wynosiła ... ha. Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wynosiła ... ha. Wyliczona procentowa różnica w powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej/na miejscu wynosi 42,96%. W związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.), zgodnie art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną dla grupy upraw wynosi więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, dla tej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc. Organ podniósł, że powyższe ustalenia zostały poczynione na podstawie oświadczenia wnioskodawcy , które w odpowiedzi na wezwanie Nr ...w dniu ...-10-2007r. wpłynęło do Biura Powiatowego w G. w którym wnioskodawca złożył wyjaśnienia dotyczące działki ewidencyjnej oraz działki ewidencyjnej .... W wyniku wyjaśnień ustalono że działka rolna ... oraz działka rolna ... nie będą trwałymi użytkami w 2007r. Od powyższej decyzji J. P. złożył odwołanie do Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARMiR. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że wszystkie łąki i pastwiska , które użytkuje jako tzw. działki rolne ( ... wg deklaracji na rok 2007 ) były w poprzednich latach deklarowane jako trawy na gruntach rolnych. Przy składaniu deklaracji na rok 2007 został poinformowany, że w przypadku tych działek wg nowych przepisów powinien zgłosić je jako płatności zwierzęce, co uczynił bez świadomości, że wynika z tego konieczność utrzymania tych działek jako trwałych użytków zielonych przez następnych 5 lat. Po wezwaniu do uzupełnienia deklaracji w zakresie tabeli VI poprzez zgłoszenie działek ewidencyjnych, które zadeklarował do płatności zwierzęcych jako trwałych użytków zielonych, dowiedział się od pracownika Agencji o obowiązku utrzymania na nich upraw przez kolejne 5 lat , dokonał korekty deklaracji i w złożonym ....10.2007r. wniosku pominął w płatnościach zwierzęcych działki ... i ..., gdyż z uwagi na zalewanie ich przez pobliską rzeczkę nie mógł zadeklarować, że wypełni powyższy wymóg. Decyzją z ... marca 2008 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARMiR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia ... kwietnia 2005 r. do dnia ... marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Zgodnie z § 4 ust. 2 płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (...) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. Organ odwoławczy wskazał dalej, iż powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności na rok 2007 do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych ( płatność zwierzęca ) wyniosłą ... ha. Powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1 , przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe ( ...) wynosi .... Zgodnie z § 4 ust. 3 wskazanego wyżej rozporządzenia liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (...) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (D...) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa. Powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli administracyjnej wyniosłą ... ha. Wyliczona procentowa różnica w powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi ... %. W związku z powyższym zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną dla grupy upraw wynosi więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, dla tej grupy upraw nie jest przyznawana żadna pomoc. Od powyższego rozstrzygnięcia J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniósł, iż wszystkie użytkowane przeze niego łąki i pastwiska (...), w poprzednich latach zdeklarowane były jako trawy na gruntach ornych, co wynikało z potrzeby dostosowania ich ostatecznych granic do warunków glebowo klimatycznych. Przy składaniu deklaracji na rok 2007 został poinformowany przez pracownika ARiMR w G., że w przypadku tych działek, według nowych przepisów zgłasza tzw. Płatności Zwierzęce, a nie trawy na gruntach ornych, w związku z tym zadeklarował w odniesieniu do nich Płatności Zwierzęce (tabela VII) i załączył odpowiednie zaświadczenia o posiadaniu koni. We wniosku tym nie zadeklarował jednak trwałych użytków zielonych w tabeli VI-dotyczącej oświadczenia o powierzchni działek ewidencyjnych, gdyż nie wiedział, że jest to konieczne w przypadku ubiegania się o płatności zwierzęce. W październiku 2007 został wezwany do siedziby ARiMR w G. w celu wyjaśnienia niezgodności pomiędzy deklaracją Płatności Zwierzęcych wobec działek rolnych (...) i oświadczeniem o powierzchni działek ewidencyjnych, wobec których nie deklarował trwałych użytków zielonych. Pracownica ARiMR poinformowała go wówczas, że konsekwencją zgłoszenia trwałych