V SA/Wa 1617/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-09
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Beata Blankiewicz – Wóltańska, Piotr Kraczowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydana na podstawie kontroli na miejscu, może zostać uznana za nieważną z powodu rzekomego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, takich jak brak obecności rolnika podczas kontroli, niezapewnienie możliwości zapoznania się z aktami sprawy czy przekroczenie terminów załatwienia sprawy?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja przyznająca płatności nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co jest warunkiem stwierdzenia jej nieważności. Wskazano, że przepisy dotyczące płatności bezpośrednich derogują niektóre przepisy KPA, a zarzuty dotyczące naruszenia procedury (np. brak obecności rolnika, brak możliwości zapoznania się z aktami) nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności, jeśli nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy lub nie były rażącym naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Skarżąca I.K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej jej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2008, zarzucając naruszenie przepisów KPA podczas kontroli i wydawania decyzji. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja przyznająca płatności nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące m.in. braku obecności rolnika podczas kontroli, nierzetelnych pomiarów, braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz przekroczenia terminów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, , Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi I.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez I.K.(zwaną dalej Skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] o numerze [...] , utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., sprostowaną postanowieniem Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G.Nr [...] z dnia [...] marca 2012 r., o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] maja 2008r. I.K. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wniosek o przyznanie płatności na rok 2008. W złożonym wniosku strona zadeklarowała do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008 trzy działki rolne składające się z gruntów rolnych położonych na 3 działkach ewidencyjnych, w woj. [...], powiecie n., gminach N. nad N. i S., w tym do jednolitej płatności obszarowej - działki rolne o powierzchni [...] ha.
W dniu [...] września 2008 r. w gospodarstwie rolnym I.K.została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni w sprawie zainicjowanej złożonym przez stronę wnioskiem. W wyniku przeprowadzenia kontroli ujawniono nieprawidłowości na działce rolnej oznaczonej symbolem "[...] ", w postaci kodu błędu [...] informującego o zadeklarowaniu przez wnioskodawcę na działce rolnej powierzchni większej, niż stwierdzona w trakcie kontroli na miejscu.
Po wezwaniu Skarżącej do złożenia wyjaśnień na okoliczność stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie deklaracji powierzchni wskazanych we wniosku działek rolnych, I.K. złożyła korektę do wniosku z dnia [...] maja 2008 r., dotyczącą powierzchni zadeklarowanej do przyznania płatności działki ewidencyjnej Nr [...].
W dniu [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR. w P. wydał decyzję, na mocy której przyznał Skarżącej jednolitą płatność obszarową w kwocie 10.779,88 zł do stwierdzonej w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu powierzchni działek rolnych wynoszącej [...] ha. Skarżąca otrzymała tę decyzję w dniu [...] lutego 2009r.
W dniu [...] grudnia 2011r. do P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G.wpłynęło pismo I.K.(datowane na dzień [...] grudnia 2011r.) i opatrzone tytułem "Odwołanie od decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. ", sprostowane następnie pismem z dnia [...] grudnia 2011r., w którym I.K. wskazała, iż wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji wymienionych w piśmie z dnia [...] grudnia 2011r.
W uzasadnieniu podania Skarżąca wskazała, iż organ wydając tę decyzję dopuścił się naruszenia art. 7, 76, 77 § 1, 78 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie I.K. zakwestionowała wynik przeprowadzonej w dniu [...].09.2008 r. kontroli na miejscu, wskazując na jawność kontroli, brak obowiązkowego powiadomienia o kontroli oraz brak protokołu z czynności kontrolnych. Dodatkowo podniesiono, że osoby wykonujące kontrolę dokonały pomiaru jej gospodarstwa w sposób nierzetelny, gdyż wypis z rejestru gruntów odzwierciedla stan faktyczny, tj. posiadanie działek rolnych "[...] " i "[...] " o łącznej powierzchni [...] ha a nie jak wskazano w protokole [...] ha.
Po wszczęciu na wniosek Skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w dniu [...] lutego 2012 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G.odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stycznia 2009r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. w sprawie przyznania I.K. płatności na rok 2008.
W dniu [...] marca 2012 r. I.K., skierowała do Prezesa ARiMR odwołanie od decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR.
