V SA/Wa 1619/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi J. L. (dalej: strona lub skarżąca) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy lub II instancji) z [...] lipca 2018 r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania od postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. (dalej: Dyrektor Oddziału lub organ I instancji) z [...] maja 2018 r., nr [...] odmawiającego wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] września 2015 r. strona zwróciła się o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Decyzją z [...] października 2015 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznał skarżącej wnioskowaną pomoc w wysokości 545,94 zł. W wyniku rozpoznania odwołania strony Dyrektor Oddziału decyzją z [...] grudnia 2015 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przyznał pomoc w wysokości 579,64 zł. Strona złożyła skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 30 marca 2016 r., II SA/Bd 223/16 odrzucił, ze względu na uchybienie terminu do jej złożenia. Postanowieniem z 5 kwietnia 2018 r., I GZ 25/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie strony. Postanowieniem z 21 maja 2018 r., II SA/Bd 223/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W międzyczasie skarżąca pismem z 26 kwietnia 2018 r., skierowanym do Dyrektora Oddziału, zwróciła się o przywrócenie terminu w sprawie pomocy finansowej. Wskazała na powody, dla których uchybiła terminowi na wniesienie skargi. Postanowieniem z [...] maja 2018 r. Dyrektor Oddziału odmówił wszczęcia postepowania w sprawie wniosku strony o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że sprawa zakończyła się ostatecznym orzeczeniem sądowym, odrzucającym skargę na decyzję Dyrektora Oddziału z [...] grudnia 2015 r. Tym samym w sprawie wyczerpana została droga administracyjna i sądowa. Organ I instancji zauważył, że obowiązujące przepisy nie daje mu prawa do jakiejkolwiek oceny okoliczności niedotrzymania terminu na złożenie skargi do sądu administracyjnego. Jedynie właściwym w przedmiocie rozstrzygnięcia co do terminowości skargi pozostaje sąd administracyjny, do którego została ona skierowana. Podsumowując Dyrektor Oddziału wskazał, że sprawa, której dotyczy pismo strony z 26 kwietnia 2018 r. jest ostatecznie i prawomocnie zakończona, a żądanie skierowane do Dyrektora Oddziału jest bezpodstawne. Dlatego też organ I instancji stosując art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) odmówił wszczęcia postępowania. W wyniku rozpoznania zażalenia Prezes ARiMR zaskarżonym postanowieniem z [...] lipca 2018 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie i stwierdził, że sprawa, której dotyczy zażalenie strony z 24 maja 2018 r. jest ostatecznie i prawomocnie zakończona orzeczeniem NSA, a żądanie skierowane do Dyrektora Oddziału było bezzasadne. Z powodu braku legitymacji skargowej podmiotu skarżącego organ II instancji stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania, gdyż zachodzi niedopuszczalność dalszego prowadzenia postępowania, a więc obligatoryjność jego umorzenia przez organ. Pismem z 17 sierpnia 2018 r. strona złożyła skargę na postanowienie Prezesa ARiMR wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 134 w zw. z art. 144 kpa. Nie zgodziła się z organem, że w sprawie nie można stwierdzić legitymacji skargowej. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2018 r. poz.1302 ze zm., dalej: ppsa). Na podstawie art. 134 § 1 ppsa sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego. Stosownie do art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ppsa, sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 134 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 144 kpa w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W motywach zaskarżonego postanowienia organ II instancji wskazał, że strona nie posiada legitymacji skargowej, gdyż sprawa której dotyczy zażalenie została ostatecznie i prawomocnie zakończona orzeczeniem NSA, a żądanie skierowane do Dyrektora Oddziału było bezzasadne. W doktrynie przyjmuje się, że organ odwoławczy wydaje postanowienie o niedopuszczalności odwołania w przypadku stwierdzenia braku spełnienia przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych dopuszczalności odwołania (zażalenia). Przesłanki podmiotowe odnoszą się do legitymacji skargowej podmiotu wnoszącego odwołanie. Przesłanki przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Organ odwoławczy w sprawie nieprawidłowo powołał się na brak przesłanki podmiotowej, tj. legitymacji strony do złożenia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału z [...] maja 2018 r. Sąd wyjaśnia, że pomijając już fakt, iż organ II instancji nieprawidłowo w zaskarżonym postanowieniu wskazuje na odwołanie, a nie zażalenie, to nie miał żadnych uprawnień do stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia. Rolą bowiem organu odwoławczego w sprawie była kontrola prawidłowości wydanego przez Dyrektora Oddziału postanowienia z [...] maja 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. To organ I instancji wskazał, że strona ze względu na wyczerpanie drogi administracyjnej i sądowoadministracyjnej sprawy z jej wniosku o udzielenie pomocy finansowej nie może wszcząć postępowania administracyjnego. Strona natomiast kwestionuje to stanowisko. Strona, co najważniejsze, wbrew twierdzeniom Prezesa ARiMR posiada legitymację skargową (legitymację do złożenia zażalenia) do kwestionowania stanowiska Dyrektora Oddziału, o czym zasadnie organ I instancji pouczył w zaskarżonym postanowieniu wskazując na możliwość złożenia zażalenia na postanowienie z [...] maja 2018 r. Tym samym rolą organu odwoławczego była kontrola prawidłowości twierdzeń Dyrektora Oddziału. Organ natomiast nie mógł stwierdzić niedopuszczalności zażalenia (w sprawie wskazał na odwołanie), gdyż zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest prawnie dopuszczalne i niewątpliwie zostało wniesione przez osobę do tego uprawnioną, tj. stronę postępowania. W związku z powyższym organ w sprawie winien wydać jeden z aktów określonych w art. 138 § 1 kpa, tj. utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji, w wypadku uznania niezasadności zażalenia, albo też uchylić ten akt i wskazać na konieczność wszczęcia i prowadzenia postępowania. W żadnym wypadku nie mógł natomiast stwierdzić niedopuszczalności zażalenia. Tym samym w ocenie sądu zasadnie strona zarzuciła Prezesowi ARiMR naruszenie art. 134 kpa poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu, co miało wpływ na wynik sprawy. Nieuzasadnione negowanie możliwości złożenia zażalenia prowadzi ewidentnie do naruszenia art. 134 kpa. Konkludując organ II instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien przystąpić do merytorycznego rozpoznania zażalenia. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ppsa. Na koszty postępowania złożył się stały wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.