użytków zielonych w tabeli VI o powierzchniach działek ewidencyjnych będzie ich utrzymanie przez 5 kolejnych lat. Ponieważ działki ..., ... położone na działkach ewidencyjnych ... i ... latem 2007r zostały zalane wodą na skutek działalności bobrów ich dalsze użytkowanie stało się niemożliwe. Z łąk tych nie był już w stanie zebrać drugiego pokosu traw. W związku z tym postanowił w sposób uczciwy nie deklarować trwałych użytków zielonych na działkach rolnych ... i ..., gdyż nie mógł ich utrzymać w dobrej kulturze rolnej. W konsekwencji po uzgodnieniu tej decyzji z pracownicą ARMiR zadeklarował trwałe użytki zielone na powierzchni ... ha. odpowiadającej działkom rolnym ... Jednocześnie skorygował deklarację odnośnie działek ... i ... na trawy wieloletnie. Skarżący podkreślił, że nie został podczas wyjaśnień w Biurze Powiatowym ARiMR w G. poinformowany o sposobie interpretowania korekty deklaracji przez ARiMR. Zdaniem Skarżącego wyjaśnienia jakie złożył w odniesieniu do zadeklarowanych Płatności Zwierzęcych i Trwałych Użytków Zielonych zostały błędnie i krzywdząco dla niego zinterpretowane jako zmniejszenie deklarowanej powierzchni Użytków Zielonych. W rzeczywistości zaś wszystkie deklarowane pierwotnie działki rolne ... były użytkowane w 2007 roku jako trwałe użytki zielone, natomiast ze względu na niezależne okoliczności działki ... i ... nie mogą być w następnych latach użytkowane jako trwale użytki zielone. Ponadto J. P. zarzucił zaskarżonej decyzji z dnia ... marca 2008 r., że zawiera dane nie dotyczące jego gospodarstwa. Wskazał, że do błędów w zaskarżanej decyzji należą: błędna powierzchnia dotycząca uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca)- ... ha, błędnie wyliczone jednostki przeliczeniowe ...- 28- błędna powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli administracyjnej- ... ha błędna procentowa różnica w powierzchni działek zadeklarowanych- ....% . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia ... lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd ma prawo i obowiązek uwzględnić również te okoliczności, które wprawdzie nie zostały wskazane w skardze jako zarzut, ale które miały wpływ na tę ocenę. Kierując się powyższymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie należy uznać za słuszny zarzut J. P., że organ II instancji w uzasadnieniu decyzji oparł się na danych nie dotyczących jego gospodarstwa - dane podane w uzasadnieniu różnią się od danych wynikających ze złożonego przez Skarżącego wniosku o dopłaty oraz z decyzji organu I instancji. Już samo to uchybienie musi prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji - doszło bowiem do naruszenia normy art. 107 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. Ustalenia faktyczne są bowiem podstawą poczynienia prawidłowych ustaleń prawnych i błąd w tychże ustaleniach musi na ogół prowadzić do konieczności wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Jednak w sprawie niniejszej nie sposób nie zauważyć, że doszło także do innych naruszeń prawa. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną została wykryta na skutek postępowania kontrolnego. Należy jednak zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że takie postępowanie w ogóle nie zostało przeprowadzone. W październiku 2007 r. Skarżący został wezwany do usunięcia niedokładności w wypełnieniu wniosku. Na skutek informacji uzyskanych od pracowników Agencji zmienił areał powierzchni od której ubiega się o przyznanie Płatności Zwierzęcych. Trzeba jeszcze raz podkreślić, że w świetle dokumentów zawartych w aktach administracyjnych Wnioskodawca złożył skorygowany wniosek - z przyczyn o których obszernie mówi zarówno w odwołaniu jak i w skardze, nie było wobec niego wdrożone żadne postępowanie kontrolne, o którym mowa w art. 30 i nast. Ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 35 poz. 217 ze zm. ). Dodać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 tejże ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 ust. 2 w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Wobec tego nie może budzić żadnych wątpliwości, że nieprawidłowe jest stanowisko organu, że skorygowanie wniosku na skutek otrzymania od pracowników Agencji informacji o prawach i obowiązkach producenta może skutkować dla producenta negatywnymi skutkami w postaci odmowy wypłaty pomocy na podstawie § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.). Pomoc winna być przyznana na podstawie skorygowanego wniosku. Inna interpretacja stoi w sprzeczności z art. 7, 8 i 9 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a