W dniu [...] kwietnia 2012 r. Prezes ARiMR wydał decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Organy II instancji stwierdził, podtrzymując stanowisko wyrażone przez organ I instancji, że wydając decyzję objętą postępowaniem o stwierdzenie nieważności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P., po uwzględnieniu wyników przeprowadzonej w dniu [...] września 2008r. w gospodarstwie I.K.kontroli na miejscu, prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło przedeklarowanie powierzchni zadeklarowanej do przyznania płatności działki rolnej "[...] ", skutkujące zastosowaniem dyspozycji zawartej w art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004. Z protokołu z kontroli na miejscu wynikało, że na działce rolnej "[...] ", na której I.K. zadeklarowała powierzchnię [...] ha, w wyniku kontroli na miejscu stwierdzono powierzchnię [...] ha. Dokonując powyższych ustaleń Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał stronie płatności do stwierdzonej podczas kontroli na miejscu powierzchni w/w działki, pomniejszając jednocześnie wysokość przyznanej pomocy o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do jej przyznania, a powierzchnią stwierdzoną - zgodnie z treścią art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004.
Organ odwoławczy wskazał, że skoro zatem decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] stycznia 2009 r. wydana została z uwzględnieniem powyższych przepisów prawa krajowego i wspólnotowego oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie ma podstaw do stwierdzenia, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, które z kolei pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia jej nieważności w oparciu o tryb określony w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2012 roku nr [...] została przez Skarżącą, reprezentowaną przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżona w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo, skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ ) instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisu art. 6 k.p.a. poprzez nie wzięcie przy wydawaniu decyzji pod uwagę nieuwzględnienia przez organ wydający decyzję, przepisów dotyczących konieczności obecności rolnika przy przeprowadzaniu kontroli, zamieszczonych na stronie ARiMR;
2. naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez zmienne ustalenia w kwestii wielkości gruntów mających stanowić podstawę ubiegania się o dofinansowanie w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, ustalonych na podstawie przeprowadzonej kontroli;
3. naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącej możliwości zapoznania się z aktami postępowania i wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji
4. a nadto naruszenie przepisu art. 36 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie terminów załatwienia sprawy oraz niepoinformowanie Skarżącej o nowym terminie załatwienia sprawy i przyczynach przedłużającego się postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2008. Kwestią, która budziła wątpliwość na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, była powierzchnia kwalifikująca do przyznania płatności. Wskazano, że Skarżąca przedstawiła Plan Działalności Rolnośrodowiskowej na lata 2007 – 2012, a przeprowadzone na miejscu kontrole, dotyczące wnioskowanych obszarów, wykazywały różne pomiary, mimo że dotyczyły tych samych powierzchni. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano fakt, iż "wynik kontroli opisanej w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] wykazał wprost przeciwny wynik pomiarów niż kontrola z 2008 roku. należy wyjaśnić tym, że wyniki kontroli opisane w w/w raporcie dotyczą sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 i nie mogą stanowić dowodu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy z tytułu ONW na rok 2008 ". W związku z tym w skardze podkreślono, że Skarżąca przedstawiła Plan Działalności Rolnośrodowiskowej obejmujący lata 2007 – 2012, zatem skoro organy przeprowadzające kontrole powierzchni tych samych obszarów, dokonują w stosunku do nich różnych pomiarów, w zależności od czasu, w którym dokonywana jest kontrola, uzasadnionym wydaje się stwierdzenie, że takie działanie z pewnością nie sprzyja przestrzeganiu zasady budzenia przez organy publiczne zaufania wśród obywateli.
Ponadto mając na uwadze treść art. 6 k.p.a. podkreślono fakt, że mimo informacji przedstawionych na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z których jasno wynika, że podczas kontroli przeprowadzanych przez ARiMR, a dotyczących gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), obecność rolnika podczas takiej kontroli jest wymagana, w przedmiotowej sprawie Skarżąca nie została zawiadomiona o przeprowadzonej kontroli, w związku z czym nie była obecna przy jej przeprowadzaniu, mimo, iż dotyczyła ona właśnie ww. zakresu.
Podniesiono również, że organy naruszyły zasadę czynnego udziału stron, bowiem Skarżąca nie została poinformowana o możliwości zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji, a tym samym nie miała możliwości wypowiedzenia się w sprawie.
Wskazano ponadto, że w przedmiotowej sprawie niedotrzymane zostały także terminy załatwienia sprawy, wynikające z treści przepisu art. 35 § 3 k.p.a., a ponadto organ prowadzący sprawę nic zawiadomił Skarżącej o przyczynach przedłużenia postępowania i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, zatem doszło do naruszenia treści przepisu art. 36 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r. Nr 270 - dalej p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także o wydaniu decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.
Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne.
Sąd podziela pogląd organów orzekających w sprawie wszczętej na wniosek Strony skarżącej odnośnie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] stycznia 2009r.
Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm. – dalej jako k.p.a.) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości:
2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie;
5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą:
7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji administracyjnej, co przesądza o tym, że pozytywne orzeczenie w tym zakresie (stwierdzające nieważność decyzji) może zapaść wyłącznie w wypadku zaistnienia co najmniej jednej z podstaw określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Wady decyzji wyliczone w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. oraz wady nieważności ustanowione w przepisach odrębnych noszą znamiona wad istotnych kwalifikowanych. Mają one charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Generalnie należy stwierdzić, że wady tkwią w samej decyzji (jej treści) i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (patrz: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. CH BECK, s. 704).
