V SA/Wa 162/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości P. [...] Sp. z o.o. w upadłości w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Syndyk masy upadłości P. [...] Sp. z o.o. w upadłości w W. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2009r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] złotych, nie posiada ona środków trwałych, zaś w 2009 r. odnotowała stratę (bilansu jeszcze nie sporządzono). Spółka posiada dwa rachunki bankowe w [...] Banku [...] S.A. – jedno ze stanem konta: 46.882,87 zł, drugie ze stanem: 540.461,75 zł. Ponadto syndyk podniósł, iż Spółka znajduje się w upadłości likwidacyjnej, w toku postępowania nie jest prowadzona działalność gospodarcza, do masy upadłości wchodzą jedynie wierzytelności, które są lub będą dochodzone na drodze sądowej. W dalszej części uzasadnienia przedstawiono przebieg postępowania upadłościowego oraz związane z tym regulacje prawne. Na koniec syndyk wskazał, iż brak jest podstaw do obciążenia go kosztami związanymi z ustaleniem wierzytelności poza procedurą postępowania upadłościowego. Syndyk wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy złożył oświadczenie w przedmiocie posiadania środków trwałych – zgodnie z którym Spółka posiada jedynie ruchomości o łącznej wartości 4.000 zł, oświadczenie o posiadanych kontach bankowych wraz z wyciągami z tych rachunków, raporty kasowe za okres od 1 stycznia do 31 marca 2010 r. oraz odpis listy wierzytelności Spółki. Postanowieniem z 13 maja 2010r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż strona skarżąca nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy, bowiem skarżąca nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiała przede wszystkim okoliczność, iż Spółka zgromadziła na rachunkach bankowych środki pieniężne w łącznej wysokości 572.207,19 zł, a zatem w wysokości znacznie przekraczającej należny w sprawie wpis sądowy. Pismem z 1 czerwca 2010r. syndyk masy upadłości wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego z 13 maja 2010r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, iż znajdujące się na rachunkach bankowych pieniądze pochodzą ze spieniężenia majątku Spółki i przeznaczone są nie tylko na koszty postępowania upadłościowego, ale przede wszystkim na zaspokojenie wierzycieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowym oświadczeniu i sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z 13 maja 2010 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych. Analizując złożone oświadczenia Sąd doszedł do przekonania, iż skarżąca Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż aktualne są rozważania referendarza sądowego zawarte w postanowieniu z 13 maja 2010r. dotyczące posiadanych przez spółkę w upadłości środków finansowych w wysokości (572.207,19 złotych) znacznie przekraczającej należny w sprawie wpis sądowy (23.651 złotych). W związku z powyższym jest w stanie z własnych środków finansowych pokryć należny wpis. Tym bardziej, iż w wypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sporu z organem, wpis ten wraz z kosztami zastępstwa procesowego zostanie spółce zasądzony od organu. Dodatkowo należy wskazać, iż nie można uznać takiego twierdzenia syndyka jakoby koszty sądowe ponoszone w innych postępowaniach miały pierwszeństwo przed wpisem od skargi, który syndyk winien ponieść inicjując postępowanie przed sądem administracyjnym. Odnosząc się do twierdzeń syndyka odnoszących się do analizy przepisów prawa upadłościowego i związanych z tym zgłaszaniem wierzytelności należy zauważyć, że art. 144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1361 ze zm.) przewiduje prowadzenie postępowań sądowych i administracyjnych wszczętych i prowadzonych przez syndyka lub przeciwko niemu. Zaś art. 145 prawa upadłościowego i naprawczego przewiduje kontynuację postępowań m.in. administracyjnych wszczętych przez upadłego a nie zakończonych przed ogłoszeniem upadłości po wyczerpaniu trybu zaskarżenia listy wierzytelności. Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2009r. zaskarżona przez syndyka. Zatem postępowanie sądowe może być prowadzone. Koszty tego postępowania regulowane są przepisami sądowoadministracyjnym. Przepisy te nie są wyłączone treścią art. 235 prawa upadłościowego i naprawczego. Przedmiotem rozstrzygnięcia w tym konkretnym postępowaniu (tzw. wpadkowym) jest kwestia posiadania przez upadłą spółkę środków finansowych na pokrycie całości kosztów postępowania, którą to kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygnął w ten sposób, iż uznał, że upadła spółka posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.