Wady określone w pkt 1 i 4 art. 156 § 1 k.p.a. wskazują na naruszenie elementu podmiotowego hipotez norm materialnych (w przypadku organu - normy kompetencyjnej, w przypadku osoby niebędącej stroną - normy merytorycznej). Wydanie decyzji bez podstawy prawnej (pkt 2) to typowy przykład sprzeczności z normami materialnymi wyższego stopnia. Z kolei rażące naruszenie prawa (pkt 2) to nic innego, jak zaprzeczenie elementu przedmiotowego hipotezy normy merytorycznej (zastosowanie normy do stanu faktycznego sprawy, który znajduje się poza zakresem jej unormowania) lub zanegowanie treści dyspozycji tej normy. Natomiast trwała niewykonalność decyzji (pkt 5) oznacza, że decyzja jest sprzeczna z dyspozycją normy merytorycznej, gdyż niewykonalność implikuje negację faktyczną stanu rzeczy przewidzianego w zakresie jej unormowania, przy założeniu, że ustanowiona norma wyższego stopnia sama ma charakter wykonalny. Jeśli wykonanie decyzji wywołuje czyn zagrożony karą (pkt 6), to zachodzi sprzeczność z naczelnymi normami merytorycznymi. Z kolei naruszenie rei iudicatae (pkt 3) oznacza, że zanegowano w całości normy materialne podlegające uprzednio konkretyzacji.
Źródłem tych wad może być jednak nie tylko naruszenie przepisów prawa materialnego, lecz również naruszenie istotnych przepisów procesowych, w szczególności dotyczących toku instancji, pierwszeństwa weryfikacji decyzji w trybie zwykłym przed trybem nadzwyczajnym czy też dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania (patrz: A. Matan, komentarz do art. 156 k.p.a. (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz. A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. LEX 2010, również: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. CH BECK, s. 705;).
W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, organ rozpatrujący sprawę ustala czy zaistniały podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. niezbędne do stwierdzenia nieważności. Organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie administracyjne w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy.
W ocenie Sądu należy zgodzić się z organem odwoławczym tj. Prezesem ARiMR oraz organem nadzoru tj. Dyrektorem P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Gdyni, który decyzją z dnia [...] 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. prawidłowo stwierdził, iż nie zaistniała jakakolwiek przesłanka z art. 156 § 1 k.p.a., skutkująca koniecznością stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji.
W sprawie mają zastosowanie przepisy prawa materialnego krajowego i wspólnotowego, zawarte w:
- ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2008, Nr 170, poz. 1051 z p. zm.- dalej: ustawa o płatnościach)
- rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) Nr 2019/93, (WE) Nr 1452/2001, (WE) Nr 1453/2001, (WE) Nr 1454/2001, (WE) Nr 1868/94, (WE) Nr 1251/1999, (WE) Nr 1254/1999, (WE) Nr 1673/2000, (EWG) Nr 2358/71 i (WE) Nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.),
- rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 i (WE) Nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, z późn. zm.),
- rozporządzeniu Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. UE L 345 z 20.11.2004, str. 1, z późn. zm.).
Stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia płatnościami bezpośrednimi zgodnie z art. 143b ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia rady (WE) Nr 1782/2003, jeżeli:
• posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku XX do rozporządzenia Nr 1973/2004:
• wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
• przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
• został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Ponadto wskazania wymaga, iż zgodnie z treścią przepisu art. 7 ust 4 ustawy o płatnościach, wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni.
W świetle wskazanych powyżej regulacji prawnych i stanu faktycznego sprawy co do przyznania Skarżącej płatności na rok 2008 należy stwierdzić, że w wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek strony, Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G.prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] stycznia 2009r., bowiem - co wynika wyraźnie z treści zaskarżonej decyzji - decyzja ta nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, nie dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwej strony postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, ponadto w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą i nie zawierała wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
Ponadto – jak to wykazał organ nadzoru w swojej decyzji - decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] stycznia 2009 r. wydana została z uwzględnieniem cyt. przepisów prawa krajowego i wspólnotowego oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie było tym samym podstaw do stwierdzenia, iż została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, które z kolei pociągałoby za sobą konieczność stwierdzenia jej nieważności w oparciu o tryb określony w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z jednolitą wykładnią dotyczącą przesłanki nieważności wynikającej z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty i bezsporny, nie stwarzający podstaw do odmiennej wykładni, został naruszony przepis prawa. W wyroku z 27 października 2003r. (sygn. akt IV SA 905/2002, niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. jest takie naruszenie normy prawa obowiązującego, która jest na tyle wyraźna, że nie budzi wątpliwości interpretacyjnych".
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącej dotyczącego obecności rolnika podczas kontroli oraz zarzutu dotyczącego przesłania stronie raportu z kontroli na miejscu w nieprzewidzianej przepisami prawa formie kopii, należy stwierdzić, iż rację miały organy nadzoru, iż nie miały i nie mogły mieć wpływu na ocenę decyzji będącej przedmiotem wszczętego postępowania o stwierdzenie nieważności.
Słusznie zauważył organ, że z brzmienia przepisu art. 28 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 wynika, iż zarówno uprzednie powiadomienie rolnika o zamiarze przeprowadzenia w jego gospodarstwie kontroli na miejscu, jak również jego osobista obecność w trakcie jej przeprowadzania nie jest okolicznością decydującą o skuteczności przeprowadzonych czynności kontrolnych i wynikającego stąd ich dowodowego charakteru w postępowaniu w przedmiocie przyznania płatności.
Natomiast co do podniesionego przez Skarżącą zarzutu dotyczącego przekazania stronie kopii raportu z kontroli na miejscu, organ prawidłowo wskazał, iż wynika ona wprost z brzmienia przepisu art. 28 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 (organ podniósł przy tym, że kopia raportu sporządzonego w dniu [...] września 2008 r. z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie I.K.została przekazana przesyłką pocztową nr nadawczy [...] w dniu [...] października 2008 r., a Skarżąca nie wniosła zastrzeżeń co do treści zawartych w tym dokumencie).
Rozpatrując z kolei zarzut Skarżącej, iż "wynik kontroli opisanej w raporcie z czynności kontrolnych nr [...] wykazał wprost przeciwny wynik pomiarów niż kontrola z 2008 roku" organ prawidłowo wyjaśnił, iż wyniki kontroli opisane w tym raporcie dotyczyły sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2011 - nie mogły zatem stanowić dowodu w sprawie dotyczącej przyznania płatności na rok 2008.
Wskazać przy tym należy, że podnoszone przez Skarżącą zarzuty odnośnie naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a to zasady legalności działania (art. 6 k.p.a.), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) czy zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.), nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdyż odnoszą się do ewentualnych uchybień organu wydającego decyzję podlegającą postępowaniu o stwierdzenie nieważności, które mogły mieć miejsce w postępowaniu dowodowym prowadzącym do wydania tej decyzji, nie miały jednakże wpływu na treść samej decyzji, która w rażący sposób nie narusza przepisów prawa.
Należy zgodzić się przy tym z organem, iż nieobecność rolnika podczas kontroli nie jest przeszkodą do jej przeprowadzenia - zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, czynności kontrolne mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika także wówczas, gdy rolnik został zawiadomiony o kontroli zgodnie z art. 27 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009.
Ma rację również organ co do stwierdzenia, że zarzut zmiennych ustaleń w kwestii wielkości gruntów przeczy istocie przeprowadzania kontroli na miejscu, bowiem istotą kontroli na miejscu jest weryfikacja deklaracji rolnika i ustalenie faktycznej powierzchni gruntów kwalifikujących się do płatności.
Natomiast odnośnie zarzutu niezapewnienia stronie możliwości zapoznania się z aktami sprawy organ właściwie stwierdził, iż ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego deroguje przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 4 tej ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym zgodnie z ustawą organ nie ma obowiązku dokonywania czynności zgodnie z zasadą wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a., chyba, że tego zażąda strona postępowania. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie żądała, by umożliwić jej zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, organ nie miał zatem obowiązku informować Skarżącej o tej możliwości.
Sąd nie uznał również z zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 36 § 1 k.p.a., gdyż niedotrzymanie terminów wynikających z dyspozycji art. 35 § 3 k.p.a. nie rzutuje na treść rozstrzygnięcia podlegającego ocenie Sądu.
Na marginesie należy przy tym wskazać, że Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G.uchybił tym przepisom, bowiem nie poinformował strony o niezałatwieniu jej sprawy w terminie wynikającym z art. 35 k.p.a., jednakże – jak już wskazano – uchybienia te pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w G.w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] stycznia 2009r.
Rozpatrując całokształt sprawy należy zatem przyjąć, że prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny w sprawie dał organom podstawę do stwierdzenia, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] stycznia 2009 r. przyznająca Skarżącej płatność za 2008 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym organy nadzoru prawidłowo wydały decyzje o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 oraz art. 156 § 1 k.p.a., gdyż prawidłowe stosowanie obowiązujących przepisów prawa pozostaje w zgodzie z zasadą legalności działania, zawartą w przepisie art. 6 k.p.a.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło